Chúa Nhật Tuần XXXII – Mùa Thường Niên (Năm A)
Kn 6,12-16 • Tv 62,2.3-4.5-6.7-8 (Đ. x. c.2) • 1 Tx 4,13-18 • Mt 25,1-13
Chú rể kia rồi, ra đón đi!
✠ Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo thánh Mátthêu
1 Khi ấy, Đức Giê-su kể cho các môn đệ nghe dụ ngôn này: “Nước Trời sẽ giống như chuyện mười trinh nữ cầm đèn ra đón chú rể. 2 Trong mười cô đó, có năm cô dại và năm cô khôn. 3 Quả vậy, các cô dại mang đèn mà không mang dầu theo. 4 Còn những cô khôn thì vừa mang đèn vừa mang chai dầu theo. 5 Vì chú rể đến chậm, nên các cô thiếp đi, rồi ngủ cả. 6 Nửa đêm, có tiếng la lên: ‘Chú rể kia rồi, ra đón đi!’ 7 Bấy giờ tất cả các trinh nữ ấy đều thức dậy, và sửa soạn đèn. 8 Các cô dại nói với các cô khôn rằng: ‘Xin các chị cho chúng em chút dầu, vì đèn của chúng em sắp tắt rồi!’ 9 Các cô khôn đáp: ‘Sợ không đủ cho chúng em và cho các chị đâu, các chị ra hàng mà mua lấy thì hơn.’ 10 Đang lúc các cô đi mua, thì chú rể tới, và những cô đã sẵn sàng được đi theo chú rể vào dự tiệc cưới. Rồi người ta đóng cửa lại. 11 Sau cùng, mấy trinh nữ kia cũng đến gọi: ‘Thưa Ngài, thưa Ngài! mở cửa cho chúng tôi với!’ 12 Nhưng Người đáp: ‘Tôi bảo thật các cô, tôi không biết các cô là ai cả!’ 13 Vậy anh em hãy canh thức, vì anh em không biết ngày nào, giờ nào.”
Chú giải Kn 6,12–16; 1 Tx 4,13–18; Mt 25,1–13
Khi năm phụng vụ sắp kết thúc, chúng ta lại được nghe những lời nhắc nhở quen thuộc về việc phải sẵn sàng. Chúng ta biết rằng vào thời Hội Thánh sơ khai, các Kitô hữu tin Đức Kitô sẽ sớm quang lâm, và vì thế, tận thế cũng sẽ sớm xảy đến, thậm chí ngay trong thời họ còn sống.
Tuy nhiên, đến khi các sách Tin Mừng được viết thành văn, điều ấy bắt đầu có vẻ ít khả năng xảy ra hơn. Phải chăng vì thế mà có thể gạt sang một bên những lời cảnh tỉnh về sự sẵn sàng? Bởi lẽ, đối với phần đông chúng ta, việc tự hỏi khi nào vũ trụ hay hành tinh này sẽ chấm dứt có lẽ chỉ là một vấn đề lý thuyết. Rất có thể chúng ta sẽ không còn sống khi điều ấy xảy ra.
Nhưng có một điều thiết thực hơn nhiều: ngày thế giới riêng của mỗi người kết thúc, nghĩa là ngày cuộc đời chúng ta trên trần gian khép lại. Đây hoàn toàn không phải là một suy tư thuần lý thuyết. Đó là thực tại duy nhất trong tương lai mà chúng ta có thể biết chắc tuyệt đối. Và chúng ta cũng thừa hiểu — dù thường không muốn nghĩ đến — rằng điều ấy có thể xảy ra bất cứ lúc nào và ở bất cứ nơi đâu. Các bài đọc hôm nay đặt chúng ta đối diện với thực tại ấy, với sự thật ấy. Các bài đọc hỏi chúng ta: Tôi đã sẵn sàng chưa? Đồng thời, các bài đọc cũng gợi lên một câu hỏi thứ hai: Làm thế nào để tôi có thể sẵn sàng?
Mười cô trinh nữ
Trong đoạn Tin Mừng Mátthêu hôm nay, Đức Giêsu kể một dụ ngôn có phần mang tính ẩn dụ, dựa trên một sinh hoạt rất quen thuộc với những người đọc tại Palestina: một đám cưới trong làng. Theo tục lệ được gợi lên trong câu chuyện, mười thiếu nữ được mời tháp tùng cô dâu trong lúc chờ chú rể đến. Vấn đề là các cô không biết chú rể sẽ đến vào lúc nào; và khi trời tối, các cô cần có đèn thắp sáng. Nếu những người tháp tùng cô dâu không chuẩn bị, nếu họ không có mặt khi chú rể đến, họ có thể bị bỏ lại hoặc bị nhốt ở ngoài.
Hình ảnh hôn nhân vốn là một cách diễn tả truyền thống về mối tương quan giữa Thiên Chúa và dân Người. Khi được hỏi tại sao các môn đệ của Người không ăn chay như các môn đệ ông Gioan Tẩy Giả, Đức Giêsu trả lời:
“Chẳng lẽ khách dự tiệc cưới lại có thể than khóc, khi chàng rể còn ở với họ?”
(Mt 9,15)
Và cách đây vài tuần, vào Chúa Nhật XXVIII, chúng ta đã nghe Đức Giêsu kể dụ ngôn về những người được mời dự tiệc cưới mà một người cha tổ chức cho con trai mình.
Mười thiếu nữ tượng trưng cho các môn đệ Đức Giêsu đang chờ Người đến. Dựa vào những gì xảy ra sau đó, năm cô được gọi là khôn ngoan và năm cô là khờ dại. Sự khôn ngoan ở đây hệ tại việc biết chuẩn bị chu đáo, làm những gì cần thiết để có thể gặp gỡ Chúa của mình.
Thế nhưng chú rể đến chậm. Niềm mong đợi ban đầu về việc Chúa sớm quang lâm đã không thành hiện thực. Tất cả — cả những cô khôn ngoan mang theo đủ dầu lẫn những cô không mang đủ — đều “thiếp đi, rồi ngủ cả”. Như vậy, điều được nhấn mạnh dường như không phải là lúc nào cũng phải thức, mà là luôn ở trong tư thế sẵn sàng để đáp lại khi thời điểm đến.
Thiên Chúa của những điều bất ngờ
Rồi ngay giữa đêm, có tiếng hô lên:
“Chú rể kia rồi, ra đón đi!”
Thiên Chúa của chúng ta là Thiên Chúa của những điều bất ngờ. Chúng ta không bao giờ biết Người sẽ xuất hiện bằng cách nào và vào lúc nào. Đối với một số người, đó là lời loan báo họ đã chờ đợi và mong mỏi từ lâu; với những người khác, lời ấy lại gây hoảng hốt. Đối với những ai đã tích trữ đầy đủ dầu yêu thương phục vụ anh chị em, tiếng hô ấy làm lòng họ tràn ngập niềm vui và háo hức. Chúng ta nhớ đến lời thánh Phaolô:
“Đối với tôi, sống là Đức Kitô, và chết là một mối lợi… Tôi không biết phải chọn đàng nào. Vì tôi bị giằng co giữa hai đàng: ao ước của tôi là ra đi để được ở với Đức Kitô, điều này tốt hơn bội phần.”
(Pl 1,21–23)
Còn đối với những người đã phung phí các ân huệ được trao ban, lời loan báo ấy khiến họ kinh hãi.
Chúng ta có thể cảm thấy những cô “khôn ngoan” khá ích kỷ khi từ chối chia sẻ dầu cho các cô “khờ dại” trong một hoàn cảnh cấp bách như thế. Tuy nhiên, các dụ ngôn của Đức Giêsu thường dùng một kinh nghiệm quen thuộc trong đời sống để làm nổi bật một điểm chính. Trọng tâm nằm ở điểm ấy; các chi tiết khác không nhất thiết thuộc về điều Người muốn dạy.
Một ví dụ khác là dụ ngôn người quản gia bất lương đã sửa những giấy nợ của chủ để bảo đảm cho mình được người khác đón nhận về sau. Dĩ nhiên, Đức Giêsu không tán thành hành vi của anh ta. Người chỉ dùng câu chuyện ấy để cho thấy ngay cả một người xấu cũng biết hành động khôn khéo nhằm bảo đảm tương lai của mình.
Trong bối cảnh dụ ngôn hôm nay, chúng ta cũng có thể nói rằng “dầu” yêu thương phục vụ, nói cho đúng, không phải là thứ có thể chuyển từ người này sang người khác. Việc sẵn sàng gặp Chúa, xét cho cùng, là trách nhiệm riêng của mỗi người. Không ai có thể thưa “xin vâng” với Đức Kitô thay cho tôi. Điều này cũng có nghĩa là những người được rửa tội từ khi còn nhỏ, vào một lúc nào đó, phải tự mình thưa “xin vâng” với Đức Giêsu là Chúa của đời mình, dựa trên chính đức tin của bản thân.
Vì thế, trong khi những cô khờ dại đi tìm cách bù đắp khoảng thời gian đã đánh mất và phung phí, thì “những cô đã sẵn sàng” được vào phòng tiệc cưới, và “cửa đóng lại”. Mọi người đều được mời, nhưng không phải ai cũng vào được. Mọi người đều được gọi, nhưng ít người thuộc số được chọn. Điều này không phải vì chú rể thiên vị, mà vì một số người đã chậm trễ đáp lại lời mời.
Cánh cửa đóng lại có nghĩa là việc được đến với Đức Giêsu không tự động xảy ra, cũng không phải là điều chúng ta có thể đương nhiên coi là chắc chắn. Và đó chính là lời cảnh tỉnh trong các bài đọc hôm nay.
