Lễ Các Thánh Nam Nữ
Kh 7,2-4.9-14 • Tv 23,1-2.3-4ab.5-6 (Đ. x. c.6) • 1 Ga 3,1-3 • Mt 5,1-12a
Anh em hãy vui mừng hớn hở, vì phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao.
✠ Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo thánh Mátthêu
1 Khi ấy, thấy đám đông, Đức Giê-su lên núi. Người ngồi xuống, các môn đệ đến gần bên. 2 Người lên tiếng dạy họ rằng:
3“Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó,
vì Nước Trời là của họ.
4Phúc thay ai hiền lành,
vì họ sẽ được Đất Hứa làm gia nghiệp.
5Phúc thay ai sầu khổ,
vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an.
6Phúc thay ai khát khao nên người công chính,
vì họ sẽ được Thiên Chúa cho thoả lòng.
7Phúc thay ai xót thương người,
vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương.
8Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch,
vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa.
9Phúc thay ai xây dựng hoà bình,
vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa.
10Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính,
vì Nước Trời là của họ.
11Phúc thay anh em khi vì Thầy mà bị người ta sỉ vả, bách hại
và vu khống đủ điều xấu xa.
12aAnh em hãy vui mừng hớn hở,
vì phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao.”
Chú giải Kh 7,2-4.9-14; 1 Ga 3,1-3; Mt 5,1-12
Trong lời chúc lành trọng thể của Thánh lễ Các Thánh hôm nay, Hội Thánh cầu nguyện:
Hội Thánh Chúa hân hoan vì con cái mình được hiệp đoàn cùng các thánh trong bình an muôn đời.
Khi năm phụng vụ dần khép lại, chúng ta cử hành đại lễ Các Thánh Nam Nữ. Ngay từ đầu, cần làm rõ ý nghĩa của từ “các thánh” được dùng ở đây. Thông thường, chúng ta dùng từ này để chỉ những người có đời sống thánh thiện phi thường, đã được Hội Thánh tuyên thánh hoặc tuyên chân phước. Trong số đó, mỗi người chúng ta đều có những vị thánh mình đặc biệt yêu mến: thánh Phanxicô Assisi, thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, thánh Antôn, thánh Giuse, thánh Giuđa, v.v.
Nhưng trong ngày lễ hôm nay, từ “các thánh” mang một ý nghĩa rộng hơn nhiều. Từ này chỉ tất cả những Kitô hữu đã lãnh nhận phép Rửa, đã qua đời và hiện đang ở cùng Thiên Chúa trong vinh quang. Chắc chắn, trong số đó còn có cả những người không phải là Kitô hữu nhưng đã sống tốt lành, chân thành làm theo những xác tín của lương tâm mình. Tuy không biết chính xác có bao nhiêu người, chúng ta biết đó là một con số rất lớn. Nói cách khác, chúng ta không thể xác định ai là người đã dứt khoát chọn khước từ chân lý và điều thiện, chọn xa lìa Thiên Chúa mãi mãi. Nhưng chúng ta hy vọng số người ấy ít hơn rất nhiều.
Còn một nhóm thứ ba mà chúng ta sẽ tưởng nhớ vào ngày mai: những người đã qua đời nhưng vẫn cần trải qua một tiến trình thanh luyện trước khi được diện kiến Thiên Chúa chí thánh.
Bài Tin Mừng được chọn cho ngày lễ hôm nay thật đáng chú ý. Đó là Tám Mối Phúc ở phần mở đầu Bài giảng trên núi. Thực ra, đây là một bản hiến chương về sự thánh thiện. Khi nghĩ đến sự thánh thiện, nhiều người nghĩ đến việc tuân giữ Mười Điều Răn và có lẽ thêm một số đòi hỏi khác của Hội Thánh, như tham dự Thánh lễ Chúa nhật hay ăn chay trong Mùa Chay. Điều chúng ta thường quên là Mười Điều Răn vốn thuộc về Cựu Ước và là một phần của Lề Luật Do Thái. Dĩ nhiên, các điều răn ấy vẫn còn giá trị, và Đức Giêsu đã nói rõ:
“Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Luật Môsê hoặc lời các ngôn sứ. Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn.”
(Mt 5,17)
Có thể nói, các Mối Phúc là một biểu hiện của việc kiện toàn ấy. Những điều các Mối Phúc đòi hỏi nơi người môn đệ Đức Kitô vượt xa Mười Điều Răn. Thế nhưng, điều đáng buồn là chúng ta tương đối ít nghe các Kitô hữu nói rằng họ lấy các Mối Phúc làm nền tảng cho đời sống mình. Khi đi xưng tội, chúng ta thường dựa vào Mười Điều Răn để xét mình hơn là các Mối Phúc. Điều này thật đáng tiếc, bởi vị trí của các Mối Phúc trong Tin Mừng Mátthêu cho thấy rõ tầm quan trọng của chúng. Các Mối Phúc tựa như một bản tuyên ngôn về sứ mạng, phác họa chân dung người Kitô hữu đích thực.
Chúng ta hãy lược qua các Mối Phúc, nhưng trước hết cần làm rõ một vài thuật ngữ. Từ “phúc” đôi khi được dịch là “hạnh phúc”. Có lẽ dịch là “có phúc” sẽ sát nghĩa hơn. Nói cách khác, những người có các phẩm chất này thực sự ở trong một tình trạng đáng cho người khác ao ước. Tất cả các Mối Phúc đều là những dấu chỉ cho thấy chúng ta thuộc về “Nước Trời”. Ở đây, không nên hiểu Nước Trời như một nơi chốn, càng không nên chỉ giới hạn vào sự sống sau khi chết. Đúng hơn, Nước Trời diễn tả một cộng đồng được hình thành khi chúng ta sống theo những giá trị này: nơi có chân lý và tình yêu, lòng trắc ẩn và công lý, hòa bình, tự do và sự sẻ chia.
Sứ điệp chung là: những người thực sự có phúc là những người nhận biết mình cần đến Thiên Chúa và anh chị em, đồng thời hết lòng dấn thân bước theo Con Đường mà Đức Kitô mời gọi.
Tin Mừng nói rằng những người sau đây đặc biệt có phúc:
- Những người có tâm hồn nghèo khó: Đó là những người ý thức sự nghèo nàn và mong manh căn bản của mình, nhận ra mình cần được Thiên Chúa trợ giúp và nâng đỡ biết bao. Họ khác với những người dại dột cho rằng mình hoàn toàn tự lập và có thể làm chủ trọn vẹn cuộc đời.
- Những người hiền lành: Đó là những người đến với tha nhân bằng sự quan tâm, lòng trắc ẩn và thái độ dịu dàng; những người luôn lưu tâm đến nhu cầu của người khác.
- Những người sầu khổ: Những ai đang đau buồn hay sầu khổ vì bất cứ lý do nào đều được bảo đảm rằng họ sẽ tìm thấy sự an ủi nơi cộng đoàn yêu thương trong Đức Kitô mà họ đã gia nhập.
- Những người khao khát sự công chính: Dù phải trả giá thế nào, họ vẫn nỗ lực để mọi người nhận được những gì mình có quyền được hưởng, hầu sống xứng với phẩm giá và có lòng tự trọng. Cái giá họ phải trả có thể rất đắt, thậm chí bằng chính mạng sống.
- Những người có lòng thương xót: Đó là những người trao ban lòng trắc ẩn và sự tha thứ cho tất cả những ai ở chung quanh mình.
- Những người có tâm hồn trong sạch: Ở đây, sự trong sạch không nhằm nói đến đức khiết tịnh trong lãnh vực tính dục, nhưng nói đến lòng đơn sơ, hoàn toàn không có sự hai lòng, thành kiến hay thiên vị. Vì thế, không có gì ngạc nhiên khi họ được mô tả là những người có thể nhìn thấy Thiên Chúa. Đối với họ, sự hiện diện của Thiên Chúa thật rõ ràng nơi mỗi người và trong mọi trải nghiệm.
- Những người xây dựng hòa bình: Có lẽ đây là một trong những Mối Phúc đẹp nhất. Đó là những người góp phần phá đổ vô số rào cản chia rẽ con người, dù là giai cấp, nghề nghiệp, chủng tộc, tôn giáo, giới tính hay bất cứ điều gì gây xung đột giữa các cá nhân hoặc các nhóm người. Không có gì ngạc nhiên khi họ được gọi là “con Thiên Chúa”. Thiên Chúa đã sai Đức Giêsu đến giữa chúng ta chính là để phá đổ những rào cản giữa Thiên Chúa với dân Người, cũng như giữa con người với nhau.
- Những người bị bách hại vì sống công chính: Tự nó, bách hại chẳng phải là một trải nghiệm dễ chịu, và có thể dẫn đến cái chết. Nhưng thật có phúc cho những ai đủ sức mạnh và can đảm đặt các giá trị chân lý, tình yêu và công lý cho mọi người lên trên sự sống còn của chính mình. Trong số các thánh mà hôm nay chúng ta đặc biệt tôn kính có các vị tử đạo, những người đã hiến mạng sống để bảo vệ chân lý, tình yêu và công lý.
Đó là mẫu người Kitô hữu mà tất cả chúng ta được mời gọi trở nên. Chính những phẩm chất ấy đã làm nên các thánh và cũng sẽ làm cho chúng ta nên thánh. Những phẩm chất ấy vượt xa các đòi hỏi của Mười Điều Răn. Nếu chỉ hiểu theo mặt chữ, người ta có thể giữ các điều răn mà không quá khó khăn. Nhiều điều răn được diễn tả dưới hình thức phủ định: “Ngươi không được…” Vì thế, chúng ta có thể giữ những điều ấy chỉ bằng cách không làm gì cả! “Tôi không giết ai… Tôi không ngoại tình… Tôi không trộm cắp…” Như thế đã đủ làm cho tôi nên thánh chưa?
Làm Kitô hữu còn đòi hỏi nhiều hơn là chỉ tránh những điều sai trái. Các Mối Phúc được diễn tả theo hướng tích cực. Chúng không chỉ nói đến hành động, mà còn nói đến những thái độ nội tâm. Theo một nghĩa nào đó, chúng ta không bao giờ có thể thực hiện trọn vẹn các Mối Phúc. Dù đã cố gắng sống tốt đến đâu, chúng ta vẫn luôn có thể tiến xa hơn nữa. Các Mối Phúc không để chỗ cho thái độ tự mãn, kiểu tự mãn mà những người Pharisêu từng có khi tuân giữ Lề Luật. Các Mối Phúc thực sự là con đường chắc chắn dẫn đến sự thánh thiện.
Bài đọc II hôm nay nhắc nhở chúng ta:
“Anh em hãy xem Chúa Cha yêu chúng ta dường nào: Người yêu đến nỗi cho chúng ta được gọi là con Thiên Chúa — mà thực sự chúng ta là con Thiên Chúa.”
Các thánh không phải là những người tự sức mình làm nên sự thánh thiện. Các ngài là những người đã quảng đại đáp lại tình yêu Thiên Chúa tuôn đổ trên mình. Và tình yêu ấy đạt tới viên mãn khi các ngài được mời gọi chia sẻ sự sống với Thiên Chúa mãi mãi trong đời sau.
Bài đọc II còn nói:
“…chúng ta sẽ như thế nào, điều ấy chưa được bày tỏ.”
Chúng ta không biết, và cũng không có cách nào biết được, cuộc sống mai sau ấy sẽ như thế nào; suy đoán về điều đó cũng không giúp ích bao nhiêu. Thực ra, một số hình ảnh quen thuộc về thiên đàng chẳng mấy hấp dẫn! Quỳ trên mây và gảy đàn hạc suốt đời đời — một hình ảnh phần nào bắt nguồn từ việc đọc sách Khải Huyền quá sát mặt chữ — quả không phải là điều khiến người ta háo hức!
Tốt hơn, chúng ta hãy cùng với thánh Phaolô nhìn nhận rằng sự sống diện đối diện với Thiên Chúa là điều hoàn toàn vượt quá khả năng hiểu biết của mình. Thay vào đó, chúng ta hãy chú tâm vào cuộc sống hiện tại, để đời sống ấy trở thành sự chuẩn bị tốt đẹp cho tương lai.
Quả vậy, Bài đọc I trích sách Khải Huyền trình bày một thị kiến mang tính khải huyền về những người đã chết trong Đức Kitô. Con số của họ là 144.000 — một con số mà một số nhóm Kitô giáo hiểu theo nghĩa đen. Tuy nhiên, rõ ràng đây là con số mang tính biểu tượng. Nó được hình thành từ số thánh thiêng 12, bình phương rồi nhân với một con số khác diễn tả sự trọn vẹn là 1.000. Con số ấy đơn giản biểu thị toàn thể những người đã qua đời trong sự trung thành với Đức Kitô, Chúa của họ. Họ đến từ “mọi dân, mọi chi tộc, mọi nước và mọi ngôn ngữ”, bởi con đường đến với Đức Kitô rộng mở cho tất cả mọi người. Họ mặc áo trắng, tay cầm nhành lá thiên tuế. Những chiếc áo ấy biểu thị sự tốt lành và ngay chính. Những nhành thiên tuế chiến thắng gợi đến niềm vui của lễ Lều trong Do Thái giáo, bởi đây là những người được mời đến cư ngụ trong lều, hay nơi ở của Thiên Chúa.
Cùng với họ có các thiên thần, hai mươi bốn vị kỳ mục — có lẽ tượng trưng cho mười hai tổ phụ và mười hai Tông Đồ — cùng bốn Con Vật, tượng trưng cho một phẩm trật thiên thần rất cao. Tất cả đều phủ phục thờ lạy trước vinh quang Thiên Chúa. Lời ca của họ đã được Handel phổ nhạc thật tuyệt vời trong tác phẩm Đấng Mêsia. Lời chúc tụng, vinh quang, khôn ngoan, tạ ơn, danh dự, uy quyền và sức mạnh là bảy yếu tố diễn tả lời ngợi khen trọn hảo.
Vậy những người mặc áo trắng ấy là ai?
“Họ là những người đã đến, sau khi trải qua cơn thử thách lớn lao…”
Nói cách khác, họ là những người đã trải qua bách hại, đặc biệt là cuộc bách hại dưới thời hoàng đế Nêrô, xảy ra vào khoảng thời gian cuốn sách này được viết. Và thật nghịch lý:
“…họ đã giặt sạch và tẩy trắng áo mình trong máu Con Chiên.”
Chính máu Đức Giêsu Kitô đem lại ơn cứu độ, nhưng chỉ những ai kết hợp với Người mới được thông phần vào hiệu quả cứu độ ấy. Dĩ nhiên, nhiều người trong số họ là các vị tử đạo, những người đã hòa máu mình với máu Đức Giêsu.
Đây là bức tranh về chiến thắng trọn vẹn, về sự chấm dứt mọi đau đớn và buồn sầu mà họ đã chịu đựng trong cuộc đời này. Đây không phải là một bản tường thuật về thiên đàng theo lối của phóng viên báo chí!
Trước hết, ngày lễ hôm nay là dịp để chúng ta hết lòng tạ ơn. Chúng ta hoàn toàn có lý do để nghĩ rằng nhiều người thân trong gia đình, họ hàng và bạn hữu đã đi trước chúng ta cũng đang được mừng kính trong ngày hôm nay. Chúng ta mong đợi ngày chính mình cũng được ở cùng các ngài, cùng hưởng niềm hạnh phúc trọn vẹn ấy, khi:
“Họ sẽ không còn phải đói, phải khát,
không còn bị ánh nắng mặt trời thiêu đốt
và khí nóng hành hạ nữa.
Vì Con Chiên đang ngự ở giữa ngai sẽ chăn dắt
và dẫn đưa họ tới nguồn nước trường sinh.
Và Thiên Chúa sẽ lau sạch nước mắt họ.”
(Kh 7,16-17)
Hôm nay cũng là ngày chúng ta cầu xin các thánh — cả những vị đã được tuyên thánh lẫn những vị chưa được tuyên thánh — chuyển cầu cho mình, để chúng ta biết sống trung thành và cũng được hưởng cùng một phần thưởng như các ngài.
Nguồn: https://sacredspace.com/commentary/f1101/
Sống Lời Chúa
Hôm nay, tôi dành ít phút xét mình: Tôi đang để tinh thần các Mối Phúc hướng dẫn cuộc sống mình đến mức nào?
Lạy Chúa Giêsu, xin giúp con bước theo Chúa trên con đường các Mối Phúc. Nhờ lời chuyển cầu của các thánh, xin cho con biết sống khiêm nhường, giàu lòng thương xót và trung thành với Chúa giữa đời thường, để ngày sau được cùng các ngài hưởng niềm vui Nước Trời. Amen.
