Thứ Năm Tuần XXIII – Mùa Thường Niên
1 Cr 8, 1-7.11-13 • Tv 138, 1-3.13-14ab.23-24(Đ.c.24b) • Lc 6,27-38
Anh em hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ.
✠ Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo thánh Luca
27 Khi ấy, Đức Giê-su nói với các môn đệ rằng: “Thầy nói với anh em là những người đang nghe Thầy đây: hãy yêu kẻ thù và làm ơn cho kẻ ghét anh em, 28 hãy chúc lành cho kẻ nguyền rủa anh em, và cầu nguyện cho kẻ vu khống anh em. 29 Ai vả anh má bên này, thì hãy giơ cả má bên kia nữa. Ai đoạt áo ngoài của anh, thì cũng đừng cản nó lấy áo trong. 30 Ai xin, thì hãy cho, ai lấy cái gì của anh, thì đừng đòi lại. 31 Anh em muốn người ta làm gì cho mình, thì cũng hãy làm cho người ta như vậy. 32 Nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì có gì là ân với nghĩa? Ngay cả người tội lỗi cũng yêu thương kẻ yêu thương họ. 33 Và nếu anh em làm ơn cho kẻ làm ơn cho mình, thì còn gì là ân với nghĩa? Ngay cả người tội lỗi cũng làm như thế. 34 Nếu anh em cho vay mà hy vọng đòi lại được, thì còn gì là ân với nghĩa? Cả người tội lỗi cũng cho kẻ tội lỗi vay mượn để được trả lại sòng phẳng. 35 Trái lại, anh em hãy yêu kẻ thù, hãy làm ơn và cho vay mà chẳng hề hy vọng được đền trả. Như vậy, phần thưởng dành cho anh em sẽ lớn lao, và anh em sẽ là con Đấng Tối Cao, vì Người vẫn nhân hậu với cả phường vô ân và quân độc ác.
36 “Anh em hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ. 37 Anh em đừng xét đoán, thì anh em sẽ không bị Thiên Chúa xét đoán. Anh em đừng lên án, thì sẽ không bị Thiên Chúa lên án. Anh em hãy tha thứ, thì sẽ được Thiên Chúa thứ tha. 38 Anh em hãy cho, thì sẽ được Thiên Chúa cho lại. Người sẽ đong cho anh em đấu đủ lượng đã dằn, đã lắc và đầy tràn, mà đổ vào vạt áo anh em. Vì anh em đong bằng đấu nào, thì Thiên Chúa sẽ đong lại cho anh em bằng đấu ấy.”
Chú giải Tin Mừng Lc 6, 27-38
Đối với nhiều người, kể cả những người tự nhận mình là Kitô hữu, đây có lẽ là một trong những đoạn Tin Mừng khó đón nhận nhất. Dường như những lời này diễn tả một lý tưởng quá xa thực tế và không thể đạt tới.
Ngày nay, chúng ta đang sống trong một thế giới đầy bạo lực khủng khiếp: giết chóc, khủng bố, những cuộc tấn công kinh hoàng nhắm vào người vô tội, những cuộc trả thù tàn nhẫn thường được báo chí — đặc biệt là báo lá cải — và các phương tiện truyền thông trên internet khơi lên, rồi những vụ kiện tụng tràn lan, kiện qua kiện lại. Chẳng lẽ những điều ấy không cần phải được trả đũa sao?
Vậy những lời của Đức Giêsu có chỗ đứng nào trong thực tế ấy? Điều đáng lưu ý là đoạn Tin Mừng bắt đầu bằng lời:
“Thầy nói với anh em là những người đang nghe Thầy đây…”
Để hiểu Đức Giêsu thực sự muốn nói gì với chúng ta, chúng ta phải gạt sang một bên những thành kiến và giả định của mình, để thực sự lắng nghe điều Người nói. Đặc biệt với đoạn Tin Mừng này, chúng ta rất dễ phản ứng theo cảm xúc.
Đức Giêsu nói:
“Hãy yêu kẻ thù và làm ơn cho kẻ ghét anh em, hãy chúc lành cho kẻ nguyền rủa anh em, và cầu nguyện cho kẻ vu khống anh em.”
Chúng ta có thể cảm thấy rằng sống theo giáo huấn này là cố làm một điều hoàn toàn vượt quá khả năng của mình, đòi hỏi một ý chí phi thường, và thậm chí còn có thể khiến những người kia càng cư xử tồi tệ hơn. Trong Cựu Ước, thái độ căm ghét những kẻ làm điều gian ác đôi khi được xem như một phản ứng chính đáng. Nhưng Đức Giêsu mở rộng tình yêu đến cả kẻ thù và những người bách hại chúng ta. Đây chính là cốt lõi giáo huấn của Đức Giêsu, và chính Người đã sống điều ấy. Luật Vàng đôi khi được diễn tả theo cách tiêu cực: “Điều gì bạn không muốn người khác làm cho mình, thì đừng làm cho họ.” Nhưng ở đây, Đức Giêsu diễn tả điều ấy theo cách tích cực.
Yêu kẻ thù nghĩa là gì?
Trở ngại lớn đầu tiên nằm ở chữ “yêu”. Đối với chúng ta, đây là một từ mang nặng sắc thái tình cảm, hàm ý sự trìu mến và thân mật. Trong cách hiểu thông thường, “yêu” thường gắn với việc “phải lòng” một ai đó, bị thu hút hay khao khát người ấy. Nhưng Đức Giêsu không bảo chúng ta phải “phải lòng” kẻ thù. Người thậm chí cũng không bảo chúng ta phải có cảm tình với họ.
Động từ Hy Lạp được Tin Mừng sử dụng là agapao, từ đó có danh từ agape. Agape là một loại tình yêu đặc biệt. Đó không phải là tình yêu được biểu lộ thể lý giữa những người yêu nhau, cũng không phải là tình yêu giữa những người bạn thân. Đúng hơn, đó là một thái độ tích cực đối với người khác, qua đó tôi thực lòng mong muốn điều tốt lành cho họ.
Thật ra, đó chính là tình yêu Thiên Chúa dành cho chúng ta. Theo một nghĩa nào đó, đây là tình yêu một chiều, vì không đòi hỏi được đáp trả. Thiên Chúa vươn tới từng con người bằng một tình yêu vô biên, không loại trừ bất cứ ai. Thiên Chúa muốn mọi người cảm nghiệm được tình yêu ấy; Người mong muốn sự thiện hảo viên mãn nhất cho từng người.
Tình yêu ấy thường không được đáp trả; nhiều khi còn bị từ chối hoặc phớt lờ. Nhưng tình yêu ấy vẫn không hề suy giảm, giống như người cha trong dụ ngôn người con hoang đàng vẫn chờ đợi con mình trở về. Người cha vẫn tiếp tục yêu thương con ngay cả khi anh đang chìm sâu nhất trong đời sống phóng đãng và sa đọa. Đức Giêsu cũng đã làm như thế đối với những người đóng đinh Người vào thập giá. Người cầu nguyện cho họ — xin họ được tha thứ và xin cho họ nhận ra điều mình đang làm.
Hiểu theo nghĩa ấy, yêu kẻ thù là điều hoàn toàn hợp lý. Không những không phải là điều bất khả thi, mà thực ra đó còn là điều duy nhất chúng ta nên làm.
Ai là “kẻ thù” của chúng ta?
Trước hết, họ không phải là “kẻ thù” theo nghĩa chúng ta căm ghét họ hoặc muốn làm hại họ. Đúng hơn, “kẻ thù” là những người có thái độ thù nghịch với chúng ta. Họ muốn làm hại, trả thù, thậm chí tiêu diệt chúng ta.
Có hai cách chúng ta có thể đối xử với những người như thế. Chúng ta có thể tìm cách gây cho họ nhiều tổn hại hơn, trả thù hoặc cố loại trừ họ hoàn toàn. Hoặc chúng ta có thể cố gắng giúp họ thay đổi.
Vấn đề của chúng ta là thường quá tập trung vào bản thân và những nhu cầu trước mắt của mình, đến nỗi bỏ qua nhu cầu của người khác. Yêu như Thiên Chúa yêu là hướng sự chú ý nhiều hơn đến người khác. Chúng ta chỉ có thể làm được điều này khi có một cảm thức sâu xa về sự an toàn nội tâm và biết chấp nhận chính mình. Khi ấy, chúng ta sẽ không quá bận tâm về những gì người khác nói hoặc làm đối với mình.
Và rồi chúng ta có thể hướng sự chú ý nhiều hơn đến chính người đang căm ghét hay làm tổn thương mình. Chúng ta bắt đầu tự hỏi: Tại sao họ lại phải hành xử như thế? Điều gì đang gây đau đớn bên trong họ đến mức thúc đẩy họ cư xử như vậy? Chỉ cần bắt đầu suy nghĩ theo cách ấy, chúng ta đã bắt đầu quan tâm đến kẻ thù và bắt đầu yêu thương họ rồi. Và chẳng phải đây là một giải pháp tốt đẹp hơn cho vấn đề sao? Chẳng phải tốt hơn nếu chúng ta có thể đem bình an trở lại cuộc đời người ấy và khởi đầu một tiến trình chữa lành nơi họ, cũng như trong mối tương quan giữa họ với chúng ta sao?
Phá vỡ vòng xoáy hận thù
Đức Giêsu hoàn toàn không đòi hỏi chúng ta làm một điều gì “trái tự nhiên”. Tự bản chất, chúng ta không muốn ghét người khác cũng chẳng muốn bị người khác ghét. Chúng ta muốn yêu và được yêu. Chúng ta thấy tại nhiều nơi trên thế giới, suốt nhiều năm đã tồn tại một tiến trình hận thù và trả đũa, tạo thành vòng xoáy bất tận của báo thù và chết chóc. Cách duy nhất để phá vỡ vòng luẩn quẩn ấy là làm theo lời Đức Giêsu. Đó không phải là tình thế “cả hai cùng thua”, cũng chẳng phải “người này thua để người kia thắng”; nhưng là một tình thế cả hai cùng thắng, trong đó mọi người đều được hưởng lợi.
Những lời của Mẹ Thánh Têrêsa Calcutta thật thích hợp ở đây:
“Tình yêu, để thực sự là tình yêu, phải biết đau. Tôi phải sẵn sàng trao ban bất cứ điều gì cần thiết để không làm tổn thương người khác, nhưng thực sự làm điều tốt cho họ. Điều đó đòi hỏi tôi phải sẵn sàng cho đi đến mức đau đớn. Nếu không, trong tôi không có tình yêu và tôi sẽ đem đến bất công chứ không phải bình an cho những người chung quanh.”
Đem giáo huấn của Đức Giêsu ra thực hành không phải là cố tăng cường ý chí để làm một điều vô cùng khó khăn, nhưng là thay đổi tận căn cách suy nghĩ thông thường của chúng ta để nhìn mọi sự theo cách của Người. Một khi làm được như thế, mọi sự sẽ trở nên dễ dàng hơn.
“Hãy giơ cả má bên kia”
Một áp dụng khác trong giáo huấn của Đức Giêsu cũng thường trở thành đối tượng bị chế giễu:
“Ai vả anh má bên này, thì hãy giơ cả má bên kia nữa. Ai đoạt áo ngoài của anh, thì cũng đừng cản nó lấy áo trong.”
Trong một thế giới đề cao sức mạnh và sự hiếu thắng, chúng ta có thể nghĩ như thế là quá đáng! Chỉ những kẻ yếu đuối mới làm theo lời Đức Giêsu vì họ sợ không dám làm gì khác! Những “người hùng” trong phim ảnh của chúng ta thì biết phải làm gì trong những trường hợp như thế: hạ gục, đánh ngã hoặc tiêu diệt đối phương!
Một lần nữa, vấn đề nằm ở việc nhìn mọi sự từ quan điểm của Đức Giêsu, nghĩa là từ quan điểm của Thiên Chúa. Giơ má bên kia hoàn toàn không phải là hành động của sự yếu đuối. Trái lại, điều đó đòi hỏi lòng can đảm lớn lao, sức mạnh nội tâm mãnh liệt và ý thức rằng chính người đánh mình mới thực sự là người yếu đuối. Thật dễ dàng để công kích người khác bằng lời nói hay hành động. Đánh trả cũng rất dễ; đó gần như là một phản ứng bản năng. Nhưng đó không phải là cách đáp trả thực sự mang tính nhân bản. Đánh trả có nghĩa là tự hạ mình xuống cùng một mức độ với kẻ tấn công và xét về lâu dài, chẳng giải quyết được điều gì.
Cố ý và bình tĩnh không đánh trả có nghĩa là từ chối — theo cách nói của nhà tâm thần học gốc Canada Eric Berne — “tham gia trò chơi của người kia”. Đó là phá vỡ vòng luẩn quẩn, thay đổi sân chơi và đưa nó lên một bình diện cao hơn: bình diện của sự tôn trọng lẫn nhau và phẩm giá con người.
Đức Giêsu đã sống điều Người dạy
Đức Giêsu đã nêu gương khi Người bị đánh vào mặt trong cuộc xét xử. Trong suốt những nhục nhã của cuộc Thương Khó, phẩm giá của Người vẫn tỏa sáng, trái ngược hẳn với những thái độ đáng thương của những kẻ xét xử và hành hạ Người. Chính tinh thần ấy đã hướng dẫn một số nhà lãnh đạo như Mahatma Gandhi và Martin Luther King Jr., đồng thời cũng là tinh thần nằm phía sau những phong trào dấn thân cho đường lối bất bạo động tích cực.
Đức Giêsu đã sống nguyên tắc: “Anh em muốn người ta làm gì cho mình, thì cũng hãy làm cho người ta như vậy.” Bạn không muốn bị căm ghét hay bị đánh đập, vì thế dù chuyện gì xảy ra, bạn cũng từ chối căm ghét hoặc đánh đập người khác.
Đức Giêsu còn nói:
“Nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì có gì là ân với nghĩa? Ngay cả người tội lỗi cũng yêu thương kẻ yêu thương họ.”
Vì thế, chúng ta sẽ không đơn giản phản ứng lại theo đúng cách người khác đối xử với mình. Là những người bước theo Đức Kitô, chúng ta nhìn mọi sự theo một cách hoàn toàn khác và muốn hành xử khác đi.
Chúng ta tin rằng không chỉ bản thân mình được hưởng lợi khi bước theo con đường của Đức Giêsu, mà người khác cũng được hưởng lợi và thậm chí có thể dần dần nhìn mọi sự theo cách của chúng ta.
“Hãy có lòng nhân từ”
Cuối cùng, Đức Giêsu mời gọi chúng ta noi theo chính mẫu gương của Thiên Chúa:
“Anh em hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ.”
Trong Tin Mừng Mátthêu, lời ấy được diễn tả:
“Vậy anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.”
(Mt 5,48)
Ý nghĩa vẫn là một: sự hoàn thiện của chúng ta hệ tại ở việc biết mở lòng ra với từng con người bằng một tình yêu agape đầy cảm thông và lòng trắc ẩn. Và qua chúng ta, người khác có thể cảm nghiệm được lòng thương xót của Thiên Chúa.
Chúng ta không được xét đoán hay kết án con người. Điều này không có nghĩa là chúng ta không được — hoặc trong một số trường hợp không có bổn phận — đưa ra sự đánh giá khách quan và có phân định về hành vi của một người hay về khả năng thích hợp của họ đối với một công việc hoặc trách nhiệm nào đó. Hành vi luôn có những hậu quả của nó.
Nhưng chúng ta được mời gọi tha thứ. Khi ấy, chúng ta sẽ không bị kết án và chính chúng ta cũng sẽ nhận được sự tha thứ.
“Hãy cho, thì sẽ được cho lại”
Điểm nhấn nằm ở việc hướng ra với người khác, thay vì chỉ thu gom mọi thứ về cho mình và khép kín trong cái tôi nhỏ bé, bất an.
Đức Giêsu nói:
“Anh em hãy tha thứ, thì sẽ được Thiên Chúa thứ tha. Anh em hãy cho, thì sẽ được Thiên Chúa cho lại.”
Đức Giêsu diễn tả điều ấy thật mạnh mẽ khi bảo chúng ta không chỉ trao áo ngoài cho người xin, mà còn cả áo trong nữa. Vì người nghèo thời ấy thường chỉ có hai lớp áo, nên làm như thế có nghĩa là người cho sẽ chẳng còn gì để mặc!
Nhưng đó chính là điểm Đức Giêsu muốn nói: người đầy Thần Khí Đức Kitô chẳng có gì để mất và cũng chẳng có gì phải xấu hổ.
Giá trị của cuộc sống không nằm ở những gì chúng ta có thể lấy về cho mình, nhưng ở những gì chúng ta có khả năng trao ban.
Đức Giêsu nói với chúng ta:
“Vì anh em đong bằng đấu nào, thì Thiên Chúa sẽ đong lại cho anh em bằng đấu ấy.”
Và trên hết, điều đó áp dụng cho tình yêu agape — tình yêu vị tha, luôn mong muốn điều tốt lành cho người khác. Đó là thứ tình yêu mà mỗi người chúng ta đều có thể trao ban không bao giờ cạn.
Nguồn: https://sacredspace.com/commentary/o2235g/
Sống Lời Chúa
Hôm nay, tôi dành thời gian để nghĩ đến một người khiến tôi khó chịu, từng xúc phạm hoặc làm tôi đau lòng. Thay vì tiếp tục nuôi dưỡng những lời trách móc trong tâm trí, tôi có thể bắt đầu bằng một việc rất nhỏ: cầu nguyện cho người ấy. Xin Chúa giúp tôi nhìn người ấy bằng ánh mắt thương xót, biết tha thứ từng bước và chân thành mong điều tốt lành cho họ. Và ước mong vòng xoáy của tổn thương dừng lại nơi tôi và tình yêu của Chúa bắt đầu mở ra một con đường mới.
