Chúa Nhật Tuần XXVII – Mùa Thường Niên
Is 5, 1-7 • Tv 79, 9 và 12. 13-14. 15-16. 19-20 (Đ.c.) • Pl 4, 6-9 Lc 10, 17-24 • Mt 21, 33-43
Hôm nay tùy theo nhu cầu mục vụ có thể cử hành Kính trọng thể Đức Mẹ Mân Côi (HĐGMVN, 4/1991).
Dụ ngôn những tá điền sát nhân.
✠ Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo thánh Luca
33 Khi ấy, Đức Giê-su nói với các thượng tế và kỳ mục trong dân rằng: “Các ông hãy nghe dụ ngôn sau đây: Có chủ nhà kia trồng được một vườn nho; chung quanh vườn, ông rào giậu; trong vườn, ông khoét bồn đạp nho, và xây một tháp canh. Ông cho tá điền canh tác, rồi trẩy đi xa. 34 Gần đến mùa hái nho, ông sai đầy tớ đến gặp các tá điền để thu hoa lợi. 35 Bọn tá điền bắt các đầy tớ ông: chúng đánh người này, giết người kia, ném đá người nọ. 36 Ông lại sai một số đầy tớ khác đông hơn trước; nhưng bọn tá điền cũng xử với họ y như vậy. 37 Sau cùng, ông sai con trai mình đến gặp chúng, vì nghĩ rằng: ‘Chúng sẽ nể con ta.’ 38 Nhưng bọn tá điền vừa thấy người con, thì bảo nhau: ‘Đứa thừa tự đây rồi! Nào ta giết quách nó đi, và đoạt lấy gia tài nó!’ 39 Thế là chúng bắt lấy cậu, tống ra khỏi vườn nho và giết đi. 40 Vậy khi ông chủ vườn nho đến, ông sẽ làm gì bọn tá điền kia?” 41 Họ đáp: “Ác giả ác báo, ông sẽ tru diệt bọn chúng và cho các tá điền khác canh tác vườn nho, để cứ đúng mùa, họ nộp hoa lợi cho ông.” 42 Đức Giê-su bảo họ: “Kinh Thánh có câu: ‘Tảng đá thợ xây nhà loại bỏ lại trở nên đá tảng góc tường. Đó chính là công trình của Chúa, công trình kỳ diệu trước mắt chúng ta.’ Các ông chưa bao giờ đọc câu này sao?
43 “Bởi đó, tôi nói cho các ông hay: Nước Thiên Chúa, Người sẽ lấy đi không cho các ông nữa, mà ban cho một dân biết làm cho Nước ấy sinh hoa lợi.”
Chú giải Is 5,1–7; Pl 4,6–9; Mt 21,33–43
Dụ ngôn hôm nay nối tiếp dụ ngôn Chúa Nhật tuần trước về hai người con được sai đi làm trong vườn nho của cha mình. Một người nhận lời nhưng thực tế lại không đi. Người kia lúc đầu từ chối, nhưng sau đó đổi ý và đi làm. Sứ điệp của Đức Giêsu rất rõ ràng, nhất là khi được đặt trong bối cảnh Tin Mừng Mátthêu.
Dân Thiên Chúa đã làm Người thất vọng. Chính những người dân ngoại, trước kia bị coi là tội lỗi, lại đảm nhận công việc xây dựng Nước Trời. Không được hiểu điều này như một thái độ chống người Do Thái. Trái lại, những lời này được các Kitô hữu gốc Do Thái viết cho các Kitô hữu gốc Do Thái; hẳn họ đã rất đau lòng khi nhận ra và chấp nhận thực tế ấy.
Những tá điền bất xứng
Hôm nay, chúng ta nghe một dụ ngôn mang sứ điệp gần như tương tự. Nói chính xác hơn, đây là một câu chuyện mang tính phúng dụ. Một dụ ngôn thường trình bày một bài học chính, còn những chi tiết phụ không nhất thiết mang ý nghĩa riêng; trong khi đó, ở một câu chuyện phúng dụ, mỗi chi tiết đều có ý nghĩa biểu tượng.
Sứ điệp ở đây rõ ràng là dân Thiên Chúa đã trở thành những tá điền bất xứng trong vườn nho của Người. Tuy nhiên, chúng ta đọc câu chuyện này không phải để ngồi xét đoán một số người trong quá khứ. Chúng ta cần nhận ra dụ ngôn liên hệ thế nào với hoàn cảnh của chính mình. Chúng ta đọc không phải chỉ để tìm hiểu lịch sử, mà để suy xét đời sống và cách hành xử của bản thân.
Vườn nho của Chúa
Cả Bài đọc I lẫn Tin Mừng đều tập trung vào vườn nho của Chúa, nghĩa là nơi dân Thiên Chúa sinh sống. Thuở ban đầu, Thiên Chúa đã chọn dân Israel làm dân riêng của Người. Người đồng hành với họ trong cuộc lữ hành qua sa mạc, tiến về “miền đất tràn trề sữa và mật”. Trong Bài đọc I, Chúa hỏi:
“Có gì làm hơn được cho vườn nho của tôi, mà tôi đã chẳng làm?”
Thế nhưng, sự đáp trả của dân Thiên Chúa — những tá điền trong vườn nho — lại khác xa điều chủ vườn mong đợi:
“Tôi những mong trái tốt, sao nó sinh trái nho dại?”
Trong câu chuyện Đức Giêsu kể, chủ vườn sai các đầy tớ đến thu hoa lợi. Nhưng các tá điền lại bắt những người được sai đến: kẻ thì bị đánh đập, người bị ném đá, người bị giết. Sự việc cứ lặp đi lặp lại. Những người nghe Đức Giêsu hiểu rõ sứ điệp này. Chúa đã sai các ngôn sứ đến nhắc nhở dân Người về bổn phận phụng sự Người và sinh hoa trái. Thế nhưng, từng người một, các sứ giả của Thiên Chúa đều bị khước từ.
Ngay cả người con cũng không được kính trọng
Cuối cùng, chủ vườn sai chính con trai mình đến. Ông nói:
“Chúng sẽ nể con ta.”
Nhưng không, người con cũng bị bắt, bị quăng ra ngoài vườn nho và bị giết. Các tá điền nghĩ rằng giờ đây họ có thể chiếm lấy vườn nho.
Điều này gợi nhớ đến sự kiêu ngạo của nguyên tổ, khi nghĩ rằng việc biết điều thiện và điều ác sẽ giúp mình có quyền trên Thiên Chúa; hoặc đến những người muốn xây một ngọn tháp cao tận trời. Việc người con bị giết bên ngoài vườn nho cũng ám chỉ rõ ràng đến cái chết của Đức Giêsu trên thập giá, bên ngoài thành Giêrusalem.
Được gọi vào vườn nho của Chúa
Ngày nay, chúng ta là dân Thiên Chúa. Chúng ta là những tá điền trong vườn nho. Người mong đợi chúng ta sinh hoa trái, những hoa trái tồn tại lâu bền.
Những câu hỏi chúng ta cần đặt ra hôm nay rất rõ ràng: Chúng ta đang sống thế nào? Chúng ta có khá hơn các thượng tế, kỳ mục, kinh sư và người Pharisêu không?
Nhờ Bí tích Rửa Tội, chúng ta được hưởng một đặc ân: được gọi vào làm việc trong vườn nho của Chúa. Mỗi tuần, chúng ta được mời gọi quy tụ để lắng nghe sứ điệp Tin Mừng và đưa sứ điệp ấy vào đời sống. Tất cả chúng ta đều được gọi trở thành những thành viên tích cực của Thân Thể Đức Kitô, của cộng đoàn Kitô hữu, nghĩa là Hội Thánh.
Biết bao chứng nhân đã bị sát hại
Chúng ta nhìn nhận lời mời gọi ấy như thế nào? Đó là một đặc ân, một phúc lành, hay một gánh nặng phiền toái? Chúng ta đã đón nhận sứ điệp của Chúa đến mức nào?
Qua bao thế kỷ, có biết bao ngôn sứ trong các cộng đoàn Kitô hữu đã bị khước từ, ngược đãi và thậm chí bị giết? Chúng ta nghĩ đến thánh Jeanne d’Arc, thánh Thomas More, thánh Oliver Plunkett; và trong thời đại gần đây, đến Đức cha Oscar Romero, cùng vô số nạn nhân của bạo lực trên khắp thế giới.
Những chứng nhân ấy có một điểm chung: họ bị sát hại không phải bởi người ngoại giáo, mà bởi chính những người cùng mang danh Kitô hữu, những tá điền trong vườn nho của Chúa. Vì thế, chúng ta khó có thể cho mình tốt hơn những người bị Đức Giêsu phê phán trong Tin Mừng hôm nay. Những lời ngôn sứ Isaia trong Bài đọc I thật đúng biết bao:
“Người những mong họ sống công bình, mà chỉ thấy toàn là đổ máu; đợi chờ họ làm điều chính trực, mà chỉ nghe vẳng tiếng khóc than.”
Ở nhiều nơi trên thế giới, chúng ta chẳng cần đi đâu xa cũng có thể thấy những lời ấy vẫn còn nguyên tính thời sự.
Chúng ta đang sinh loại nho nào?
Dù vậy, chúng ta có thể nghĩ rằng bản thân chưa từng dự phần vào những điều ấy. Nhưng cộng đoàn giáo xứ chúng ta đang sinh loại nho nào? Những trái nho ngọt ngào, mọng nước, hay những trái nho teo tóp, chua chát?
Giáo xứ chúng ta có thực sự là dấu chỉ về sự hiện diện và tình yêu của Đức Giêsu không? Chúng ta đang tạo nên ảnh hưởng nào?
Chúng ta có sống những lời thánh Phaolô nhắn nhủ các Kitô hữu ở Philípphê trong Bài đọc II hôm nay không?
“Ngoài ra, thưa anh em, những gì là chân thật, cao quý, những gì là chính trực, tinh tuyền, những gì là đáng mến và đem lại danh thơm tiếng tốt, những gì là đức hạnh, đáng khen, thì xin anh em hãy để ý.”
Và ngài nói tiếp:
“Những gì anh em đã học hỏi, đã lãnh nhận, đã nghe, đã thấy ở nơi tôi, thì hãy đem ra thực hành…”
Những lời cuối này là một thách đố lớn đối với tất cả chúng ta. Nhưng nếu chúng ta thực sự sống những điều ấy, thì như thánh Phaolô nói:
“…Thiên Chúa là nguồn bình an sẽ ở với anh em.”
Giáo xứ: vườn nho được trao phó cho chúng ta
Cộng đoàn giáo xứ chính là vườn nho của chúng ta. Vườn nho ấy không được sinh những trái nho chua mà chẳng ai có thể ăn. Cộng đoàn phải mở lòng đón nhận những cách khác nhau Chúa dùng để ngỏ lời với mình, dù qua các vị lãnh đạo Hội Thánh hay qua những tiếng nói ngôn sứ, đôi khi nói lên những điều khiến chúng ta đau lòng khi nghe.
Một giáo xứ luôn có thể bị cám dỗ trở thành nơi trú ẩn an toàn cho những người không muốn đối diện với các thách đố mà xã hội nào cũng gặp phải. Khi điều ấy xảy ra, cộng đoàn thường bám chặt vào những cách làm cũ, cố định, và chống lại sự thay đổi.
Những người đề nghị các thay đổi cần thiết để phục vụ một xã hội không ngừng biến chuyển có thể gặp sự chống đối, thậm chí rất quyết liệt. Mỗi giáo xứ đều có thể hình thành một nhóm “thượng tế và kỳ mục” của riêng mình — những người này không nhất thiết là giáo sĩ — tìm cách ngăn chặn hữu hiệu những tiếng nói ngôn sứ và những người thực sự có tầm nhìn. Những tiếng nói ngôn sứ ấy cũng có thể đến từ giáo sĩ hoặc giáo dân.
Ngày nay, chúng ta cũng dễ dàng không nhận ra tiếng Chúa nơi những sứ giả Người sai đến, như các nhà lãnh đạo Do Thái thời Đức Giêsu đã không nhận ra Lời Thiên Chúa nơi Người. Hơn một trăm năm trước, Đức Hồng y Newman đã nói:
“Sống là thay đổi; và nên hoàn thiện là đã trải qua nhiều lần thay đổi.”
Nếu chúng ta không thực sự chăm lo để vườn nho sinh những trái nho ngon, cho cả chúng ta lẫn những người khác được hưởng, thì chúng ta chưa chu toàn trách nhiệm của những tá điền. Rất có thể Chúa sẽ gọi những người khác đến thay thế chúng ta.
Nếu nhà thờ của chúng ta bị đóng cửa, bán đi và biến thành một vũ trường, thì khu vực chúng ta đang sống thực sự sẽ mất đi điều gì? Dĩ nhiên, những người thường xuyên đến đây sẽ cảm thấy thiếu vắng; nhưng còn những người chưa bao giờ bước chân vào nhà thờ thì sao?
Chúng ta có thực sự quan tâm đến ảnh hưởng của giáo xứ đối với họ, hay chỉ nghĩ nhiều hơn đến những bổn phận và nhu cầu tôn giáo của riêng mình? Chúng ta đánh giá phẩm chất của giáo xứ bằng những gì diễn ra trong nhà thờ, hay bằng những gì diễn ra khi chúng ta bước ra khỏi đó?
Hiển nhiên, cả hai đều quan trọng, và không thể có điều này mà thiếu điều kia.
Sống Lời Chúa:
Hôm nay, tôi tự hỏi: tôi có sẵn lòng đón nhận lời góp ý, hay chỉ muốn bảo vệ ý riêng? Đức tin của tôi có đem lại bình an và niềm vui cho người bên cạnh không? Tuần này, tôi chọn một việc cụ thể: lắng nghe một người đang bị bỏ quên, làm hoà với người tôi bất đồng, hoặc góp sức phục vụ cộng đoàn.
