Chu Kỳ Giáo Lý
Công đồng Vaticanô II
qua các Văn kiện
II. Hiến chế Sacrosanctum Concilium
(Hiến chế về Phụng vụ Thánh)
6. Năm Phụng Vụ
Đức Thành Cha Lêô XIV – Tiếp kiến chung ,
Thứ Tư ngày 12 tháng 8 năm 2026
Lời Chúa từ Sách Khải Huyền (Kh 1,5-8)
5Xin Đức Giê-su Ki-tô là vị Chứng Nhân trung thành, là Trưởng Tử trong số những người từ cõi chết trỗi dậy, là Thủ Lãnh mọi vương đế trần gian, ban cho anh em ân sủng và bình an. Người đã yêu mến chúng ta và lấy máu mình rửa sạch tội lỗi chúng ta, 6làm cho chúng ta trở thành vương quốc và hàng tư tế để phụng sự Thiên Chúa là Cha của Người: kính dâng Người vinh quang và uy quyền đến muôn thuở muôn đời. A-men! 7Kìa, Người ngự đến giữa đám mây. Ai nấy sẽ thấy Người, cả những kẻ đã đâm Người. Mọi dân trên mặt đất sẽ đấm ngực than khóc khi thấy Người. Đúng thế! A-men!
8Đức Chúa là Thiên Chúa phán: “Ta là An-pha và Ô-mê-ga, là Đấng hiện có, đã có và đang đến, là Đấng Toàn Năng.”
Bài giáo lý của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến,
Chương V của Hiến chế Công đồng Sacrosanctum Concilium (SC) được dành để nói về Năm Phụng vụ. Hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu chủ đề này để khám phá giá trị của Năm Phụng vụ trong đời sống của mỗi tín hữu.
Trước hết, cần lưu ý rằng cách gọi chu kỳ các ngày lễ Kitô giáo là “Năm Phụng vụ” đã trở nên phổ biến trong ngôn ngữ Giáo Hội nhờ công trình của Tôi tớ Chúa, Viện phụ Prosper Guéranger (1805–1875).
Trong Thông điệp Mediator Dei, Đức Giáo hoàng Piô XII khẳng định rằng Năm Phụng vụ “không phải là một sự trình bày lạnh lùng và vô hồn về những biến cố trong quá khứ, cũng không đơn thuần là một bản ghi chép […] về một thời đại đã qua. [Năm Phụng vụ] đúng hơn chính là Đức Kitô, Đấng luôn sống động trong Giáo Hội của Người. Nơi đây, Người tiếp tục cuộc hành trình của lòng thương xót vô biên mà Người đã yêu thương khởi sự trong cuộc đời trần thế […] với mục đích dẫn đưa con người đến chỗ nhận biết các mầu nhiệm của Người và, theo một cách nào đó, sống nhờ những mầu nhiệm ấy. Những mầu nhiệm này luôn hiện diện và hoạt động” (Mediator Dei, III, Divinum Officium et Annus Liturgicus, II, Cyclus Mysteriorum).
Như thế, Năm Phụng vụ phải được hiểu như sự hiện tại hoá không ngừng công trình cứu độ mà Đức Kitô thực hiện trong lịch sử. Khi tiến bước qua chu kỳ thời gian này, Giáo Hội luôn được đặt trong mối tương quan sống động với hành động cứu chuộc của Chúa, để mọi tín hữu được tràn đầy ân sủng của Người (x. SC, 102).
Cuộc gặp gỡ với Đức Giêsu, Đấng đã chết và sống lại vì chúng ta, chính là mục đích mà Giáo Hội không ngừng hướng tới khi đặt việc cử hành biến cố Vượt Qua ở trung tâm của mọi thời điểm. Vì thế, các Nghị phụ Công đồng xem Chúa Nhật là “nền tảng và cốt lõi của toàn thể Năm Phụng vụ”, là “ngày lễ nguyên thủy” (x. SC, 106). Trong nhiều ngôn ngữ hiện đại, tên gọi của ngày này cho thấy đó là dies Domini, “Ngày của Chúa”. Ngay cả trong những ngôn ngữ vẫn giữ cách gọi liên quan đến “ngày của mặt trời” (Sunday, Sonntag), chúng ta vẫn có thể nhận ra mối liên hệ với Đức Kitô: Đức Kitô là “Mặt Trời Công Chính” đích thực, Đấng soi sáng mọi người!
Trong Tông thư Dies Domini (31-5-1998), Thánh Gioan Phaolô II dạy rằng Chúa Nhật là ngày của Chúa, ngày của Giáo Hội, ngày của con người và cuối cùng là “ngày của mọi ngày”. Ngài viết:
“Vì Chúa Nhật là lễ Phục Sinh hằng tuần, nhắc nhớ và hiện tại hóa ngày Đức Kitô sống lại từ cõi chết, nên đó cũng là ngày mặc khải ý nghĩa của thời gian. […] Phát xuất từ biến cố Phục Sinh, Chúa Nhật xuyên qua thời gian của con người, qua tháng năm và thế kỷ, như một mũi tên chỉ hướng đưa tất cả về đích điểm của mình: cuộc Quang Lâm của Đức Kitô. Chúa Nhật báo trước ngày sau hết, ngày Chúa quang lâm” (Dies Domini, 75), khi tất cả chúng ta sẽ được sống lại.
Để thánh hoá ngày Chúa Nhật, điều căn bản là cử hành Thánh Thể. Theo các Nghị phụ Công đồng, việc lắng nghe Lời Chúa và tham dự vào Mình Thánh Đức Kitô đòi hỏi các tín hữu phải quy tụ in unum (x. SC, 106), nghĩa là vui mừng quy tụ với nhau. Trong cộng đoàn phụng vụ này, cộng đoàn Kitô hữu làm cho sự hiệp thông với Chúa trở nên hữu hình, đồng thời làm chứng rằng mình thuộc về Đức Kitô và trung thành với Giáo Hội.
Sự quy tụ này không thể được thay thế bằng một sự hiện diện thuần túy trực tuyến, cũng không thể bị giản lược thành một cuộc tụ họp hoàn toàn thụ động. Thật vậy, cộng đoàn phụng vụ chỉ được thể hiện trọn vẹn nhờ sự tham dự tích cực của những anh chị em được quy tụ để “cảm tạ Thiên Chúa, Đấng ‘nhờ Đức Giêsu Kitô từ cõi chết sống lại, đã cho chúng ta được tái sinh để nhận lãnh niềm hy vọng sống động’” (1 Pr 1,3; SC, 106).
Về điều này, tôi tha thiết mời gọi mọi người hãy tìm kiếm những điều kiện tốt nhất có thể, để ngay cả những người không thể nghỉ làm vào ngày Chúa Nhật cũng có thể tham dự Thánh lễ.
Anh chị em thân mến, Năm Phụng vụ, với nhịp điệu được đánh dấu bởi các ngày Chúa Nhật, có một lịch sử rất phong phú, trong đó đức tin và lòng đạo đức của Giáo Hội đan quyện với nhau. Thật vậy, ngay từ thế kỷ II sau Công nguyên, bên cạnh việc cử hành lễ Phục Sinh hằng tuần đã xuất hiện việc cử hành lễ Phục Sinh hằng năm, “đại lễ trọng thể nhất” (SC, 102). Đại lễ này kéo dài trong thời gian hân hoan năm mươi ngày, đạt tới đỉnh cao là lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, và được chuẩn bị bằng Mùa Chay, mang đặc tính sám hối (x. SC, 109).
Về sau, chu kỳ Giáng Sinh được hình thành theo khuôn mẫu của chu kỳ Phục Sinh, giúp các tín hữu sống lại những mầu nhiệm Ngôi Lời Thiên Chúa nhập thể, giáng sinh và tỏ mình cho thế gian. Sau đó, trong các mùa khác nhau của Năm Phụng vụ, Giáo Hội còn đưa vào việc tôn kính Đức Trinh Nữ Maria, Đấng “được liên kết bằng một mối dây bất khả phân ly với công trình cứu độ của Con Mẹ” (SC, 103), cũng như việc kính nhớ các vị tử đạo và các thánh, những người “trên trời đang hát lời ca ngợi Thiên Chúa cách hoàn hảo và chuyển cầu cho chúng ta” (SC, 104).
Như vậy, Năm Phụng vụ trình bày lại, dưới hình thức bí tích, giáo huấn của lịch sử cứu độ, dẫn đưa các tín hữu từ niềm mong đợi Đấng Mêsia đến sự viên mãn của Mầu nhiệm Vượt Qua và hướng tới niềm mong đợi vinh quang mai hậu. Trong Năm Phụng vụ, Giáo Hội cử hành ý nghĩa cứu độ luôn mang tính hiện tại của mầu nhiệm Đức Kitô, nhờ đó các tín hữu ngày càng được tham dự sâu xa hơn vào mầu nhiệm ấy. Chính vì thế, Năm Phụng vụ là nguyên tắc định hướng và là khuôn khổ thiết yếu cho mọi hoạt động mục vụ của Giáo Hội.
Tóm tắt bài giáo lý của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến,
Trong loạt bài giáo lý tiếp tục tìm hiểu Hiến chế về Phụng vụ Sacrosanctum Concilium của Công đồng Vaticanô II, hôm nay chúng ta suy tư về Năm Phụng vụ và ý nghĩa của Năm Phụng vụ đối với đời sống các tín hữu.
Năm Phụng vụ không phải là một sự tái hiện tĩnh tại những biến cố đã thuộc về quá khứ, nhưng là cuộc gặp gỡ với chính Đức Kitô, Đấng muốn đưa dân Người ngày càng đi sâu vào các mầu nhiệm của lịch sử cứu độ.
Ngày Đức Kitô sống lại từ cõi chết chính là trung tâm của Năm Phụng vụ, đồng thời báo trước cuộc quang lâm của Đức Kitô, khi tất cả chúng ta sẽ được sống lại. Vì thế, điều thiết yếu đối với các tín hữu là thánh hoá Ngày của Chúa bằng cách cùng nhau quy tụ để cử hành Thánh Thể.
Ước gì sự tham dự tích cực và chứng tá kiên vững của chúng ta giúp mỗi người ngày càng đi sâu hơn vào thực tại được thuộc về Đức Kitô, và với niềm hy vọng, chúng ta mong đợi ngày Người ngự đến trong vinh quang.
