Chu Kỳ Giáo Lý
Công đồng Vaticanô II
qua các Văn kiện
II. Hiến chế Sacrosanctum Concilium
(Hiến chế về Phụng vụ Thánh)
4. Mầu nhiệm Thánh Thể
Đức Thành Cha Lêô XIV – Tiếp kiến chung ,
Thứ Tư ngày 24 tháng 6 năm 2026
Lời Chúa từ 1Cr 12,12.27
Ví như thân thể người ta chỉ là một, nhưng lại có nhiều bộ phận, mà các bộ phận của thân thể tuy nhiều, nhưng vẫn là một thân thể, thì Đức Ki-tô cũng vậy. […]. Vậy anh em, anh em là thân thể Đức Ki-tô, và mỗi người là một bộ phận.
Bài giáo lý của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến, chào anh chị em và chúc anh chị em bình an!
Hôm nay, chúng ta tiếp tục loạt bài giáo lý về các văn kiện của Công đồng Vaticanô II, đặc biệt là Hiến chế Sacrosanctum Concilium (SC) về Phụng vụ Thánh.
Khi muốn giải thích mầu nhiệm Thân Thể Đức Kitô cho những người vừa lãnh nhận Bí tích Thánh Tẩy, thánh Augustinô đã trích dẫn đoạn thư của thánh Phaolô mà chúng ta vừa nghe: “Anh em là thân thể Đức Kitô, và mỗi người là một bộ phận” (1 Cr 12,27). Ngài tiếp tục:
“Chính mầu nhiệm của anh em là điều anh em lãnh nhận. Anh em đáp lại bằng lời ‘Amen’ đối với điều anh em là, và lời đáp ấy như chữ ký của chính anh em. Khi được nói: ‘Mình Thánh Đức Kitô’, anh em thưa: ‘Amen’. Vậy hãy trở nên những chi thể của Thân Thể Đức Kitô, để lời ‘Amen’ của anh em trở nên chân thật… Hãy trở nên điều anh em chiêm ngắm và hãy lãnh nhận điều anh em là.”
(Bài giảng 272: PL 38, 1247)
Ngay sau khi nhắc lại Bữa Tiệc Ly của Chúa Giêsu, Hiến chế về Phụng vụ đã nói về Bí tích Thánh Thể theo chính tinh thần của thánh Augustinô. Đối với các Kitô hữu, tham dự bàn tiệc của Chúa là được “hướng dẫn bởi lời Thiên Chúa và được nuôi dưỡng nơi bàn tiệc Mình Chúa, đồng thời dâng lời tạ ơn Thiên Chúa” (x. SC, 48).
Chính khi đón nhận Người trong Lời Chúa và trong Bí tích Thánh Thể mà chúng ta trở nên điều mình lãnh nhận. Chúng ta trở nên Thân Thể mà Đức Kitô Phục Sinh là Đầu, Đấng đang ngự bên hữu Chúa Cha (x. Cl 1,18) và chuẩn bị chỗ cho chúng ta trên trời (x. Ga 14,3).
Như thế, Thánh Thể là bí tích của Nước Trời mai sau. Đó là lương thực cho cuộc lữ hành đưa chúng ta tiến về quê hương thiên quốc, cho đến ngày hồng phúc khi “Thiên Chúa sẽ là mọi sự trong mọi người” (1 Cr 15,28).
Cộng đoàn phụng vụ dâng Hy tế “không chỉ qua tay vị tư tế mà còn cùng với ngài” (SC, 48). Theo nghĩa đó, Thánh Thể chính là hình thức của lễ tế thiêng liêng mà người Kitô hữu dâng lên (x. Dt 13,16; Rm 12,1), là con đường dẫn tới sự kết hợp với Thiên Chúa và với nhau. Khi tham dự Thánh lễ, các tín hữu học biết “dâng chính mình; nhờ Đức Kitô, Đấng Trung Gian, họ được dẫn đưa từng ngày đến sự kết hợp ngày càng hoàn hảo hơn với Thiên Chúa và với nhau” (SC, 48).
Nhờ kết hợp chúng ta với Đức Kitô, Bí tích Thánh Thể dạy chúng ta sống theo chính lối sống của Chúa Giêsu, một lối sống được ghi dấu bằng sự hiến thân hoàn toàn nhưng không. Hồng ân ấy đưa chúng ta vào năng động của sự hiệp nhất và trở thành phương dược mạnh mẽ chống lại mọi sức mạnh chia rẽ đang làm tổn thương thế giới, cộng đoàn, gia đình và chính tâm hồn chúng ta (x. SC, 47).
Anh chị em thân mến, mỗi khi tham dự Thánh lễ, chúng ta được mời gọi lắng nghe Lời Chúa và được nuôi dưỡng nơi bàn tiệc của Chúa, nơi Người tự hiến chính mình cho Chúa Cha. Hai phần của Thánh lễ – Phụng vụ Lời Chúa và Phụng vụ Thánh Thể – “liên kết mật thiết với nhau đến nỗi chỉ làm thành một hành vi thờ phượng duy nhất” (SC, 56).
Về Lời Chúa, điều quan trọng cần nhớ là đây không chỉ là việc thu nhận kiến thức về Kinh Thánh, nhưng là đón nhận Lời hằng sống và hữu hiệu (x. Dt 4,12), là Lời Thiên Chúa ngỏ với toàn thể Dân Chúa và đồng thời với từng người chúng ta. Lời ấy nuôi dưỡng và nâng đỡ chúng ta cùng với Bánh Thánh Thể, dẫn chúng ta từ sự hư nát của tội lỗi đến sự sống mới trong Đức Kitô.
Như Đức Bênêđictô XVI đã viết:
“Bí tích Thánh Thể mở ra cho chúng ta sự hiểu biết về Kinh Thánh, cũng như Kinh Thánh soi sáng và giải thích mầu nhiệm Thánh Thể.”
(Verbum Domini, 55)
Công đồng Vaticanô II đã mong muốn mở rộng hơn nữa kho tàng Kinh Thánh để các tín hữu được nuôi dưỡng phong phú hơn nơi bàn tiệc Lời Chúa (x. SC, 51). Cuộc cải tổ phụng vụ đã đáp lại lời mời gọi ấy qua Sách Bài Đọc (Lectionary), quyển sách tập hợp tất cả các bài đọc Kinh Thánh dùng trong các cử hành phụng vụ.
Kho tàng phong phú này được rút ra từ chính nguồn mạch tinh tuyền của Truyền thống sống động, một Truyền thống luôn biết kết hợp lòng trung thành với di sản Hội Thánh và sự cởi mở đối với những tiến bộ chính đáng (x. SC, 23).
Mở đầu Chương II của Hiến chế về Phụng vụ là những lời gợi nhắc đến dòng chảy vĩ đại của Truyền thống, liên tục từ các Giáo phụ cho đến ngày nay. Tôi xin trích dẫn:
“Trong Bữa Tiệc Ly, vào đêm Người bị trao nộp, Đấng Cứu Độ chúng ta đã thiết lập Hy tế Thánh Thể bằng Mình và Máu Người, để lưu truyền Hy tế Thập Giá qua mọi thời đại cho đến khi Người lại đến; đồng thời Người trao phó cho Hiền Thê yêu dấu là Hội Thánh việc cử hành cuộc tưởng niệm sự chết và sự phục sinh của Người: đó là bí tích của tình yêu, dấu chỉ của sự hiệp nhất, mối dây bác ái, bữa tiệc Vượt Qua, nơi Đức Kitô được lãnh nhận, tâm hồn được tràn đầy ân sủng và chúng ta được ban bảo chứng của vinh quang mai sau.”
(SC, 47)
Anh chị em thân mến, chúng ta hãy với lòng tin kín múc từ nguồn mạch sự sống thần linh này và để cho mầu nhiệm chúng ta cử hành biến đổi đời sống mình.
Tóm tắt bài giáo lý của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến,
Trong loạt bài giáo lý về Công đồng Vaticanô II, hôm nay chúng ta cùng suy niệm về Bí tích Thánh Thể theo Hiến chế Sacrosanctum Concilium. Chương II của Hiến chế mô tả Thánh Thể là “bí tích của tình yêu, dấu chỉ của sự hiệp nhất, mối dây bác ái, bữa tiệc Vượt Qua, nơi Đức Kitô được lãnh nhận, tâm hồn được tràn đầy ân sủng và chúng ta được ban bảo chứng của vinh quang mai sau” (số 47).
Hiến chế cũng nhấn mạnh rằng trong Thánh lễ, các tín hữu không phải là những người đứng ngoài quan sát cách thụ động. Trái lại, mọi người đều được mời gọi kết hợp với Đức Kitô – của lễ tinh tuyền – để dâng chính mình lên Chúa Cha qua tay vị tư tế và cùng với ngài.
Việc tham dự Hy tế Thánh Thể còn có nghĩa là được Lời Thiên Chúa đào luyện và được nuôi dưỡng nơi bàn tiệc Mình Thánh Chúa. Thật vậy, hai phần của Thánh lễ – Phụng vụ Lời Chúa và Phụng vụ Thánh Thể – gắn bó mật thiết với nhau đến nỗi chỉ tạo nên một hành vi thờ phượng duy nhất (số 56).
Anh chị em thân mến, khi kín múc sức sống từ nguồn mạch thần linh dồi dào này, chúng ta hãy để cho mầu nhiệm mà mình cử hành hằng ngày thực sự biến đổi cuộc sống của mình.
