THÁNH MÁTTHÊU, TÔNG ĐỒ VÀ THÁNH SỬ
Ep 4, 1-7.11-13 • Tv 18A, 2-3.4-5ab (Đ.c.5a) • Mt 9,9-13
Anh hãy theo tôi. Ông Mát-thêu đứng dậy đi theo Đức Giê-su.
✠ Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo thánh Mátthêu
9 Khi ấy, Đức Giê-su đi ngang qua trạm thu thuế, thì thấy một người tên là Mát-thêu đang ngồi ở đó. Người bảo ông: “Anh hãy theo tôi!” Ông đứng dậy đi theo Người.
10 Khi Đức Giê-su đang dùng bữa tại nhà ông ấy, có nhiều người thu thuế và người tội lỗi kéo đến, cùng ăn với Người và các môn đệ. 11 Thấy vậy, những người Pha-ri-sêu nói với các môn đệ Người rằng: “Tại sao Thầy các anh lại ăn uống với bọn thu thuế và quân tội lỗi?” 12 Nghe thấy thế, Đức Giê-su nói: “Người khoẻ mạnh không cần thầy thuốc, người đau ốm mới cần. 13 Hãy về học cho biết ý nghĩa của câu này: Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế. Vì tôi không đến để kêu gọi người công chính, mà để kêu gọi người tội lỗi.”
Chú giải
Bài đọc: Ep 4,1-7.11-13; Mt 9,9-13
Bài Tin Mừng hôm nay thuật lại, theo trình thuật của Mátthêu, việc Đức Giêsu kêu gọi một người thu thuế trở thành môn đệ của Người.
Trong các sách Tin Mừng, những người thu thuế thường mang tiếng rất xấu. Họ bị xếp vào hàng những người bị xã hội ruồng bỏ, những người mà một người tử tế không muốn giao du. Tại Palestine, phần lớn những người thu thuế là người Do Thái, được chính quyền đô hộ Rôma thuê để thu thuế từ chính đồng bào mình. Công dân Rôma không phải nộp thuế; chỉ các dân tộc bị chinh phục mới phải chịu khoản thuế này.
Vì thế, những người thu thuế vừa bị xem là những kẻ phản bội dân tộc, vừa bị coi là những người vi phạm nghiêm trọng đức tin Do Thái vì cộng tác với dân ngoại theo cách thức như vậy. Ngay cả Đức Giêsu, khi nói về những thành viên trong cộng đoàn Kitô hữu vẫn không chịu từ bỏ đường lối tội lỗi, bất chấp mọi nỗ lực giúp họ hoán cải, cũng đã nói:
“Hãy kể nó như một người ngoại hay một người thu thuế.” (Mt 18,17)
Như vậy, người Do Thái làm nghề thu thuế bị đặt ngang hàng với dân ngoại, tức là những người mà một người Do Thái trọng danh dự sẽ không muốn có bất cứ mối quan hệ nào.
Thế mà trong bài Tin Mừng hôm nay, chúng ta lại thấy Đức Giêsu mời gọi chính một con người như thế trở thành môn đệ của Người!
Điều này cho chúng ta thấy nhiều điều về Đức Giêsu. Người không nhìn con người qua những khuôn mẫu định kiến. Người không nói: “Anh ta là người thu thuế, vậy chắc chắn anh ta là một kẻ tội lỗi và Ta không nên giao du với anh ta.” Không. Đức Giêsu nhìn vào chính con người ấy và nhận ra những khả năng tiềm ẩn nơi họ.
Nơi Mátthêu, Đức Giêsu nhận ra khả năng để ông trở thành một trong những người theo Người, hơn nữa, trở thành một trong các Tông đồ, những người mà việc tiếp nối sứ mạng của Đức Giêsu sẽ được trao phó. Đối với Đức Giêsu, quá khứ của chúng ta không phải là điều quan trọng nhất. Điều quan trọng là chúng ta đang ở đâu trong hiện tại và chúng ta có thể trở thành người như thế nào trong tương lai.
Sau khi Đức Giêsu nói với Mátthêu: “Anh hãy theo tôi!”, người thu thuế liền đứng dậy đi theo Người, bỏ lại phía sau tất cả những gì gắn liền với nghề nghiệp của mình. Điều này rất giống với việc Phêrô, Anrê, Giacôbê và Gioan bỏ thuyền, bỏ lưới, thậm chí rời cả gia đình để đi theo Đức Giêsu. Đó là một sự bước theo vô điều kiện và trọn vẹn.
Sau đó, Mátthêu quyết định mở tiệc mừng ơn gọi mới của mình. Ông mời Đức Giêsu cùng các môn đệ, đồng thời mời những người bạn duy nhất mà ông có – những người tội lỗi và những người thu thuế khác. Tất cả cùng ngồi ăn trong “nhà”.
Nhưng đó là nhà của ai?
Có thể đó là ngôi nhà nơi Đức Giêsu đang ở, một ngôi nhà được nhắc đến nhiều lần trong các sách Tin Mừng và có thể được xem như biểu tượng của cộng đoàn Kitô hữu, nơi Đức Giêsu quy tụ các môn đệ quanh Người.
Tại đây, những người thu thuế và tội lỗi được mời vào nhà để cùng dùng bữa với Đức Giêsu và những người theo Người. Điều này không có nghĩa là Đức Giêsu không quan tâm đến cách sống của họ. Trái lại, họ đang được đưa vào trong phạm vi ảnh hưởng của Người; họ chính là những “con chiên lạc” đang được đưa trở về với vị Mục Tử.
Hoặc đó cũng có thể là nhà của Mátthêu. Nếu vậy, chúng ta thấy Đức Giêsu và các môn đệ không chút ngần ngại bước vào nhà một người bị coi là tội lỗi và đón nhận lòng hiếu khách của ông.
Dĩ nhiên, những người Pharisêu lấy làm chướng tai gai mắt:
“Sao Thầy các anh lại ăn uống với bọn thu thuế và quân tội lỗi?”
Là những người nhiệt thành tuân giữ Lề Luật, họ không bao giờ muốn tiếp xúc với những hạng người như thế. Làm sao Đức Giêsu, một vị thầy, lại có thể hành xử như vậy?
Đức Giêsu trả lời họ rất thẳng thắn:
“Người khỏe mạnh không cần thầy thuốc, người đau ốm mới cần.”
Mátthêu và những người bạn của ông là những người cần được chữa lành. Và Đức Giêsu hiện diện ở đó chính là để chữa lành họ.
Rồi Đức Giêsu trích lời ngôn sứ Hôsê:
“Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế.” (Hs 6,6)
Đức Giêsu và những người thật sự bước theo Người được nhận biết qua lòng thương xót và sự quan tâm dành cho những người thực sự cần được giúp đỡ, chứ không chỉ qua việc tuân giữ những luật lệ nghi thức bên ngoài.
Thật vậy, Đức Giêsu cho biết Người đến với một sự quan tâm đặc biệt dành cho người tội lỗi. Những người thực sự tốt lành không cần đến sự chữa lành theo cùng một cách. Họ giống như những con chiên vẫn ở trong đàn, gần bên người mục tử. Còn Đức Giêsu đặc biệt đi tìm những con chiên lạc.
Bài Tin Mừng này chứa đựng nhiều bài học cho đời sống Kitô hữu của chúng ta hôm nay.
Một thân thể, nhiều đặc sủng
Bài đọc I, trích thư gửi tín hữu Êphêsô, là lời mời gọi sống hiệp nhất trong một Hội Thánh có nhiều trách nhiệm và sứ vụ khác nhau.
Hội Thánh là Thân Thể của Đức Kitô Phục Sinh. Cũng như bất cứ thân thể nào, Hội Thánh là một cơ thể duy nhất, trong đó mỗi bộ phận đều có vai trò riêng và cùng góp phần xây dựng toàn thân.
Nguồn mạch của sự hiệp nhất ấy là:
“Chỉ có một thân thể, một Thần Khí… một Chúa, một đức tin, một phép rửa. Chỉ có một Thiên Chúa và là Cha của mọi người…”
Nhưng hiệp nhất không có nghĩa là đồng nhất. Hiệp nhất là khi những yếu tố khác nhau cùng hòa hợp với nhau một cách tốt đẹp.
Vì thế, thánh Phaolô tiếp tục nói đến những ơn gọi và trách nhiệm khác nhau trong cộng đoàn. Ngài kể ra một số: tông đồ, ngôn sứ, người loan báo Tin Mừng, mục tử và thầy dạy. Nhưng còn nhiều đặc sủng và sứ vụ khác nữa.
Mục đích của các thừa tác vụ ấy là chuẩn bị các thành viên trong cộng đoàn thực hiện công việc phục vụ và xây dựng Thân Thể Đức Kitô.
Đó là một hình ảnh tuyệt đẹp về cộng đoàn Kitô hữu: mọi người liên kết sâu xa với nhau trong cùng một đức tin và tình yêu, nhưng mỗi người lại phục vụ cộng đoàn bằng một trách nhiệm và đặc sủng riêng.
Dĩ nhiên, chúng ta tưởng nhớ thánh Mátthêu vừa là Tông đồ, vừa là Thánh sử. Chính qua những đặc sủng ấy, ngài đã góp phần xây dựng Hội Thánh là Thân Thể của Đức Kitô Phục Sinh.
Mỗi người chúng ta cũng được mời gọi nhận ra đặc sủng Thiên Chúa ban cho mình, nhờ đó chúng ta có thể phục vụ và xây dựng cộng đoàn Kitô hữu.
Chúng ta hãy cùng nhau vun đắp sự hiệp nhất ngày càng sâu xa hơn, đồng thời biết trân trọng sự khác biệt và phong phú của mỗi người, để Lời Thiên Chúa có thể bén rễ trên mảnh đất màu mỡ nơi tâm hồn của thật nhiều con cái Người.
