Chúa Nhật Tuần XXVIII – Mùa Thường Niên (Năm A)
Is 25,6-10a • Tv 22,1-3a.3b-4.5.6 (Đ. c.6cd) • Pl 4,12-14.19-20 • Mát-thêu.
Gặp ai, anh em cũng mời hết vào tiệc cưới.
✠ Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo thánh Mátthêu
1 Khi ấy, Đức Giê-su dùng dụ ngôn mà nói với các thượng tế và kỳ mục trong dân rằng: 2 “Nước Trời cũng giống như chuyện một vua kia mở tiệc cưới cho con mình. 3 Nhà vua sai đầy tớ đi thỉnh các quan khách đã được mời trước, xin họ đến dự tiệc, nhưng họ không chịu đến. 4 Nhà vua lại sai những đầy tớ khác đi, và dặn họ: ‘Hãy thưa với quan khách đã được mời rằng: Này cỗ bàn, ta đã dọn xong, bò tơ và thú béo đã hạ rồi, mọi sự đã sẵn. Mời quý vị đến dự tiệc cưới!’ 5 Nhưng quan khách không thèm đếm xỉa tới, lại bỏ đi: kẻ thì đi thăm nông trại, người thì đi buôn, 6 còn những kẻ khác lại bắt các đầy tớ của vua mà hành hạ và giết chết. 7 Nhà vua liền nổi cơn thịnh nộ, sai quân đi tru diệt bọn sát nhân ấy và thiêu huỷ thành phố của chúng. 8 Rồi nhà vua bảo đầy tớ: ‘Tiệc cưới đã sẵn sàng rồi, mà những kẻ đã được mời lại không xứng đáng. 9 Vậy các ngươi đi ra các ngả đường, gặp ai cũng mời hết vào tiệc cưới.’ 10 Đầy tớ liền đi ra các nẻo đường, gặp ai, bất luận xấu tốt, cũng tập hợp cả lại, nên phòng tiệc cưới đã đầy thực khách.
11 “Bấy giờ nhà vua tiến vào quan sát khách dự tiệc, thấy ở đó có một người không mặc y phục lễ cưới, 12 mới hỏi người ấy: ‘Này bạn, làm sao bạn vào đây mà lại không có y phục lễ cưới?’ Người ấy câm miệng không nói được gì. 13 Nhà vua liền bảo những người phục dịch: ‘Trói chân tay nó lại, quăng nó ra chỗ tối tăm bên ngoài, ở đó người ta sẽ phải khóc lóc nghiến răng! 14 Vì kẻ được gọi thì nhiều, mà người được chọn thì ít’.”
Chú giải Is 25,6–10; Pl 4,12–14.19–20; Mt 22,1–14
Hôm nay, chúng ta lại được nghe một dụ ngôn nói về việc Đức Giêsu bị các nhà lãnh đạo của chính dân Người khước từ. Cũng như những dụ ngôn trước, dụ ngôn này được nói với các thượng tế và kỳ mục trong dân, tức những người lãnh đạo về tôn giáo và xã hội. Dụ ngôn được chia rõ thành ba phần:
- Hai lần gửi lời mời đến những người khách đã được mời trước.
- Lời mời rộng rãi dành cho mọi hạng người bị gạt ra bên lề.
- Những điều kiện để tham dự tiệc cưới.
Những người thuộc về Nước Thiên Chúa
Đây là một dụ ngôn về Nước Thiên Chúa và về những người cuối cùng sẽ thuộc về Nước ấy. Nước Thiên Chúa được trình bày dưới hình ảnh một tiệc cưới mà nhà vua tổ chức cho con mình. Trong bài đọc I, ngôn sứ Isaia mô tả sống động bữa tiệc lớn mà Đức Chúa sẽ dọn cho dân Người. Bữa tiệc có những món ăn béo bổ và rượu ngon; sẽ không còn tang tóc hay sự chết:
“Đức Chúa là Chúa Thượng sẽ lau khô dòng lệ trên mọi khuôn mặt, và trên toàn cõi đất, Người sẽ xoá sạch nỗi ô nhục của dân Người…”
Sẽ có niềm hân hoan và vui mừng:
“Ngày ấy, người ta sẽ nói: Đây là Thiên Chúa chúng ta, chúng ta từng trông đợi Người, và được Người thương cứu độ. Chính Người là Đức Chúa chúng ta từng đợi trông. Nào ta cùng hoan hỷ vui mừng bởi được Người cứu độ.”
Trong dụ ngôn Tin Mừng, nhà vua sai các đầy tớ đi mời khách. Những đầy tớ ấy gợi lên cả một hàng dài các ngôn sứ được sai đến với dân Israel, kêu gọi họ sống yêu thương và phục vụ. Đức Giêsu nói:
“…nhưng họ không chịu đến.”
Nhà vua lại sai những đầy tớ khác đi:
“Hãy thưa với quan khách đã được mời rằng: Này cỗ bàn, ta đã dọn xong… mọi sự đã sẵn. Mời quý vị đến dự tiệc cưới!”
Khi Thiên Chúa kêu gọi, lời mời ấy luôn mang tính khẩn thiết. Thời điểm để đáp lại chính là lúc này. Tôi cần luôn tỉnh thức, nhưng những người trong dụ ngôn đã không làm như vậy. Họ hoàn toàn không quan tâm đến lời mời. Họ phản ứng theo hai cách: hoặc quá bận tâm với những lợi ích trần thế của riêng mình nên chẳng màng đến, hoặc:
“…bắt các đầy tớ của vua mà sỉ nhục và giết chết.”
Điều này hẳn nhắc chúng ta nhớ đến dụ ngôn trong các bài đọc tuần trước: ông chủ vườn nho đi xa, sai các đầy tớ đến thu hoa lợi, và cách họ bị đối xử.
Có bao nhiêu người trong chúng ta cũng mắc lỗi theo cách thứ nhất? Ngay lúc này, chúng ta khép lòng trước những lời mời gọi của Thiên Chúa đến mức nào, vì quá vướng bận với đủ thứ lo toan về những điều thực ra không quan trọng, hoặc những điều không thể đem lại cho chúng ta sự mãn nguyện và hạnh phúc đích thực?
Sau khi kể về cách các sứ giả bị đối xử, Đức Giêsu nói:
“Nhà vua liền nổi cơn thịnh nộ, sai quân đi tru diệt bọn sát nhân ấy và thiêu huỷ thành phố của chúng.”
(Theo tác giả bài chú giải, đây là một chi tiết lịch sử được thánh sử đưa thêm vào, chứ không thực sự thuộc về dụ ngôn nguyên thuỷ. Chi tiết này rõ ràng ám chỉ việc quân đội đế quốc Rôma đánh chiếm và phá huỷ Giêrusalem cùng Đền Thờ vào năm 70 sau Công nguyên. Tin Mừng Matthêu thường được cho là ra đời vào khoảng năm 85.)
Còn đối với cách phản ứng thứ hai, ngay trong thời đại chúng ta, các sứ giả của Thiên Chúa vẫn bị bắt giữ, giam cầm, tra tấn và sát hại.
Những nẻo đường và ngõ phố
Sau khi những người được mời trước từ chối, nhà vua một lần nữa nhắc lại rằng tiệc cưới đã “sẵn sàng”. Lời mời của nhà vua đòi hỏi một sự đáp lại khẩn thiết. Lần này, các đầy tớ được sai đi, không phải đến nhà những người giàu có và có địa vị, nhưng đến “các ngả đường”. Đó là những nơi gần cổng thành và chợ của một thành phố điển hình ở Trung Đông, nơi đông đảo dân thường tụ họp.
Trong dụ ngôn, họ là những người bị gạt ra bên lề xã hội và tôn giáo: những người thu thuế, gái điếm và tất cả những người làm các nghề bị khinh miệt. Không có ngoại lệ nào. Mọi người đều được mời, cả người xấu lẫn người tốt, cho đến khi phòng tiệc đầy khách.
Giờ đây, không còn một “dân được tuyển chọn” hay một tầng lớp ưu tuyển độc quyền dự tiệc. Hội Thánh mời gọi mọi người vào trong vòng tay mình. Hội Thánh là, và luôn sẽ là, cộng đoàn gồm cả các thánh lẫn những người tội lỗi.
Chúng ta cần nhớ rằng luôn có cám dỗ phân chia các thành viên thành hạng nhất và hạng nhì; luôn có cám dỗ hình thành những nhóm ưu tuyển tự cho mình là “khác biệt” và, ngầm hiểu, là “tốt hơn”. Thật đáng mong ước nếu có một giáo xứ chỉ gồm những Kitô hữu hết lòng dấn thân. Nhưng một giáo xứ như thế sẽ không diễn tả đầy đủ tình yêu Thiên Chúa vươn đến mọi người. Đó sẽ chưa thực sự là một Hội Thánh “công giáo”, nghĩa là một Hội Thánh dành cho tất cả.
Có mâu thuẫn chăng?
Sau tất cả những điều vừa nói, phần cuối của dụ ngôn dường như lại mâu thuẫn nghiêm trọng, thậm chí có vẻ bất công. Các đầy tớ đã ra khắp các nẻo đường và ngõ phố để đưa mọi người vào, không loại trừ ai. Vậy làm sao có thể biện minh cho việc đuổi một người ra chỉ vì người ấy không mặc “y phục lễ cưới”? Trong thời gian gấp gáp như thế, người ấy biết tìm đâu ra áo cưới?
Tuy nhiên, nếu suy nghĩ kỹ, chúng ta sẽ nhận ra rằng chi tiết này vẫn nằm trong cùng một giáo huấn.
Các nhà lãnh đạo Do Thái đã khước từ Đức Giêsu. Những người khác — những người Do Thái bị gạt ra bên lề và những người dân ngoại — được mời đến dự tiệc thay cho họ. Tuy nhiên, chỉ có mặt trong bữa tiệc thôi thì chưa đủ. Người dự tiệc được mong đợi phải ăn mặc thích hợp, chứ không đến trong bộ quần áo bẩn thỉu, luộm thuộm. Làm như vậy sẽ biểu lộ sự thiếu tôn trọng hoàn toàn đối với những người cùng dự tiệc.
Dù nhiều người, thực ra là tất cả mọi người, đều được mời đến dự tiệc, họ vẫn được mong đợi phải cư xử đúng với tư cách khách dự tiệc cưới. Trong thực tế, điều này có nghĩa là: dù Hội Thánh rộng mở vòng tay đón nhận người tội lỗi, Hội Thánh vẫn mong họ cố gắng sám hối và hoán cải. Không thể chấp nhận việc họ cứ tiếp tục sống trong tội lỗi mà chẳng muốn thay đổi. Điều đó sẽ làm cho lời đáp lại của họ mất đi ý nghĩa.
Trước đây, chúng ta đã thấy rằng Đức Giêsu chủ động đến gần và tỏ tình thân thiện với những người thu thuế và gái điếm. Nhưng điều đó không có nghĩa là Người chấp nhận mọi cách sống của họ. Đó là cách Người mời gọi họ hoán cải và thay đổi. Trong nhiều đoạn Tin Mừng, Đức Giêsu nói với những người được Người chữa lành:
“Lòng tin của con đã cứu chữa con… Đừng phạm tội nữa… Hãy đến theo tôi.”
Dụ ngôn kết thúc bằng một lời hơi bi quan — hay có lẽ là thực tế?
“Vì kẻ được gọi thì nhiều, mà người được chọn thì ít.”
Ở đây, tác giả hiểu “nhiều” theo nghĩa mọi người đều được mời gọi. Đáng buồn là, dù tất cả đều được mời gọi cảm nghiệm tình yêu Thiên Chúa trong cuộc đời, tương đối ít người dám bước tới và thực sự cố gắng nếm trải tình yêu ấy.
Phần đông chọn con đường mà họ cho là an toàn hơn: tìm kiếm hạnh phúc trong việc kiếm tiền, xây dựng sự nghiệp, hưởng thụ khoái lạc tình dục, vươn lên địa vị xã hội hoặc bao quanh mình bằng của cải vật chất. Người ta vẫn tiếp tục đi theo con đường ấy, mặc dù nó đầy những thất vọng và đau khổ.
Những đòi hỏi của đời sống cộng đoàn
Khi suy niệm các bài đọc Chúa Nhật XXVIII thường niên, chúng ta đã thấy rằng Hội Thánh cũng có thể, và thực sự phải, đặt ra những chuẩn mực cho việc tham gia vào đời sống cộng đoàn, để tiếp tục là chứng nhân đáng tin cậy cho Tin Mừng của Đức Giêsu và là Thân Thể Đức Kitô.
Hội Thánh khó có thể đón nhận một người như thành viên hiệp thông trọn vẹn với cộng đoàn nếu người ấy vẫn ngoan cố không chịu sám hối, tiếp tục dính líu đến giết người và các hoạt động tội phạm có tổ chức; hoặc nếu đó là một kẻ khủng bố quyết tâm tiếp tục sát hại những người vô tội. Những người như thế cùng đứng với cộng đoàn bên bàn tiệc Thánh Thể sẽ là một sự xúc phạm nghiêm trọng đến Thiên Chúa và điều thánh thiêng.
Y phục lễ cưới trong dụ ngôn tượng trưng cho việc người dự tiệc, bất kể quá khứ của mình ra sao, “mặc lấy” Đức Kitô. Nhờ Bí tích Rửa Tội — bí tích đưa con người vào dự tiệc cưới của Chúa — người ấy dần được thấm nhuần tinh thần và giáo huấn của Đức Giêsu.
Điều đó được thể hiện qua sự biến đổi từng bước trong đời sống, dưới tác động của Đức Giêsu mà người ấy gặp gỡ và cảm nghiệm trong cộng đoàn Kitô hữu.
Tạ ơn vì được mời gọi
Dưới ánh sáng của những điều trên, trước hết, chúng ta có thể bày tỏ lòng biết ơn sâu xa vì đã được mời đến dự tiệc cưới của Đức Vua chúng ta. Việc nhận biết và cảm nghiệm Thiên Chúa cùng Đức Giêsu, nhờ đức tin và việc thuộc về Hội Thánh, phải là món quà quý giá nhất trong cuộc đời.
Nếu chúng ta chưa thực sự cảm thấy như thế, có lẽ chúng ta nên xin Thiên Chúa giúp mình hiểu sâu hơn Đức Giêsu có thể đem lại điều gì cho chúng ta trong hành trình tìm kiếm ý nghĩa và hạnh phúc của đời mình.
Thứ hai, hôm nay chúng ta có thể tự hỏi: y phục lễ cưới của mình thực sự “sạch” đến mức nào? Chúng ta đã hiến dâng bản thân trong tình yêu và việc phục vụ Đức Giêsu cùng dân Người đến đâu? Chúng ta có phải là những thành viên chỉ đứng bên lề đời sống giáo xứ không? Chúng ta làm chứng rõ ràng cho những giá trị và niềm tin của mình đến mức nào, cả trong lẫn ngoài cộng đoàn?
Chúng ta cũng có thể nhìn kỹ hơn vào đời sống để nhận ra những hành vi hoặc hoạt động đi ngược lại lối sống và các mối tương quan mà Tin Mừng đòi hỏi. Tôi có thể tiếp tục mặc y phục lễ cưới với một lương tâm ngay thẳng không, hay tôi đang sống giả dối khi mặc nó? Hoặc, phải chăng đã đến lúc tôi thực sự mặc lấy y phục ấy?
Thứ ba, chúng ta đừng bao giờ quên rằng: dù là thành viên Hội Thánh, chúng ta được mong đợi phải tích cực góp phần vào đời sống và sứ mạng làm chứng của Hội Thánh, nhưng sự tha thứ của Thiên Chúa và của cộng đoàn luôn rộng mở mỗi khi chúng ta bày tỏ lòng hối tiếc vì đã phản bội những lý tưởng ấy.
Các bài đọc hôm nay cho chúng ta biết rằng Thiên Chúa dành sẵn những điều kỳ diệu cho chúng ta. Mọi người, bất kể quá khứ ra sao, đều nhận được cùng một lời mời đến ngồi vào bàn tiệc của Thiên Chúa. Tuy nhiên, sau khi đã bước đầu đáp lại lời mời, chúng ta không thể coi mọi sự là đương nhiên. Không có chỗ cho thái độ tự mãn.
Thậm chí, còn nguy hiểm hơn việc sống trong tội lỗi một cách rõ ràng là thái độ tự bằng lòng của một “người Công giáo bình thường như bao người”, một “người Công giáo chỉ giữ đạo ngày Chúa Nhật”, hay người nói: “Tôi sống đạo như vậy là đủ tốt rồi”, “Tôi là người Công giáo, nhưng không quá sốt sắng với đạo”.
Tất cả những thái độ ấy đều là những cách thoái thác lời mời gọi dấn thân. Và người chịu thiệt thòi chính là chúng ta, chứ không phải Thiên Chúa.
Vì thế, chúng ta hãy cầu xin cho mình biết giữ y phục lễ cưới tinh tuyền, không tì vết, và trở thành những môn đệ thực sự lắng nghe và thực hành giáo huấn của Đức Giêsu. Xin cho chúng ta có đức tin và tình yêu sâu xa hơn, có tinh thần phục vụ quảng đại hơn, và có ý thức trách nhiệm lớn hơn đối với cộng đoàn của mình.
Sống Lời Chúa
Hôm nay tôi dành ít phút xét mình, nhận ra một điều cần thay đổi và bắt đầu sửa đổi bằng một hành động cụ thể. Đồng thời, chủ động làm một việc phục vụ gia đình hoặc cộng đoàn với lòng yêu mến.
