{"id":8211,"date":"2020-07-24T22:30:15","date_gmt":"2020-07-24T15:30:15","guid":{"rendered":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/?p=8211"},"modified":"2025-05-15T08:54:16","modified_gmt":"2025-05-15T01:54:16","slug":"gia-dinh-cong-giao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/gia-dinh-cong-giao\/","title":{"rendered":"Gia \u0110\u00ecnh C\u00f4ng Gi\u00e1o"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right;\">T\u00e1c gi\u1ea3: V\u0169 V\u0103n An<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><a href=\"http:\/\/vietcatholicnews.net\/News\/Html\/257439.htm\">Ngu\u1ed3n: http:\/\/vietcatholicnews.net<\/a><\/p>\n<p>Kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf n\u00e0o l\u00e2u \u0111\u1eddi b\u1eb1ng gia \u0111\u00ecnh. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o Kinh Th\u00e1nh, con ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u00fac n\u00e0o th\u00ec gia \u0111\u00ecnh xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u00fac \u1ea5y. B\u1edfi trong d\u1ef1 t\u00ednh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, gia \u0111\u00ecnh xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac v\u1edbi vi\u1ec7c s\u00e1ng t\u1ea1o ra con ng\u01b0\u1eddi: \u201cNg\u01b0\u1eddi d\u1ef1ng n\u00ean h\u1ecd c\u00f3 nam c\u00f3 n\u1eef\u2026 v\u00e0 ph\u00e1n v\u1edbi h\u1ecd: h\u00e3y sinh s\u00f4i n\u1ea9y n\u1edf cho tr\u00e0n m\u1eb7t \u0111\u1ea5t\u201d (St 1:27-28).<\/p>\n<p>Ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1ecdc c\u00e2u tr\u00ean ta c\u0169ng th\u1ea5y gia \u0111\u00ecnh \u00edt nh\u1ea5t g\u1ed3m 2 y\u1ebfu t\u1ed1: k\u1ebft h\u1ee3p nam n\u1eef v\u00e0 sinh con c\u00e1i. Nh\u01b0ng con ng\u01b0\u1eddi th\u1eddi nay kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng ki\u00eang n\u1ec3 t\u00ednh th\u00e1nh thi\u00eang c\u1ee7a n\u00f3, b\u1edfi l\u1ebd h\u1ecd kh\u00f4ng tin ngu\u1ed3n g\u1ed1c th\u1ea7n th\u00e1nh c\u1ee7a n\u00f3, m\u00e0 c\u00f2n \u0111ang coi th\u01b0\u1eddng c\u1ea3 t\u00ednh l\u00e2u \u0111\u1eddi \u0111\u00e1ng n\u1ec3 c\u1ee7a n\u00f3 n\u1eefa, m\u1ed9t t\u00ednh l\u00e2u \u0111\u1eddi c\u00f3 m\u1eb7t c\u00f9ng kh\u1eafp c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3 th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi th\u1eddi nay \u0111ang t\u00ecm c\u00e1ch xo\u00e1 nho\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m \u201cnam n\u1eef\u201d v\u1ed1n t\u1ea1o ra y\u1ebfu t\u00ednh c\u1ee7a n\u00f3 v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a vi\u1ec7c sinh s\u1ea3n con c\u00e1i.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, x\u00e9t cho c\u00f9ng, h\u00e1 d\u1ef1 \u00e1n t\u00e0n ph\u00e1 n\u00f3i tr\u00ean, m\u1ed9t ph\u1ea7n, kh\u00f4ng do ch\u00ednh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u01b0\u1edbc ch\u00e2n v\u00e0o cu\u1ed9c s\u1ed1ng gia \u0111\u00ecnh t\u1ea1o n\u00ean \u0111\u00f3 sao. B\u1edfi v\u00ec ch\u00ednh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 ph\u00e1 v\u1ee1 h\u00ecnh \u1ea3nh t\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u201cnh\u00e1t \u0111\u1ea3m\u201d kh\u00f4ng c\u00f2n d\u00e1m b\u01b0\u1edbc v\u00e0o h\u00e0nh tr\u00ecnh gia \u0111\u00ecnh \u0111\u00fang ngh\u0129a nh\u01b0 Kinh Th\u00e1nh \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh n\u1eefa. Tr\u00e1i l\u1ea1i \u0111ang c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ee7 ho\u00e1 h\u00e0nh tr\u00ecnh n\u00e0y theo m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng kh\u00e1c h\u1eb3n, ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi d\u1ef1 t\u00ednh c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Ho\u00e1 C\u00f4ng, \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n minh cho t\u00e1c phong l\u1ec7ch l\u1ea1c c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf, khi v\u1eeba l\u00ean ng\u00f4i Gi\u00e1o Ho\u00e0ng, \u0110\u1ee9c Phanxic\u00f4 \u0111\u00e3 d\u1ed3n h\u1ebft t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a ng\u00e0i v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u1ee5c h\u1ed3i v\u1ebb \u0111\u1eb9p r\u1ea1ng r\u1ee1 c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh theo d\u1ef1 t\u00ednh ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa. Li\u00ean ti\u1ebfp trong hai n\u0103m 2014 v\u00e0 2015, qua hai Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Gi\u00e1m M\u1ee5c Th\u1ebf Gi\u1edbi v\u1ec1 Gia \u0110\u00ecnh, ng\u00e0i \u0111\u00e3 m\u1eddi g\u1ecdi to\u00e0n th\u1ec3 Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7n ch\u00ed kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f9ng suy ni\u1ec7m v\u00e0 t\u00e1i t\u1ea1o h\u00ecnh \u1ea3nh nguy\u00ean thu\u1ef7 c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng h\u1eb3n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng m\u1edbi, m\u1ed9t \u0111\u1ec1 \u00e1n m\u1edbi, m\u1ed9t l\u00fd thuy\u1ebft m\u1edbi m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch s\u1ed1ng m\u1edbi n\u00f3i l\u00ean v\u1ebb \u0111\u1eb9p tinh kh\u00f4i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>Trong chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng \u1ea5y, ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u00ecnh b\u1ea7y m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a m\u1ee5c v\u1ee5 gia \u0111\u00ecnh. N\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1ee5c v\u1ee5 gia \u0111\u00ecnh, d\u0129 nhi\u00ean n\u00f3i t\u1edbi kh\u00eda c\u1ea1nh th\u1ef1c h\u00e0nh l\u00fd t\u01b0\u1edfng gia \u0111\u00ecnh. Ngo\u1ea1i tr\u1eeb m\u1ed9t v\u00e0i th\u00f4ng tin n\u1ec1n ra, ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ec9 t\u1eadp ch\u00fa v\u00e0o kh\u00eda c\u1ea1nh th\u1ef1c h\u00e0nh n\u00e0y m\u00e0 th\u00f4i. H\u1ea1n t\u1eeb gia \u0111\u00ecnh \u1edf \u0111\u00e2y c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a gi\u1edbi h\u1ea1n: \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c gia \u0111\u00ecnh truy\u1ec1n th\u1ed1ng, g\u1ed3m cha m\u1eb9 v\u00e0 con c\u00e1i (n\u1ebfu c\u00f3), ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp t\u1edbi c\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c \u201cgia \u0111\u00ecnh\u201d \u0111a d\u1ea1ng hi\u1ec7n nay theo c\u00e1i hi\u1ec3u c\u1ee7a truy\u1ec1n th\u00f4ng th\u1ebf t\u1ee5c.<\/p>\n<h2>1. S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng li\u00ean t\u00f4n v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh<\/h2>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i v\u00e0o m\u1ee5c v\u1ee5 gia \u0111\u00ecnh n\u00f3i chung, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean n\u00f3i qua v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh truy\u1ec1n th\u1ed1ng Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i ri\u00eang. Gia \u0111\u00ecnh truy\u1ec1n th\u1ed1ng n\u00e0y, x\u00e9t chung, kh\u00f4ng xa \u00fd ni\u1ec7m Kinh Th\u00e1nh bao nhi\u00eau, nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ea5u th\u00e0nh ra n\u00f3. Th\u1ef1c v\u1eady, theo nh\u00e0 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc Ng\u00f4 C\u00f4ng Ho\u00e0n, gia \u0111\u00ecnh n\u00e0y bao g\u1ed3m 6 y\u1ebfu t\u1ed1 sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p>&#8211; L\u00e0 m\u1ed9t nh\u00f3m x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f3 t\u1eeb 2 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean<br \/>\n&#8211; Trong gia \u0111\u00ecnh, ph\u1ea3i c\u00f3 gi\u1edbi t\u00ednh (nam, n\u1eef)<br \/>\n&#8211; Quan h\u1ec7 trong gia \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i l\u00e0 quan h\u1ec7 ru\u1ed9t th\u1ecbt huy\u1ebft th\u1ed1ng ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 quan h\u1ec7 t\u00e1i s\u1ea3n xu\u1ea5t con ng\u01b0\u1eddi.<br \/>\n&#8211; C\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean trong gia \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi nhau v\u1ec1 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m t\u00e2m sinh l\u00fd.<br \/>\n&#8211; Gia \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u00e2n s\u00e1ch chung.<br \/>\n&#8211; Gia \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i s\u1ed1ng chung m\u1ed9t nh\u00e0.<\/p>\n<p>S\u00e1u \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m tr\u00ean hi\u1ec7n v\u1eabn c\u00f2n trong t\u00e2m th\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u1edf Hoa K\u1ef3 v\u1edbi 45% ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n coi m\u1ed9t \u0111\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u1ebft h\u00f4n nh\u01b0ng ch\u1ec9 s\u1ed1ng chung v\u1edbi nhau v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh th\u1ef1c th\u1ee5, 33% ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n coi c\u00e1c \u0111\u00f4i c\u00f9ng gi\u1edbi t\u00ednh c\u00f3 nu\u00f4i n\u1ea5ng con c\u00e1i c\u0169ng l\u00e0 gia \u0111\u00ecnh\u2026 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam ch\u1ea5p nh\u1eadn. N\u1ebfu \u1edf \u00c2u T\u00e2y, gia \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00f3m x\u00e3 h\u1ed9i, th\u00ec \u1edf Vi\u1ec7t Nam, gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ebf b\u00e0o x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f3 t\u00ednh sinh s\u1ea3n v\u1edbi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ea5u th\u00e0nh c\u1ee7a n\u00f3 nh\u01b0 v\u1ee3 \u2013 ch\u1ed3ng \u2013 con c\u00e1i.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i chung th\u1eeba nh\u1eadn c\u00e2u \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a sau v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh: Gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong x\u00e3 h\u1ed9i bao g\u1ed3m c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 h\u00f4n nh\u00e2n, huy\u1ebft th\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1eefng m\u1ed1i quan h\u1ec7 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1p lu\u1eadt ho\u1eb7c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u00f4ng nh\u1eadn, g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi nhau b\u1eb1ng t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m trong su\u1ed1t c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u1ee9c n\u0103ng thi\u00eang li\u00eang duy tr\u00ec v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f2i gi\u1ed1ng\u201d.<\/p>\n<p>Hi\u1ec3u nh\u01b0 tr\u00ean, gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 t\u1ebf b\u00e0o c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i, c\u1ee7a qu\u1ed1c gia. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng, quan \u0111i\u1ec3m n\u00e0y ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u1eb7ng n\u1ec1 c\u1ee7a Nho Gi\u00e1o. Th\u1ef1c v\u1eady, Nho Gi\u00e1o c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 h\u00ecnh dung th\u1ebf gi\u1edbi: gia \u0111\u00ecnh \u00eam \u1ea5m, x\u00e3 h\u1ed9i l\u00fd t\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Minh Anh, tr\u00ean T\u1ea1p Ch\u00ed Tri\u1ebft H\u1ecdc s\u1ed1 10, n\u0103m 2005, cho r\u1eb1ng \u201cgia \u0111\u00ecnh c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed quan tr\u1ecdng trong s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i. V\u00ec v\u1eady, nh\u1eefng h\u00e0nh vi \u1ee9ng x\u1eed v\u00e0 giao ti\u1ebfp c\u1ee7a m\u1ed7i th\u00e0nh vi\u00ean trong gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c Nho gi\u00e1o quy \u0111\u1ecbnh ch\u1eb7t ch\u1ebd, ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o danh ph\u1eadn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y, n\u1ebfu lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 b\u1ea3o th\u1ee7, m\u1ea5t d\u00e2n ch\u1ee7 th\u00ec cho \u0111\u1ebfn nay, v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Nho Gi\u00e1o cho r\u1eb1ng \u201c\u0111\u00e3 l\u00e0 gia \u0111\u00ecnh th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 v\u1ee3 &#8211; ch\u1ed3ng, cha &#8211; con, anh &#8211; em. Trong gia \u0111\u00ecnh th\u00ec v\u1ee3 &#8211; ch\u1ed3ng ph\u1ea3i h\u00f2a thu\u1eadn, phu x\u01b0\u1edbng th\u00ec v\u1ee3 ph\u1ea3i tu\u1ef3; l\u00e0 cha &#8211; con th\u00ec cha ph\u1ea3i hi\u1ec1n t\u1eeb bi\u1ebft th\u01b0\u01a1ng y\u00eau v\u00e0 nu\u00f4i d\u1ea1y con c\u00e1i, bi\u1ebft l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho con c\u00e1i h\u1ecdc t\u1eadp. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, ph\u1eadn l\u00e0m con ph\u1ea3i bi\u1ebft ghi nh\u1edb c\u00f4ng \u01a1n sinh th\u00e0nh d\u01b0\u1ee1ng d\u1ee5c c\u1ee7a cha m\u1eb9, bi\u1ebft hi\u1ebfu thu\u1eadn v\u1edbi cha m\u1eb9. \u0110\u00e3 l\u00e0 anh em th\u00ec ph\u1ea3i bi\u1ebft \u0111o\u00e0n k\u1ebft, th\u01b0\u01a1ng y\u00eau \u0111\u00f9m b\u1ecdc l\u1eabn nhau; l\u00e0 anh ch\u1ecb th\u00ec ph\u1ea3i bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng nh\u1ecbn, th\u01b0\u01a1ng y\u00eau; l\u00e0 em th\u00ec ph\u1ea3i bi\u1ebft nghe l\u1eddi v\u00e0 l\u1ec5 ph\u00e9p v\u1edbi anh ch\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Nho gi\u00e1o cho r\u1eb1ng, \u201cgia \u0111\u00ecnh ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf. V\u00ec th\u1ebf, n\u1ebfu \u2018m\u1ed9t nh\u00e0 nh\u00e2n h\u1eadu th\u00ec c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc nh\u00e2n h\u1eadu. M\u1ed9t nh\u00e0 l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng th\u00ec c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0103n \u1edf \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tham lam th\u00ec c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc b\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n\u2019 (\u0110\u1ea1i h\u1ecdc, ch\u01b0\u01a1ng 9). Do \u0111\u00f3, m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i mu\u1ed1n thanh b\u00ecnh th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1eefng gia \u0111\u00ecnh ho\u00e0 thu\u1eadn. Gia \u0111\u00ecnh ho\u00e0 thu\u1eadn l\u00e0 gia \u0111\u00ecnh m\u00e0 m\u1ecdi th\u00e0nh vi\u00ean lu\u00f4n quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn nhau, ch\u0103m lo cho nhau. Trong gia \u0111\u00ecnh \u0111\u00f3, v\u1ee3 ch\u1ed3ng s\u1ed1ng ho\u00e0 thu\u1eadn th\u01b0\u01a1ng y\u00eau nhau, c\u00f9ng nhau ch\u0103m lo nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng d\u1ea1y d\u1ed7 con c\u00e1i n\u00ean ng\u01b0\u1eddi. Cha m\u1eb9 ph\u1ea3i lu\u00f4n gi\u1eef g\u00ecn l\u1eddi \u0103n ti\u1ebfng n\u00f3i c\u0169ng nh\u01b0 t\u00e1c phong l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng cho con c\u00e1i noi theo. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, con c\u00e1i ph\u1ea3i lu\u00f4n hi\u1ebfu k\u00ednh v\u1edbi \u00f4ng b\u00e0, cha m\u1eb9; bi\u1ebft ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng ch\u0103m s\u00f3c \u00f4ng b\u00e0, cha m\u1eb9; bi\u1ebft l\u00e0m cho \u00f4ng b\u00e0, cha m\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea1ng r\u1ee1 v\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec khi\u1ebfn cho \u00f4ng b\u00e0, cha m\u1eb9 ph\u1ea3i t\u1ee7i h\u1ed5 v\u1edbi h\u00e0ng x\u00f3m l\u00e1ng gi\u1ec1ng. M\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh ho\u00e0 thu\u1eadn c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh m\u00e0 anh em bi\u1ebft b\u1ea3o ban nhau c\u00f9ng ti\u1ebfn b\u1ed9, bi\u1ebft th\u01b0\u01a1ng y\u00eau \u0111\u00f9m b\u1ecdc l\u1eabn nhau; bi\u1ebft em ng\u00e3 th\u00ec ch\u1ecb n\u00e2ng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00e3 \u0111\u00e0nh l\u00fd t\u01b0\u1edfng gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a Nho Gi\u00e1o kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi m\u1ed9t s\u1ed1 thi\u1ebfu s\u00f3t khi qu\u00e1 nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1edbi kh\u00eda c\u1ea1nh t\u00f4n ti tr\u1eadt t\u1ef1 v\u00e0 ngh\u0129a v\u1ee5 sinh s\u1ea3n con c\u00e1i, khi\u1ebfn t\u1ea1o ra t\u00e1c phong \u201cphu x\u01b0\u1edbng ph\u1ee5 tu\u1ef3\u201d v\u00e0 n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 kh\u00f4ng c\u00f3 con th\u00ec m\u1ed9t l\u00e0 b\u1ecb b\u1ecf hai l\u00e0 ph\u1ea3i c\u01b0\u1edbi v\u1ee3 l\u1ebd cho ch\u1ed3ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed1i d\u00f5i t\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng. Tuy nhi\u00ean, tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, c\u1ea3 hai \u0111i\u1ec1u n\u00e0y nay \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa. Nh\u01b0ng c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 t\u00edch c\u1ef1c c\u1ee7a Nho Gi\u00e1o th\u00ec v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00f3. V\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ed1n li\u1ebfng v\u00f4 c\u00f9ng gi\u00e1 tr\u1ecb cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam ch\u00fang ta. V\u1ed1n li\u1ebfng n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n ph\u1ea3n \u1ea3nh c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb Kit\u00f4 Gi\u00e1o.<\/p>\n<p>Th\u1ef1c v\u1eady, C\u00f4ng \u0110\u1ed3ng Vatican II \u0111\u00e3 t\u00f3m t\u1eaft t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u tr\u00ean trong \u0111o\u1ea1n 11 c\u1ee7a hi\u1ebfn ch\u1ebf v\u1ec1 Gi\u00e1o H\u1ed9i, Gaudium et Spes, \u201cDo s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1ee3 ch\u1ed3ng m\u00e0 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh, t\u1eeb \u0111\u00f3 sinh ra nh\u1eefng c\u00f4ng d\u00e2n c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi; nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y nh\u1edd \u01a1n c\u1ee7a Th\u00e1nh Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf n\u00ean con c\u00e1i c\u1ee7a Ch\u00faa qua b\u00ed t\u00edch r\u1eeda t\u1ed9i ng\u00f5 h\u1ea7u b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng D\u00e2n Ch\u00faa tr\u1ea3i qua d\u00f2ng th\u1eddi gian. \u1ede trong gia \u0111\u00ecnh, t\u1ef1a nh\u01b0 trong m\u1ed9t Gi\u00e1o h\u1ed9i gia th\u1ea5t (velut Ecclesia domestica), cha m\u1eb9 ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u00ean phong rao gi\u1ea3ng \u0111\u1ee9c tin, b\u1eb1ng l\u1eddi n\u00f3i c\u0169ng nh\u01b0 b\u1eb1ng g\u01b0\u01a1ng l\u00e0nh; cha m\u1eb9 c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ed5 v\u00f5 \u01a1n g\u1ecdi ri\u00eang c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi con, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u01a1n g\u1ecdi t\u1eadn hi\u1ebfn&#8221;.<\/p>\n<p>Y\u1ebfu t\u1ed1 nam n\u1eef \u0111\u1ec3 sinh ra con c\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5n m\u1ea1nh ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u. M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa c\u00e1c ch\u1ee7 th\u1ec3 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f3m g\u1ecdn trong h\u00ecnh \u1ea3nh \u201cgi\u00e1o h\u1ed9i t\u1ea1i gia\u201d. Ngo\u00e0i \u00fd ngh\u0129a m\u1ed9t t\u1ebf b\u00e0o c\u1ee7a Gi\u00e1o H\u1ed9i, n\u01a1i gi\u00fap cho Gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i h\u00ecnh th\u00e0nh Gi\u00e1o h\u1ed9i qua vi\u1ec7c rao truy\u1ec1n \u0111\u1ee9c tin, gi\u00e1o h\u1ed9i t\u1ea1i gia c\u00f2n nh\u1eafc ta nh\u1edb t\u1edbi \u201cth\u1ea7n h\u1ecdc gia \u0111\u00ecnh\u201d c\u1ee7a c\u00e1c gi\u00e1o ph\u1ee5, khi c\u00e1c v\u1ecb kh\u00f4ng ng\u1eebng khuy\u00ean nh\u1ee7 c\u00e1c \u0111\u00f4i b\u1ea1n h\u00e3y ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ed1 g\u1eafng duy tr\u00ec nh\u00e0 m\u00ecnh, ngh\u0129a l\u00e0 gia \u0111\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t &#8220;Gi\u00e1o h\u1ed9i&#8221;, b\u1edfi v\u00ec gia \u0111\u00ecnh l\u00e0\u2026 n\u01a1i th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Kit\u00f4 \u0111\u1ed1i v\u1edbi H\u1ed9i th\u00e1nh, n\u01a1i bi\u1ec3u hi\u1ec7n t\u00ecnh y\u00eau th\u00f4ng hi\u1ec7p gi\u1eefa ba ng\u00f4i Thi\u00ean Ch\u00faa, n\u01a1i m\u00e0 \u0111\u1ee9c Kit\u00f4 hi\u1ec7n di\u1ec7n khi c\u00f3 hai ba ng\u01b0\u1eddi \u00fd h\u1ee3p t\u00e2m \u0111\u1ed3ng, n\u01a1i m\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean th\u1ef1c thi b\u00e1c \u00e1i kh\u00f4ng nh\u1eefng gi\u1eefa c\u00e1c ph\u1ea7n t\u1eed trong nh\u00e0 m\u00e0 c\u00f2n m\u1edf r\u1ed9ng t\u1edbi \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i n\u1eefa.<\/p>\n<p>Theo linh m\u1ee5c Giuse Phan T\u1ea5n Th\u00e0nh, O.P., \u0110\u1ee9c Gi\u00e1o Ho\u00e0ng Phanxic\u00f4 \u0111\u00e3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1edbi c\u00e1c \u0111i\u1ec3m tr\u00ean trong b\u00e0i gi\u1ea3ng v\u1edbi c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb 75 qu\u1ed1c gia tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi; m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n trong khu\u00f4n kh\u1ed5 n\u0103m Th\u00e1nh \u0110\u1ee9c Tin. Tr\u01b0\u1edbc 150 ng\u00e0n t\u00edn h\u1eefu h\u00f4m \u0111\u00f3, \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha n\u00f3i r\u1eb1ng: &#8220;Ni\u1ec1m vui ch\u00e2n th\u1ef1c m\u00e0 ta n\u1ebfm h\u01b0\u1edfng trong gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec h\u1eddi h\u1ee3t, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb s\u1ef1 v\u1eadt, t\u1eeb nh\u1eefng ho\u00e0n c\u1ea3nh thu\u1eadn ti\u1ec7n. Ni\u1ec1m vui ch\u00e2n th\u1ef1c \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t s\u1ef1 ho\u00e0 h\u1ee3p s\u00e2u xa gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea3m th\u1ea5y trong t\u00e2m h\u1ed3n, n\u00e2ng \u0111\u1ee1 nhau tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1eddi. Nh\u01b0ng \u1edf c\u0103n c\u1ed9i t\u00e2m t\u00ecnh vui m\u1eebng s\u00e2u xa \u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa trong gia \u0111\u00ecnh, c\u00f3 t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, c\u1ee7a Ng\u00e0i, t\u00ecnh y\u00eau t\u1eeb bi, t\u00f4n tr\u1ecdng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. V\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ecnh y\u00eau ki\u00ean nh\u1eabn: ki\u00ean nh\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee9c t\u00ednh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 Ch\u00faa d\u1ea1y r\u1eb1ng trong gia \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i c\u00f3 t\u00ecnh y\u00eau ki\u00ean nh\u1eabn nh\u01b0 th\u1ebf, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhau. Ch\u1ec9 m\u00ecnh Thi\u00ean Ch\u00faa bi\u1ebft ki\u1ebfn t\u1ea1o s\u1ef1 ho\u00e0 h\u1ee3p gi\u1eefa nh\u1eefng kh\u00e1c bi\u1ec7t. N\u1ebfu thi\u1ebfu t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, th\u00ec c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh c\u0169ng m\u1ea5t \u0111i s\u1ef1 ho\u00e0 h\u1ee3p, v\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 duy c\u00e1 nh\u00e2n ch\u1ee7 ngh\u0129a s\u1ebd tr\u1ed5i v\u01b0\u1ee3t, v\u00e0 ni\u1ec1m vui b\u1ecb t\u1eaft l\u1ecbm. Tr\u00e1i l\u1ea1i, gia \u0111\u00ecnh n\u00e0o s\u1ed1ng ni\u1ec1m vui \u0111\u1ee9c tin th\u00ec t\u1ef1 nhi\u00ean c\u0169ng th\u00f4ng truy\u1ec1n, l\u00e0 mu\u1ed1i \u0111\u1ea5t v\u00e0 l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng th\u1ebf gian, l\u00e0 men cho x\u00e3 h\u1ed9i&#8221;.<\/p>\n<p>Th\u01b0 chung c\u1ee7a H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Gi\u00e1m M\u1ee5c Vi\u1ec7t Nam n\u0103m 2013 c\u0169ng nh\u1eafc nh\u1edf \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh nh\u01b0 gi\u00e1o h\u1ed9i t\u1ea1i gia, khi nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n y\u00eau th\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng t\u00ecnh y\u00eau h\u1ee3p nh\u1ea5t th\u1ee7y chung; v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n ph\u1ee5c v\u1ee5 s\u1ef1 s\u1ed1ng\u2026<\/p>\n<p>Kh\u00eda c\u1ea1nh s\u1ed1ng chung, tuy m\u1eb7c nhi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c bao h\u00e0m trong h\u1ea1n t\u1eeb \u201ck\u1ebft h\u1ee3p\u201d v\u00e0 c\u1ea3 trong h\u1ea1n t\u1eeb \u201cgi\u00e1o h\u1ed9i t\u1ea1i gia\u201d, nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c minh nhi\u00ean ho\u00e1 trong m\u1ed9t thu\u1eadt ng\u1eef kh\u00e1c c\u1ee7a B\u1ed9 Gi\u00e1o Lu\u1eadt n\u0103m 1983. Th\u1ef1c th\u1ebf, B\u1ed9 Lu\u1eadt n\u00e0y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng d\u00f9ng c\u00e1c ki\u1ec3u n\u00f3i c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n nh\u01b0 communio vitae, coniunctio vitae, m\u00e0 ch\u1ecdn ki\u1ec3u n\u00f3i consortium vitae (GL \u0111. 1055 \u00a71; 1096 \u00a71; 1098; 1135).<\/p>\n<p>Theo nguy\u00ean ng\u1eef, \u201cconsortium\u201d (con + sors) c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 chia s\u1ebb m\u1ed9t s\u1ed1 ph\u1eadn, do \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 bao g\u1ed3m m\u1ed9t n\u1ed9i dung r\u1ea5t phong ph\u00fa. N\u00f3i r\u1eb1ng h\u00f4n nh\u00e2n l\u00e0 \u201cconsortium vitae\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng n\u0103ng \u0111\u1ed9ng v\u1edbi quy\u1ec1n l\u1ee3i v\u00e0 ngh\u0129a v\u1ee5 h\u1ed7 t\u01b0\u01a1ng gi\u1eefa v\u1ee3 ch\u1ed3ng. N\u00f3 bao g\u1ed3m: a) vi\u1ec7c hai ng\u01b0\u1eddi chung s\u1ed1ng v\u1edbi nhau, \u0111\u00f9m b\u1ecdc che ch\u1edf nhau (communio vitae, mutuum adiutorium); b) vi\u1ec7c th\u00f4ng hi\u1ec7p v\u1edbi nhau c\u1ea3 h\u1ed3n (y\u00eau th\u01b0\u01a1ng) c\u1ea3 x\u00e1c (s\u1ef1 giao h\u1ee3p h\u01b0\u1edbng t\u1edbi s\u1ef1 truy\u1ec1n sinh) m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u01b0\u1eddng t\u1ed3n v\u00e0 \u0111\u1ed9c h\u1eefu.<\/p>\n<p>Theo \u0110\u1ee9c T\u1ed5ng Gi\u00e1m M\u1ee5c Phaol\u00f4 B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ecdc (M\u1ea7u Nhi\u1ec7m Ba Ng\u00f4i, N\u1ec1n T\u1ea3ng C\u1ee7a Th\u1ea7n H\u1ecdc V\u1ec1 Gia \u0110\u00ecnh, tgpsaigon.net), \u0110\u1ee9c Gioan Phaol\u00f4 II, v\u1edbi b\u1ee9c t\u00e2m th\u01b0 g\u1eedi c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh n\u0103m 1994, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o s\u00e2u h\u01a1n n\u1ec1n th\u1ea7n h\u1ecdc gia \u0111\u00ecnh khi s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ea1n t\u1eeb hi\u1ec7p th\u00f4ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i l\u00ean m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng quan gi\u1eefa c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean trong gia \u0111\u00ecnh: \u201cgia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng nh\u1eefng ng\u00f4i v\u1ecb k\u1ebft hi\u1ec7p v\u1edbi nhau trong t\u00ecnh y\u00eau (Hi\u1ec7p Th\u00f4ng c\u00e1c ng\u00f4i v\u1ecb). C\u00e1ch hi\u1ec7n h\u1eefu v\u00e0 c\u00e1ch s\u1ed1ng chung c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 hi\u1ec7p th\u00f4ng, quy chi\u1ebfu v\u1ec1 khu\u00f4n m\u1eabu \u201cch\u00fang ta Th\u1ea7n Linh\u201d. Ch\u1ec9 c\u00e1c ng\u00f4i v\u1ecb m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng hi\u1ec7p th\u00f4ng\u2026 S\u1ef1 hi\u1ec7p th\u00f4ng \u0111\u00f4i b\u1ea1n l\u00e0m n\u1ea3y sinh c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng gia \u0111\u00ecnh. Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng n\u00e0y ph\u1ea3i th\u1ea5m nhu\u1ea7n t\u00ecnh y\u00eau hi\u1ec7p th\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ee7 hi\u1ec3u ta c\u00f3 th\u1ec3 phong ph\u00fa ho\u00e1 n\u1ec1n m\u1ee5c v\u1ee5 gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a ta b\u1eb1ng c\u00e1ch th\u00e1nh ho\u00e1 v\u00e0 h\u1ed9i nh\u1eadp m\u1ed9t s\u1ed1 y\u1ebfu t\u1ed1 t\u00edch c\u1ef1c trong quan ni\u1ec7m m\u1edf r\u1ed9ng c\u1ee7a truy\u1ec1n th\u1ed1ng gia \u0111\u00ecnh Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>Thi\u1ec3n ngh\u0129, m\u1ed9t trong c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u00f3 l\u00e0 tinh th\u1ea7n gia t\u1ed9c. Th\u1ef1c v\u1eady, truy\u1ec1n th\u1ed1ng gia \u0111\u00ecnh Vi\u1ec7t Nam coi tr\u1ecdng tinh th\u1ea7n gia t\u1ed9c n\u00e0y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 thu m\u00ecnh v\u00e0o \u00fd ni\u1ec7m gia \u0111\u00ecnh h\u1ea1t nh\u00e2n nh\u01b0 \u1edf T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00e3 \u0111\u00e0nh c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 kinh t\u1ebf x\u00e3 h\u1ed9i hi\u1ec7n nay m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed7i \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng x\u1ea5u t\u1edbi tinh th\u1ea7n n\u00e0y, nh\u01b0ng n\u00f3 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh Vi\u1ec7t Nam coi nh\u01b0 m\u1ed9t gia t\u00e0i q\u00fay gi\u00e1 n\u00f3i l\u00ean t\u00ecnh li\u00ean \u0111\u1edbi gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng sinh ra t\u1eeb m\u1ed9t \u00f4ng t\u1ed5, g\u1ea7n nh\u1ea5t, l\u00e0 t\u1eeb m\u1ed9t \u00f4ng b\u00e0: \u201cS\u1ea9y cha c\u00f2n ch\u00fa, s\u1ea9y m\u1eb9 b\u00fa d\u00ec\u2019; \u201cn\u00f3 l\u00fa ch\u00fa n\u00f3 kh\u00f4n\u201d\u2026<\/p>\n<p>M\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 t\u00edch c\u1ef1c kh\u00e1c c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9i nh\u1eadp v\u00e0 th\u00e1nh ho\u00e1 l\u00e0 s\u1ef1 n\u1ed1i k\u1ebft ch\u1eb7t ch\u1ebd gi\u1eefa c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 trong gia \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 n\u00e0y lu\u00f4n ngh\u0129 t\u1edbi nhau, kh\u00edch l\u1ec7 nhau, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n qu\u00ean m\u00ecnh hy sinh cho nhau. \u201c\u0110\u1eddi cha \u0103n m\u1eb7n \u0111\u1eddi con kh\u00e1t n\u01b0\u1edbc\u201d; \u201cc\u00e2y xanh th\u00ec l\u00e1 c\u0169ng xanh, cha m\u1eb9 hi\u1ec1n l\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9c cho con\u201d\u2026C\u1ee5 \u0110\u00e0o Duy Anh, trong Vi\u1ec7t Nam V\u0103n Ho\u00e1 S\u1eed C\u01b0\u01a1ng, cho r\u1eb1ng \u201cNg\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 c\u00e1i ki\u1ebfn gi\u1ea3i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng v\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn h\u01a1n, ch\u1ec9 tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o con ch\u00e1u \u0111\u1ec3 l\u01b0u truy\u1ec1n n\u00f2i gi\u1ed1ng v\u00e0 ti\u1ebfp n\u1ed1i s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 c\u00f3 quan ni\u1ec7m \u1ea5y th\u00ec s\u1edf d\u0129 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n \u1edf \u0111\u1eddi, s\u1edf d\u0129 c\u00f3 l\u00fac hy sinh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ed1t c\u1ea7u vinh nh\u1ee5c, c\u0169ng kh\u00f4ng mong gi\u1ea3i tho\u00e1t kh\u1ecfi v\u00f2ng lu\u00e2n h\u1ed3i, m\u00e0 ch\u1ec9 c\u1ed1t l\u01b0u ch\u00fat ph\u00fac \u1ea5m cho con ch\u00e1u \u0111\u1eddi sau. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng \u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng s\u1ee3 ng\u00e0y th\u1ea9m ph\u00e1n cu\u1ed1i c\u00f9ng ho\u1eb7c \u1edf h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ecba ng\u1ee5c m\u00e0 ch\u1ec9 s\u1ee3 con ch\u00e1u b\u1ecb \u00e1c b\u00e1o m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Ai c\u0169ng bi\u1ebft, Nho Gi\u00e1o \u0111\u00e3 g\u1ea7n nh\u01b0 \u201cth\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng ho\u00e1\u201d cha m\u1eb9 khi c\u00e1c ng\u00e0i \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng v\u1ecb \u201cth\u1ea7n\u201d n\u00e0y, v\u1edbi quy\u1ec1n ph\u00f9 h\u1ed9 m\u1ea1nh m\u1ebd, v\u1eabn quanh qu\u1ea9n b\u00ean con ch\u00e1u trong m\u1ecdi b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang. C\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a tri\u1ebft l\u00fd n\u00e0y t\u1ee9c m\u1ed1i li\u00ean k\u1ebft gi\u1eefa m\u1ecdi th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh, c\u1ea3 s\u1ed1ng l\u1eabn ch\u1ebft, thi\u1ec3n ngh\u0129 kh\u00f4ng xa l\u1ea1 g\u00ec v\u1edbi m\u1ea7u nhi\u1ec7m hi\u1ec7p th\u00f4ng c\u00e1c th\u00e1nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng Gi\u00e1o.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<h2>2. Kinh Th\u00e1nh d\u1ea1y g\u00ec v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh?<\/h2>\n<p>Tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi Kinh Th\u00e1nh, ta t\u1ef1 h\u1ecfi B\u1ed9 S\u00e1ch Th\u00e1nh n\u00e0y \u0111\u00e3 n\u00f3i g\u00ec v\u1ec1 Gia \u0111\u00ecnh? \u00dd ni\u1ec7m gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t \u00fd ni\u1ec7m c\u1ef1c k\u1ef3 quan tr\u1ecdng trong Kinh Th\u00e1nh, c\u1ea3 trong \u00fd ngh\u0129a th\u1ec3 l\u00fd l\u1eabn trong \u00fd ngh\u0129a th\u1ea7n h\u1ecdc. \u00dd ni\u1ec7m n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn kh\u1edfi ngay t\u1eeb thu\u1edf ban \u0111\u1ea7u, nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean, trong S\u00e1ch S\u00e1ng Th\u1ebf (1:28): K\u1ebf ho\u1ea1ch t\u1ea1o d\u1ef1ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi nhau v\u00e0 sinh s\u1ea3n con c\u00e1i. H\u1ecd tr\u1edf n\u00ean m\u1ed9t th\u00e2n x\u00e1c qua h\u00f4n nh\u00e2n (St 2:24) v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi con c\u00e1i, h\u1ecd tr\u1edf n\u00ean m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh, vi\u00ean \u0111\u00e1 ch\u1ee7 y\u1ebfu x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00ean x\u00e3 h\u1ed9i con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>C\u0169ng ngay t\u1eeb thu\u1edf ban \u0111\u1ea7u, c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i tr\u00f4ng coi v\u00e0 ch\u0103m s\u00f3c l\u1eabn nhau. Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf, Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 h\u1ecfi Cain: \u201cem trai Aben c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e2u? \u201d. C\u00e2u h\u1ecfi ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i c\u1ee7a Cain \u201cT\u00f4i l\u00e0 k\u1ebb gi\u1eef em trai t\u00f4i \u01b0? \u201d h\u00e0m ngh\u0129a: \u0111\u00fang, ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 k\u1ebb tr\u00f4ng coi, ch\u0103m s\u00f3c em trai ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i em trai ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 k\u1ebb tr\u00f4ng coi, ch\u0103m s\u00f3c ng\u01b0\u01a1i! T\u1ed9i gi\u1ebft Aben c\u1ee7a Cain kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u00e2n lo\u1ea1i n\u00f3i chung, m\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c t\u1ed3i t\u1ec7 ngay trong y\u1ebfu t\u00ednh v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 t\u1ed9i gi\u1ebft em \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p.<\/p>\n<p>Kinh Th\u00e1nh c\u00f3 m\u1ed9t c\u1ea3m th\u1ee9c c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ta v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh h\u01a1n n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7n nay, m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1, trong \u0111\u00f3, c\u00e1c c\u00f4ng d\u00e2n b\u1ecb c\u00e1 nh\u00e2n ho\u00e1 nhi\u1ec1u h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi \u1edf Trung \u0110\u00f4ng v\u00e0 d\u1ee9t kho\u00e1t nhi\u1ec1u h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c C\u1eadn \u0110\u00f4ng x\u01b0a. Khi Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee9u N\u00f4\u00ea kh\u1ecfi n\u1ea1n h\u1ed3ng th\u1ee7y, th\u00ec \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee9u v\u1edbt c\u00e1 nh\u00e2n, m\u00e0 l\u00e0 c\u1ee9u v\u1edbt \u00f4ng, v\u1ee3 \u00f4ng, c\u00e1c con trai v\u00e0 con d\u00e2u \u00f4ng. N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u tho\u00e1t (St 6:18). Khi Thi\u00ean Ch\u00faa k\u00eau g\u1ecdi \u00c1praham ra kh\u1ecfi Haran, Ng\u01b0\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi \u00f4ng v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng (St 12:4-5). D\u1ea5u ch\u1ec9 c\u1ee7a giao \u01b0\u1edbc \u00c1praham (c\u1eaft da qui \u0111\u1ea7u) ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nam trong gia h\u1ed9, b\u1ea5t k\u1ec3 l\u00e0 con c\u00e1i c\u1ee7a gia h\u1ed9 hay gia nh\u00e2n c\u1ee7a gia h\u1ed9 (St 17:12-13). N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, giao \u01b0\u1edbc c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa v\u1edbi \u00c1praham c\u00f3 t\u00ednh gia \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1 nh\u00e2n.<\/p>\n<p>S\u1ef1 quan tr\u1ecdng c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng t\u1ecf trong c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n c\u1ee7a giao \u01b0\u1edbc M\u00f4s\u00ea. Th\u00ed d\u1ee5, hai trong m\u01b0\u1eddi Gi\u1edbi R\u0103n \u0111\u1ec1 c\u1eadp t\u1edbi vi\u1ec7c duy tr\u00ec s\u1ef1 g\u1eafn b\u00f3 c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh. Gi\u1edbi r\u0103n th\u1ee9 t\u01b0 v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ea3o k\u00ednh cha m\u1eb9 l\u00e0 nh\u1eb1m duy tr\u00ec quy\u1ec1n b\u00ednh c\u1ee7a cha m\u1eb9 trong c\u00e1c v\u1ee5 vi\u1ec7c c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh; c\u00f2n gi\u1edbi r\u0103n th\u1ee9 s\u00e1u c\u1ea5m ngo\u1ea1i t\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 t\u00ednh th\u00e1nh thi\u00eang c\u1ee7a h\u00f4n nh\u00e2n. T\u1eeb hai gi\u1edbi r\u0103n n\u00e0y ph\u00e1t sinh m\u1ecdi qui \u0111\u1ecbnh kh\u00e1c trong Lu\u1eadt M\u00f4s\u00ea nh\u1eb1m b\u1ea3o v\u1ec7 h\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh. S\u1ef1 l\u00e0nh m\u1ea1nh c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ec7 th\u1ed1ng ho\u00e1 th\u00e0nh giao \u01b0\u1edbc qu\u1ed1c gia c\u1ee7a Israel.<\/p>\n<p>V\u00e0 kh\u00f4ng ri\u00eang g\u00ec C\u1ef1u \u01af\u1edbc. T\u00e2n \u01af\u1edbc c\u0169ng \u0111\u01b0a ra nhi\u1ec1u gi\u1edbi r\u0103n v\u00e0 \u0111i\u1ec1u nghi\u00eam c\u1ea5m t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. Ch\u00faa Gi\u00easu n\u00f3i t\u1edbi s\u1ef1 th\u00e1nh thi\u00eang c\u1ee7a h\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1i ly d\u1ecb b\u1eeba b\u00e3i trong Tin M\u1eebng M\u00e1tth\u00eau ch\u01b0\u01a1ng 19. Th\u00e1nh T\u00f4ng \u0110\u1ed3 Phaol\u00f4 n\u00f3i t\u1edbi vi\u1ec7c c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh Kit\u00f4 h\u1eefu ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o khi ng\u00e0i \u0111\u01b0a ra gi\u1edbi r\u0103n song sinh sau \u0111\u00e2y: \u201ch\u1ee1i con c\u00e1i, h\u00e3y v\u00e2ng l\u1eddi cha m\u1eb9\u201d v\u00e0 \u201ch\u1ee1i cha m\u1eb9, \u0111\u1eebng khi\u00eau kh\u00edch con c\u00e1i\u201d trong hai th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 6:1-4 v\u00e0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea 3:20-21. M\u1eb7t kh\u00e1c, trong S\u00e1ch T\u00f4ng \u0110\u1ed3 C\u00f4ng V\u1ee5, ta c\u00f2n th\u1ea5y nhi\u1ec1u \u00fd ni\u1ec7m t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf li\u00ean quan t\u1edbi t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh trong di\u1ec5n tr\u00ecnh c\u1ee9u r\u1ed7i, nh\u01b0 trong hai d\u1ecbp kh\u00e1c nhau trong h\u00e0nh tr\u00ecnh truy\u1ec1n gi\u00e1o th\u1ee9 hai c\u1ee7a Th\u00e1nh Phaol\u00f4, tr\u1ecdn c\u00e1c gia h\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eeda t\u1ed9i khi m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea1o (Cv 16:11-15, 16:31-33). Th\u00e0nh th\u1eed, gi\u1ed1ng nh\u01b0 d\u1ea5u ch\u1ec9 c\u1ee7a c\u1ee7a giao \u01b0\u1edbc c\u0169 l\u00e0 ph\u00e9p c\u1eaft da qui \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 \u00e1p d\u1ee5ng cho c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec d\u1ea5u ch\u1ec9 c\u1ee7a giao \u01b0\u1edbc m\u1edbi l\u00e0 ph\u00e9p r\u1eeda t\u1ed9i c\u0169ng \u00e1p d\u1ee5ng cho c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Ta c\u00f3 th\u1ec3 r\u00fat ra k\u1ebft lu\u1eadn n\u00e0y: khi Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee9u m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n, Ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng mu\u1ed1n c\u1ee9u c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd. Trong th\u01b0 th\u1ee9 nh\u1ea5t g\u1eedi T\u00edn H\u1eefu C\u00f4rint\u00f4, ch\u01b0\u01a1ng 7, ta c\u00f2n th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ph\u1ed1i ng\u1eabu kh\u00f4ng tin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh ho\u00e1 nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi ph\u1ed1i ng\u1eabu c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin.<\/p>\n<p>X\u00e9t theo vi\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng giao \u01b0\u1edbc, t\u01b0 c\u00e1ch th\u00e0nh vi\u00ean trong m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n giao \u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u00ednh c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng h\u01a1n l\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Lydia v\u00e0 vi\u00ean cai ng\u1ee5c \u1edf Philiph\u00ea, c\u1ea3 gai \u0111\u00ecnh\/gia h\u1ed9 h\u1ecd \u0111\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eeda t\u1ed9i v\u00e0 tr\u1edf n\u00ean th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng gi\u00e1o h\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Th\u1ec7 Ph\u1ea3n, v\u00ec qu\u00e1 c\u1ee9ng ng\u1eafc trong nguy\u00ean t\u1eafc sola fides (ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin m\u1edbi c\u1ee9u r\u1ed7i ta, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00e9p r\u1eeda), n\u00ean \u0111\u00e3 cho r\u1eb1ng d\u00f9 c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean kia c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u r\u1ed7i, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Kit\u00f4 h\u1eefu. Ph\u00e9p r\u1eeda kh\u00f4ng ph\u00e1 v\u1ee1 gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd. H\u1ecd cho r\u1eb1ng \u01a1n c\u1ee9u r\u1ed7i c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y n\u00ean c\u0103ng th\u1eb3ng trong gia \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 kh\u00f4ng v\u00ec n\u00f3 m\u00e0 ph\u00e1 v\u1ee1 c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh. Lydia v\u00e0 vi\u00ean cai ng\u1ee5c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh ph\u1ea3i t\u00e1ch kh\u1ecfi gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a h\u1ecd; thay v\u00e0o \u0111\u00f3, d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a giao \u01b0\u1edbc (ph\u00e9p r\u1eeda) \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng cho m\u1ecdi th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh. Gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh ho\u00e1 v\u00e0 m\u1eddi g\u1ecdi gia nh\u1eadp c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng t\u00edn h\u1eefu.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n th\u1ea7n h\u1ecdc, Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111\u00e3 \u00e1p d\u1ee5ng \u00fd ni\u1ec7m gia \u0111\u00ecnh th\u1ec3 l\u00fd v\u00e0o \u00fd ni\u1ec7m gia \u0111\u00ecnh thi\u00eang li\u00eang. Tin M\u1eebng M\u00e1tth\u00eau thu\u1eadt l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ea7n, khi Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111ang n\u00f3i v\u1edbi \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng, th\u00ec m\u1eb9 v\u00e0 \u201canh em\u201d c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i, mu\u1ed1n n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o th\u01b0a \u201cM\u1eb9 v\u00e0 anh em c\u1ee7a ng\u00e0i \u0111ang \u0111\u1ee9ng \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i, mu\u1ed1n n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi ng\u00e0i\u201d, Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3 l\u1eddi: \u201cai l\u00e0 m\u1eb9 t\u00f4i, v\u00e0 ai l\u00e0 anh em t\u00f4i? \u201d. R\u1ed3i ch\u1ec9 v\u00e0o c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7, Ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i: \u201c\u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1eb9 t\u00f4i v\u00e0 anh em t\u00f4i. V\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 ai thi h\u00e0nh \u00fd Cha t\u00f4i \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0 anh ch\u1ecb em v\u00e0 m\u1eb9 t\u00f4i\u201d (Mt 12:46-50).<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 Ch\u00faa Gi\u00easu kh\u00f4ng ch\u1ed1i b\u1ecf gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, gia \u0111\u00ecnh m\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng s\u1ed1ng v\u00e0 vun s\u1edbi t\u1edbi t\u1eadn n\u0103m 30 tu\u1ed5i. \u0110i\u1ec1u Ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n n\u00f3i \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 trong N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi, d\u00e2y n\u1ed1i k\u1ebft gia \u0111\u00ecnh quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t l\u00e0 d\u00e2y n\u1ed1i k\u1ebft thi\u00eang li\u00eang (th\u1ef1c h\u00e0nh th\u00e1nh \u00fd Thi\u00ean Ch\u00faa) ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00e2y n\u1ed1i k\u1ebft th\u1ec3 l\u00fd. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00e0ng minh nhi\u00ean h\u01a1n v\u1edbi Tin M\u1eebng Gioan, khi Th\u00e1nh S\u1eed vi\u1ebft r\u1eb1ng: \u201cC\u00f2n nh\u1eefng ai \u0111\u00f3n nh\u1eadn, t\u1ee9c l\u00e0 nh\u1eefng ai tin v\u00e0o danh Ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec Ng\u01b0\u1eddi cho h\u1ecd quy\u1ec1n tr\u1edf n\u00ean con c\u00e1i Thi\u00ean Ch\u00faa. H\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do kh\u00ed huy\u1ebft, c\u0169ng ch\u1eb3ng do \u01b0\u1edbc mu\u1ed1n c\u1ee7a nh\u1ee5c th\u1ec3, ho\u1eb7c do \u01b0\u1edbc mu\u1ed1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, nh\u01b0ng do b\u1edfi Thi\u00ean Ch\u00faa\u201d (Ga 1:12-13).<\/p>\n<p>S\u1ef1 song h\u00e0nh r\u1ea5t r\u00f5 \u1edf \u0111\u00e2y. Khi ch\u00fang ta sinh ra v\u1ec1 ph\u1ea7n x\u00e1c, ch\u00fang ta sinh v\u00e0o m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh th\u1ec3 l\u00fd, nh\u01b0ng khi \u201ct\u00e1i sinh\u201d, ch\u00fang ta sinh v\u00e0o m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh thi\u00eang li\u00eang. N\u00f3i theo Th\u00e1nh Phaol\u00f4, ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn v\u00e0o gia \u0111\u00ecnh Thi\u00ean Ch\u00faa (Rm 8:15). Khi ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn v\u00e0o gia \u0111\u00ecnh thi\u00eang li\u00eang c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, t\u1ee9c Gi\u00e1o H\u1ed9i, Thi\u00ean Ch\u00faa tr\u1edf th\u00e0nh Cha ch\u00fang ta v\u00e0 Ch\u00faa Gi\u00easu l\u00e0 anh c\u1ee7a ch\u00fang ta. Gia \u0111\u00ecnh thi\u00eang li\u00eang n\u00e0y kh\u00f4ng b\u1ecb gi\u1edbi h\u1ea1n b\u1edfi s\u1eafc t\u1ed9c, ph\u00e1i t\u00ednh v\u00e0 hay \u0111\u1ecba v\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i. Nh\u01b0 Th\u00e1nh Phaol\u00f4 v\u1ed1n n\u00f3i, \u201cTh\u1eadt v\u1eady, nh\u1edd \u0111\u1ee9c tin, t\u1ea5t c\u1ea3 anh em \u0111\u1ec1u l\u00e0 con c\u00e1i Thi\u00ean Ch\u00faa trong \u0110\u1ee9c Gi\u00easu Kit\u00f4. Qu\u1ea3 th\u1ebf, b\u1ea5t c\u1ee9 ai trong anh em \u0111\u01b0\u1ee3c thanh t\u1ea9y \u0111\u1ec3 thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Kit\u00f4, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c l\u1ea5y \u0110\u1ee9c Kit\u00f4. Kh\u00f4ng c\u00f2n chuy\u1ec7n ph\u00e2n bi\u1ec7t Do-th\u00e1i hay Hy-l\u1ea1p, n\u00f4 l\u1ec7 hay t\u1ef1 do, \u0111\u00e0n \u00f4ng hay \u0111\u00e0n b\u00e0; nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 anh em ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t trong \u0110\u1ee9c Kit\u00f4. M\u00e0 n\u1ebfu anh em thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Kit\u00f4, th\u00ec anh em l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i \u00f4ng \u00c1praham, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba k\u1ebf theo l\u1eddi h\u1ee9a\u201d (Gl 3:26-29).<\/p>\n<p>Gia \u0111\u00ecnh thi\u00eang li\u00eang tr\u00ean g\u1ed3m c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean \u201ct\u1eeb m\u1ecdi qu\u1ed1c gia, b\u1ed9 l\u1ea1c, s\u1eafc d\u00e2n v\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef\u201d (Kh 7:9) v\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh n\u00e0y l\u00e0 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng nhau: \u201cTh\u1ea7y ban cho ch\u00fang con m\u1ed9t gi\u1edbi r\u0103n m\u1edbi: c\u00e1c con h\u00e3y y\u00eau th\u01b0\u01a1ng nhau. Nh\u01b0 Th\u1ea7y \u0111\u00e3 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u00e1c con, c\u00e1c con c\u0169ng ph\u1ea3i y\u00eau th\u01b0\u01a1ng nhau. Nh\u1edd vi\u1ec7c y\u00eau th\u01b0\u01a1ng n\u00e0y, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd bi\u1ebft c\u00e1c con l\u00e0 m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Th\u1ea7y, n\u1ebfu c\u00e1c con y\u00eau th\u01b0\u01a1ng nhau\u201d (Ga 13:34-35).<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<h2>3. Th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh Kit\u00f4 h\u1eefu t\u1ed1t?<\/h2>\n<p>\u0110\u01a1n v\u1ecb gia \u0111\u00ecnh c\u0103n b\u1ea3n trong Kinh Th\u00e1nh bao g\u1ed3m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 (v\u1ee3 \u00f4ng ta) v\u00e0 con c\u00e1i do h\u1ecd sinh ra hay nh\u1eadn nu\u00f4i. V\u00e0 gia \u0111\u00ecnh m\u1edf r\u1ed9ng c\u00f3 th\u1ec3 bao g\u1ed3m th\u00e2n nh\u00e2n m\u00e1u m\u1ee7 hay do h\u00f4n nh\u00e2n \u0111em t\u1edbi nh\u01b0 \u00f4ng b\u00e0, ch\u00e1u g\u00e1i, ch\u00e1u trai, anh em h\u1ecd, c\u00f4 d\u00ec, ch\u00fa b\u00e1c. M\u1ed9t trong c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u01a1n v\u1ecb gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 n\u00f3 x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u00ean m\u1ed9t cam k\u1ebft su\u1ed1t \u0111\u1eddi do Thi\u00ean Ch\u00faa s\u1eafp x\u1ebfp. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef cho \u0111\u01a1n v\u1ecb n\u00e0y l\u1ea1i v\u1edbi nhau, b\u1ea5t ch\u1ea5p th\u00e1i \u0111\u1ed9 hi\u1ec7n th\u1eddi c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng. M\u1eb7c d\u00f9 ly d\u1ecb l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng trong x\u00e3 h\u1ed9i hi\u1ec7n nay, nh\u01b0ng Kinh Th\u00e1nh d\u1ea1y r\u1eb1ng Thi\u00ean Ch\u00faa gh\u00e9t ly d\u1ecb (Mlk 2:16).<\/p>\n<p>Th\u00e1nh Phaol\u00f4, trong th\u01b0 g\u1eedi t\u00edn h\u1eefu \u00caph\u00eas\u00f4 \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p cho c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n trong gia \u0111\u00ecnh Kit\u00f4 h\u1eefu c\u00e1c ch\u1ec9 d\u1eabn sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng ph\u1ea3i y\u00eau th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 nh\u01b0 Ch\u00faa Kit\u00f4 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1o H\u1ed9i: \u201cNg\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ed3ng, h\u00e3y y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u1ee3, nh\u01b0 ch\u00ednh \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i Th\u00e1nh v\u00e0 hi\u1ebfn m\u00ecnh v\u00ec H\u1ed9i Th\u00e1nh\u201d (Ep 5:25); c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 th\u00ec n\u00ean t\u00f4n tr\u1ecdng ch\u1ed3ng v\u00e0 s\u1eb5n l\u00f2ng v\u00e2ng theo s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ch\u1ed3ng trong gia \u0111\u00ecnh (Ep 5: 22-24). Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c ch\u1ed3ng Y\u00eau v\u1ee3 kh\u00f4ng t\u00f9y thu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n v\u1ee3 ph\u1ea3i ph\u1ee5c t\u00f9ng m\u00ecnh. \u00d4ng ph\u1ea3i y\u00eau v\u1ee3 b\u1ea5t c\u1ee9 n\u00e0ng c\u00f3 t\u00f9ng ph\u1ee5c hay kh\u00f4ng. \u0110i\u1ec1u h\u1ee3p l\u00fd l\u00e0 n\u00e0ng s\u1ebd t\u00f9ng ph\u1ee5c \u00f4ng n\u1ebfu \u00f4ng y\u00eau n\u00e0ng nh\u01b0 l\u1eddi khuy\u00ean.<\/p>\n<p>Vai tr\u00f2 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng li\u00ean h\u1ec7 thi\u00eang li\u00eang c\u1ee7a \u00f4ng v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u00e0n qua vi\u1ec7c d\u1ea1y d\u1ed7 v\u1ee3 con c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh, h\u01b0\u1edbng d\u1eabn gia \u0111\u00ecnh v\u00e0o ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a S\u00e1ch Th\u00e1nh. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi cha \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u00ean d\u1ea1y ph\u1ea3i d\u01b0\u1ee1ng d\u1ee5c con c\u00e1i b\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch \u201chu\u1ea5n luy\u1ec7n v\u00e0 gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a Ch\u00faa\u201d (Ep 6:4). Ng\u01b0\u1eddi cha c\u0169ng ph\u1ea3i chu c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh. V\u00ec \u201cAi kh\u00f4ng ch\u0103m s\u00f3c ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, nh\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng trong c\u00f9ng m\u1ed9t nh\u00e0, th\u00ec \u0111\u00e3 ch\u1ed1i b\u1ecf \u0111\u1ee9c tin, v\u00e0 c\u00f2n t\u1ec7 h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin\u201d (1Tm 5:8).<\/p>\n<p>Nh\u01b0 th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng c\u1ed1 g\u1eafng chu c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi m\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t Kit\u00f4 h\u1eefu \u0111\u01b0\u1ee3c. D\u0129 nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 kh\u00f4ng n\u00ean gi\u00fap m\u1ed9t tay v\u00e0o vi\u1ec7c c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng gia \u0111\u00ecnh. S\u00e1ch Ch\u00e2m Ng\u00f4n ch\u01b0\u01a1ng 31 cho th\u1ea5y r\u00f5 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng cho gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng l\u00e0m tr\u1ee3 th\u1ee7 (St 2:18-20) v\u00e0 sinh con c\u00e1i. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 trong cu\u1ed9c h\u00f4n nh\u00e2n Kit\u00f4 Gi\u00e1o ph\u1ea3i trung th\u00e0nh v\u1edbi nhau su\u1ed1t \u0111\u1eddi. Thi\u00ean Ch\u00faa c\u00f4ng b\u1ed1 s\u1ef1 b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng v\u1ec1 gi\u00e1 tr\u1ecb khi kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng n\u00ean theo h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 do \u0111\u00f3, c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb b\u1eb1ng nhau d\u01b0\u1edbi m\u1eaft Ng\u01b0\u1eddi. Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 c\u00f3 c\u00e1c vai tr\u00f2 y h\u1ec7t nhau trong \u0111\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 kh\u00f4n kh\u00e9o h\u01a1n trong vi\u1ec7c nu\u00f4i n\u1ea5ng v\u00e0 s\u0103n s\u00f3c con c\u00e1i, trong khi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb nhi\u1ec1u h\u01a1n \u0111\u1ec3 chu c\u1ea5p v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 gia \u0111\u00ecnh. Nh\u01b0 th\u1ebf, h\u1ecd b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng v\u1ec1 \u0111\u1ecba v\u1ecb, nh\u01b0ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 vai tr\u00f2 kh\u00e1c nhau trong gia \u0111\u00ecnh Kit\u00f4 h\u1eefu.<\/p>\n<p>Trong gia \u0111\u00ecnh Kit\u00f4 h\u1eefu, con c\u00e1i c\u00f3 hai tr\u00e1ch nhi\u1ec7m h\u00e0ng \u0111\u1ea7u: v\u00e2ng l\u1eddi cha m\u1eb9 v\u00e0 t\u00f4n k\u00ednh c\u00e1c ng\u00e0i (Ep 6:1-3). V\u00e2ng l\u1eddi cha m\u1eb9 l\u00e0 b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a con c\u00e1i cho t\u1edbi khi \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, nh\u01b0ng t\u00f4n k\u00ednh cha m\u1eb9 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m su\u1ed1t \u0111\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang. Thi\u00ean Ch\u00faa h\u1ee9a ban nhi\u1ec1u ph\u00fac l\u00e0nh cho nh\u1eefng ai t\u00f4n k\u00ednh cha m\u1eb9.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng: l\u00fd t\u01b0\u1edfng gia \u0111\u00ecnh ra sa s\u00fat sau khi con ng\u01b0\u1eddi sa ng\u00e3. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ec7 n\u1ea1n nh\u01b0 \u0111a h\u00f4n, ly d\u1ecb, ngo\u1ea1i t\u00ecnh, \u0111\u1ed3ng t\u00ednh luy\u1ebfn \u00e1i, v\u00f4 sinh (sterility) v\u00e0 l\u1eabn l\u1ed9n v\u1ec1 vai tr\u00f2 gi\u1edbi t\u00ednh. D\u00f9 c\u00e1c ti\u00ean tri li\u00ean ti\u1ebfp m\u1eddi g\u1ecdi con ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi l\u00fd t\u01b0\u1edfng nguy\u00ean th\u1ee7y c\u1ee7a h\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac Ch\u00faa Gi\u00easu xu\u1ea5t hi\u1ec7n, vi\u1ec7c ph\u1ee5c h\u1ed3i \u1ea5y m\u1edbi d\u1ee9t kho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5n m\u1ea1nh.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<h2><b>4. Cu\u1ed9c tranh c\u00e3i v\u1ec1 \u201cgia \u0111\u00ecnh\u201d<\/b><\/h2>\n<p>Nh\u00e2n c\u00f3 nh\u1eefng m\u01b0u toan mu\u1ed1n \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a l\u1ea1i gia \u0111\u00ecnh, n\u0103m 2010, tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed <i>Christian Research Journal<\/i>, Joe Dallas, gi\u00e1m \u0111\u1ed1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh <i>Genesis Counselling<\/i> \u1edf Tustin, California, m\u1ed9t d\u1ecbch v\u1ee5 t\u01b0 v\u1ea5n Kit\u00f4 gi\u00e1o cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi ch\u1ee9ng nghi\u1ec7n t\u00ecnh d\u1ee5c, \u0111\u1ed3ng t\u00ednh luy\u1ebfn \u00e1i v\u00e0 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00ecnh d\u1ee5c \/ quan h\u1ec7 kh\u00e1c, c\u00f3 b\u00e0i vi\u1ebft t\u1ef1a l\u00e0 \u201cThe \u2018family\u2019 quarrel\u201d (https:\/\/www.equip.org\/article\/the-family-quarrel\/), ch\u00fang t\u00f4i cho chuy\u1ec3n sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p><b>D\u1eabn nh\u1eadp<\/b><\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ngh\u0129a v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u1ecdc l\u00fd g\u00e2y tranh c\u00e3i nh\u1ea5t c\u1ee7a Kit\u00f4 gi\u00e1o. Trong th\u1eddi k\u1ef3 qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111ang duy\u1ec7t l\u1ea1i vai tr\u00f2 h\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh, vi\u1ec7c ch\u1ea5p nh\u1eadn r\u1ed9ng r\u00e3i l\u1ed1i s\u1ed1ng th\u1eed (cohabitation) v\u00e0 t\u1ef7 l\u1ec7 ly d\u1ecb cao, c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 kh\u00f4ng ch\u1eafc ch\u1eafn v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u1ea5u th\u00e0nh ho\u1eb7c kh\u00f4ng c\u1ea5u th\u00e0nh m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh, s\u1ef1 do d\u1ef1 v\u1ec1 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a kh\u00e1i ni\u1ec7m gia \u0111\u00ecnh, ho\u1eb7c vi\u1ec7c kh\u00f4ng s\u1eb5n s\u00e0ng nh\u00ecn nh\u1eadn v\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng kh\u00e1i ni\u1ec7m \u0111\u00f3 trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd. M\u1ed9t s\u1ef1 h\u00e0m h\u1ed3 n\u00f3i chung d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111ang gia t\u0103ng, trong c\u1ea3 Gi\u00e1o H\u1ed9i l\u1eabn n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u00fd ngh\u0129a v\u00e0 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh. Th\u00eam v\u00e0o s\u1ef1 h\u00e0m h\u1ed3 n\u00e0y l\u00e0 cu\u1ed9c tranh c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c khu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng l\u00ean b\u1ea5t c\u1ee9 khi n\u00e0o m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a kh\u00e1ch quan v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 h\u00f4n nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng. V\u00ec ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 duy tr\u00ec m\u1ed9t quan \u0111i\u1ec3m chuy\u00ean bi\u1ec7t m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee7 nh\u1eadn tr\u1ef1c ti\u1ebfp ho\u1eb7c gi\u00e1n ti\u1ebfp c\u00e1c quan \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c, n\u00ean ch\u00fang ta ch\u1ec9 c\u00f2n bi\u1ebft xem x\u00e9t li\u1ec7u c\u00f3 n\u00ean gi\u1eef quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a m\u00ecnh cho ch\u00ednh m\u00ecnh hay b\u00e0y t\u1ecf ch\u00fang v\u1edbi hy v\u1ecdng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i h\u1eefu \u00edch. Nh\u01b0ng tham gia v\u00e0o cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn gia \u0111\u00ecnh nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 nguy c\u01a1 b\u1ecb xem l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ph\u00e1n x\u00e9t, lo\u1ea1i tr\u1eeb ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed cu\u1ed3ng t\u00edn. Ba c\u00e2u h\u1ecfi ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra. \u0110\u1ea7u ti\u00ean, Kinh th\u00e1nh c\u00f3 \u0111\u1ec1 ra m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a s\u00fac t\u00edch v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng? Th\u1ee9 hai, \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a \u0111\u00f3 c\u00f3 quan tr\u1ecdng nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00edn l\u00fd \/ lu\u00e2n l\u00fd trong Gi\u00e1o H\u1ed9i kh\u00f4ng? V\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng, ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00eau g\u1ecdi c\u1ed5 v\u0169 v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a \u0111\u00f3 b\u00ean ngo\u00e0i Gi\u00e1o H\u1ed9i kh\u00f4ng? D\u00f9 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi cho c\u1ea3 ba c\u00e2u h\u1ecfi d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 \u201cc\u00f3\u201d, ch\u00fang ta v\u1eabn g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t s\u1ef1 minh x\u00e1c r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n trong Gi\u00e1o H\u1ed9i v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 t\u00e1o b\u1ea1o h\u1eefu l\u00fd h\u01a1n khi ng\u1ecf l\u1eddi v\u1edbi v\u0103n h\u00f3a.<\/p>\n<blockquote class=\"pullquote align-center\"><p><i>\u0110i\u1ec1u l\u1ea1 l\u00e0 n\u1ebfu c\u00e1c t\u00edn l\u00fd Tin M\u1eebng c\u00f3 l\u00fac xem ra b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i trong cu\u1ed9c th\u1ea3o lu\u1eadn, th\u00ec ch\u00fang lu\u00f4n chi\u1ebfn th\u1eafng trong c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3<b><br \/>\n<\/b><\/i>(Charles Spurgeon)<\/p><\/blockquote>\n<p>Trong b\u1ed9 phim n\u0103m 1993, <i>Mrs Doubtfire<\/i>, Robin Williams, c\u1ea3i trang th\u00e0nh m\u1ed9t b\u00e0 gi\u00e0 gi\u00fap vi\u1ec7c nh\u00e0, \u0111\u00e3 ng\u1ecf l\u1eddi an \u1ee7i c\u00f4 g\u00e1i nh\u1ecf \u0111ang lo s\u1ee3 v\u1ee5 ly d\u1ecb c\u1ee7a cha m\u1eb9 s\u1ebd k\u1ebft li\u1ec5u gia \u0111\u00ecnh em nh\u01b0 sau: \u201cKatie \u1ea1, c\u00f3 \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i gia \u0111\u00ecnh kh\u00e1c nhau. M\u1ed9t s\u1ed1 gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 m\u1ed9t m\u1eb9, m\u1ed9t s\u1ed1 gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ed1 ho\u1eb7c hai gia \u0111\u00ecnh. M\u1ed9t s\u1ed1 tr\u1ebb s\u1ed1ng v\u1edbi ch\u00fa ho\u1eb7c d\u00ec c\u1ee7a ch\u00fang. M\u1ed9t s\u1ed1 s\u1ed1ng v\u1edbi \u00f4ng b\u00e0, v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 s\u1ed1ng v\u1edbi cha m\u1eb9 nu\u00f4i. M\u1ed9t s\u1ed1 s\u1ed1ng trong nh\u1eefng c\u0103n nh\u00e0 v\u00e0 khu ph\u1ed1 ri\u00eang bi\u1ec7t \u1edf c\u00e1c khu v\u1ef1c kh\u00e1c nhau c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng g\u1eb7p nhau trong nhi\u1ec1u ng\u00e0y, nhi\u1ec1u tu\u1ea7n, nhi\u1ec1u th\u00e1ng ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed nhi\u1ec1u n\u0103m, v\u00e0o m\u1ed9t l\u00fac n\u00e0o \u0111\u00f3. Nh\u01b0ng, ch\u00e1u \u1ea1, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh y\u00eau, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 r\u00e0ng bu\u1ed9c. V\u00e0 ch\u00e1u s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh trong tr\u00e1i tim m\u00e3i m\u00e3i\u201d (1). \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e2m t\u01b0 chung, ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn v\u00e0 nghe r\u1ea5t nh\u00e2n h\u1eadu \u2013 ch\u00ednh t\u00ecnh y\u00eau t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh, v\u00ec v\u1eady nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o n\u00ean \u0111\u01a1n v\u1ecb gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a b\u1ea1n, m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb gia \u0111\u00ecnh ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh b\u1edfi c\u1ea3m x\u00fac, \u00edt b\u1edfi m\u00e1u m\u1ee7 v\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng (n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1) b\u1edfi gi\u1edbi t\u00ednh ho\u1eb7c ch\u1ee9c n\u0103ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1ch quan. \u1ede \u0111\u00e2y, c\u00e2u n\u00f3i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch d\u1eabn hai tr\u0103m n\u0103m nay c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c Johann Schiller, \u201cKh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u00e1u th\u1ecbt m\u00e0 l\u00e0 tr\u00e1i tim bi\u1ebfn ch\u00fang ta th\u00e0nh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cha v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a con\u201d (2) t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c sinh kh\u00ed m\u1edbi trong c\u00e1c c\u1ed1 g\u1eafng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i song h\u00e0nh nh\u01b0 chi\u1ebfn d\u1ecbch b\u1eb1ng h\u00ecnh c\u1ee7a Gigi Kaeser v\u1eadn \u0111\u1ed9ng cho quy\u1ec1n l\u00e0m cha l\u00e0m m\u1eb9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng t\u00ednh t\u1ef1a l\u00e0 <i>T\u00ecnh Y\u00eau L\u00e0m N\u00ean m\u1ed9t Gia \u0111\u00ecnh <\/i>(3) v\u00e0 l\u1eddi b\u00e0i h\u00e1t c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 \/ nh\u1ea1c s\u0129 Carol Lynn Pearson, \u201cNh\u01b0ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ebfn ch\u00fang ta mu\u1ed1n h\u00e1t \/ M\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ebf. \/ V\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u00f4i \u0111ang ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \/ M\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh khi n\u00f3 c\u00f3 t\u00ecnh y\u00eau\u201d (4).<\/p>\n<p>D\u00f9 quan \u0111i\u1ec3m n\u00e0y \u0111\u00fang khi ca ng\u1ee3i t\u00ednh g\u1eafn k\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m nh\u1eadn l\u00fac t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c chia s\u1ebb gi\u1eefa c\u00e1c \u0111\u1ed1i t\u00e1c ho\u1eb7c c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00f3m, n\u00f3 v\u1eabn c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n duy tr\u00ec kh\u00e1i ni\u1ec7m Do Th\u00e1i \u2013 Kit\u00f4 Gi\u00e1o truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh, m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh b\u1edfi c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 kh\u00e1ch quan nh\u01b0 m\u00e1u m\u1ee7, gi\u1edbi t\u00ednh v\u00e0 \/ ho\u1eb7c c\u00e1c vai tr\u00f2 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n<p>D\u00f9 sao, n\u1ebfu t\u00ecnh y\u00eau t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh, th\u00ec ch\u00fang ta ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec v\u1edbi c\u00e2u \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u1ec1 h\u00f4n nh\u00e2n, v\u1ed1n \u0111\u01a1n h\u00f4n v\u00e0 c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ee9c nam-n\u1eef? \u0110\u1ed1i v\u1edbi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, t\u1ea1i sao c\u00f2n b\u1eadn t\u00e2m v\u1edbi \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf? N\u1ebfu t\u00ecnh y\u00eau, h\u01a1n l\u00e0 h\u00f4n ph\u1ed1i, \u0111\u1eb7t n\u1ec1n t\u1ea3ng cho gia \u0111\u00ecnh, th\u00ec gi\u1ea5y ph\u00e9p c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn n\u00f3? C\u0169ng th\u1ebf \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c vai tr\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t m\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi cha v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 v\u1ed1n \u0111\u00f3ng trong vi\u1ec7c d\u01b0\u1ee1ng d\u1ee5c con c\u00e1i, b\u1edfi v\u00ec n\u1ebfu t\u00ecnh y\u00eau b\u00ecnh ph\u01b0\u01a1ng v\u1edbi gia \u0111\u00ecnh, th\u00ec con c\u00e1i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1eefu hi\u1ec7u b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecd h\u00e0ng, h\u1ecd h\u00e0ng xa ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1, mi\u1ec5n l\u00e0 ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau th\u01b0\u01a1ng. V\u00ec v\u1eady, n\u1ebfu t\u00ecnh y\u00eau l\u00e0 tr\u1ecdng t\u00e0i cu\u1ed1i c\u00f9ng, li\u1ec7u s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft hi\u1ec7n th\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c duy tr\u00ec, hay ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 xua theo th\u1eddi \u0111\u1ea1i, ho\u1eb7c b\u1ecb lo\u1ea1i b\u1ecf ho\u00e0n to\u00e0n?<\/p>\n<p><b>Khi m\u01a1 h\u1ed3 tr\u1edf th\u00e0nh th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng <\/b><\/p>\n<p>C\u00e1c c\u0103ng th\u1eb3ng gia t\u0103ng b\u1ea5t c\u1ee9 khi n\u00e0o gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a kh\u00e1ch quan (v\u00e0 \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n) \u0111\u01b0\u1ee3c so s\u00e1nh v\u1edbi m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a c\u00f3 t\u00ednh bao g\u1ed3m nhi\u1ec1u h\u01a1n, ch\u1ee7 quan nhi\u1ec1u h\u01a1n. N\u00f3i r\u1eb1ng \u201cch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng duy nh\u1ea5t\u201d xem ra c\u00f3 v\u1ebb g\u00e2y chia r\u1ebd, trong khi \u0111\u00f3, n\u1ebfu n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch qu\u00e2n b\u00ecnh h\u01a1n nh\u01b0, \u201cb\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u00f3 v\u1ebb \u0111\u00fang cho b\u1ea1n th\u00ec \u0111\u1ec1u O.K\u201d r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00e1ng ch\u1ea5p nh\u1eadn h\u01a1n. Trong l\u1ed1i n\u00f3i chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1ef1, pha ph\u00f4i \u0111\u00f4i ch\u00fat ch\u1ee7 quan t\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ef1 nhi\u00ean, nh\u01b0ng n\u00ean tr\u00e1nh, khi c\u00f3 th\u1ec3, nh\u1eefng kh\u00f3 ch\u1ecbu x\u00e3 h\u1ed9i ph\u00e1t sinh khi m\u1ed9t ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng b\u1ea5t khoan nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra. Nh\u01b0ng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 c\u00e0ng quan y\u1ebfu, nhi\u1ec7m v\u1ee5 b\u1ea3o v\u1ec7 s\u1ef1 th\u1eadt chuy\u00ean nh\u1ea5t (exclusive) kh\u00e1ch quan c\u00e0ng ph\u1ea3i r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n. \u1ede \u0111\u00e2y, c\u00e1c l\u1eadp lu\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a gia \u0111\u00ecnh r\u1ea5t gi\u1ed1ng v\u1edbi nh\u1eefng cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn kh\u00e1i ni\u1ec7m chuy\u00ean nh\u1ea5t so v\u1edbi kh\u00e1i ni\u1ec7m bao g\u1ed3m (inclusive) v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa. &#8220;T\u00f4i kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n gi\u00e1o; t\u00f4i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2m linh\u201d, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ng\u00e0y nay kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 th\u1ebf; h\u1ecd cho r\u1eb1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u con \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u1ec3 quan ni\u1ec7m v\u1ec1 Ng\u01b0\u1eddi \/ B\u00e0 \/ N\u00f3. V\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, Kit\u00f4 h\u1eefu kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00ec nh\u1edb r\u1eb1ng ch\u00ednh Ch\u00faa Gi\u00easu t\u1eebng n\u00f3i, \u201cKh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi Ch\u00faa Cha m\u00e0 kh\u00f4ng qua Th\u1ea7y\u201d (Ga 14: 6), v\u00ec v\u1eady, hi\u1ec7n nay, c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu \u0111ang \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi th\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ed5 v\u0169 m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a kh\u00e1ch quan v\u00e0 chuy\u00ean nh\u1ea5t v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 \u01a1n c\u1ee9u r\u1ed7i trong m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 khi ch\u1ee7 quan t\u00ednh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u1ea3 hai \u0111ang l\u00e0 m\u1ed9t th\u1eddi trang. M\u1ed9t th\u00e1ch th\u1ee9c t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra khi ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00f2i duy\u1ec7t l\u1ea1i gia \u0111\u00ecnh. Khi \u201ct\u00ecnh y\u00eau t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp lu\u1eadn, ch\u00fang ta kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00ec nh\u1edb r\u00f5 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a ch\u00ednh x\u00e1c ra sao trong Kinh th\u00e1nh, khi\u1ebfn ch\u00fang ta b\u1ecb th\u00e1ch th\u1ee9c ph\u1ea3i c\u1ed5 v\u0169 m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a kh\u00e1ch quan, chuy\u00ean nh\u1ea5t v\u1ec1 h\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh khi t\u00ednh ch\u1ee7 quan li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u1ea3 hai tr\u1edf th\u00e0nh th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng. B\u1ea5t k\u1ec3 c\u00e1c c\u0103ng th\u1eb3ng x\u00e3 h\u1ed9i, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 m\u00e0 ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 m\u00ecnh r\u1ee5t r\u00e8. C\u00e1c h\u1ec7 lu\u1eadn \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c d\u01b0\u1ee1ng d\u1ee5c con c\u00e1i v\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u0103n ho\u00e1 qu\u1ea3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, r\u1ee7i ro k\u1ec3 l\u00e0 r\u1ea5t l\u1edbn. M\u1ed9t quan ni\u1ec7m v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng nhau tho\u1ea3 thu\u1eadn s\u1ebd x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn c\u1ee7a qu\u1ed1c gia ch\u00fang ta \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u00f4n nh\u00e2n \u0111\u1ed3ng t\u00ednh, \u0111a th\u00ea, c\u00e1c c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng s\u1ed1ng v\u1edbi nhau ngo\u00e0i h\u00f4n nh\u00e2n, chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i gi\u1edbi t\u00ednh, nh\u1eadn con nu\u00f4i, b\u1ea3o h\u1ed9 con c\u00e1i v\u00e0 ly d\u1ecb.<\/p>\n<p>N\u00f3i t\u00f3m l\u1ea1i, cu\u1ed9c tranh c\u00e3i v\u1ec1 \u201cgia \u0111\u00ecnh, t\u1ee9c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u0103n h\u00f3a v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ea3i \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a v\u00e0 b\u1ea3o t\u1ed3n n\u00f3 ra sao, kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nh\u1ecf n\u1eefa, m\u00e0 \u0111\u00f2i ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u00e1p \u1ee9ng Kit\u00f4 gi\u00e1o r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. Ba c\u00e2u h\u1ecfi ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau l\u00ean \u1edf \u0111\u00e2y: Kinh th\u00e1nh c\u00f3 \u0111\u1ec1 ra m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a s\u00fac t\u00edch v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng? \u0110\u1ecbnh ngh\u0129a n\u00e0y c\u00f3 quan tr\u1ecdng nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00edn l\u00fd \/ lu\u00e2n l\u00fd trong Gi\u00e1o H\u1ed9i kh\u00f4ng? Ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00eau g\u1ecdi c\u1ed5 v\u0169 v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a n\u00e0y \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i Gi\u00e1o H\u1ed9i kh\u00f4ng?<\/p>\n<p><b>Gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m<\/b><\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u1ea7u ti\u00ean, ch\u00fang ta s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng c\u00e1ch l\u01b0u \u00fd r\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn t\u00edch c\u1ef1c v\u1ec1 Kinh th\u00e1nh \u0111em l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn t\u00edch c\u1ef1c v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh. Hai ph\u1ea7n c\u1ee7a \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t \u0111\u00e1ng l\u01b0u \u00fd: gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a v\u00e0 nh\u1eefng vinh d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0nh cho n\u00f3 ra sao trong c\u1ea3 C\u1ef1u \u01af\u1edbc l\u1eabn T\u00e2n \u01af\u1edbc. \u0110\u1ecbnh ngh\u0129a v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh ph\u00e1t sinh t\u1eeb \u0111i\u1ec1u ti\u00eau c\u1ef1c \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa d\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 con ng\u01b0\u1eddi: h\u1ecd v\u1ed1n d\u0129 ch\u01b0a ho\u00e0n thi\u1ec7n; \u0111i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf \u0111\u1ec3 h\u00f9n h\u1ea1p, c\u1ea3m th\u00f4ng v\u00e0 sinh s\u1ea3n (St 1: 18-23). M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 c\u1ee7a h\u1ecd v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng xung quanh l\u00e0 nguy\u00ean v\u1eb9n, nh\u01b0ng theo thi\u1ebft k\u1ebf c\u1ee7a ch\u00ednh Thi\u00ean Ch\u00faa, A\u0111am \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft \u0111\u1ecbnh cho nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa. S\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a \u00f4ng v\u1edbi Ev\u00e0 tr\u1edf n\u00ean \u0111i\u1ec1u nhi\u1ec1u h\u01a1n \u0111\u00f3, v\u00ec v\u1eady \u0111i\u1ec3m tho\u1ea1t \u0111\u1ea7u ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra khi \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c thai ngh\u00e9n trong vi\u1ec7c Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u con ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eadn x\u00e9t th\u1ee9 hai li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u00f4n nh\u00e2n, t\u1eeb \u0111\u00f3 cu\u1ed9c s\u1ed1ng gia \u0111\u00ecnh n\u1ea3y sinh, v\u00e0 thi\u1ebft k\u1ebf ba y\u1ebfu t\u1ed1 ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a n\u00f3: d\u1ecb t\u00ednh luy\u1ebfn \u00e1i, \u0111\u01a1n h\u00f4n, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i v\u0129nh vi\u1ec5n, nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u1ebft h\u00f3a trong s\u00e1ch S\u00e1ng th\u1ebf v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00faa Kit\u00f4 t\u00e1i x\u00e1c nh\u1eadn (St 2:24; Mc 10: 6-9 ). V\u1ec1 y\u1ebfu t\u1ed1 d\u1ecb t\u00ednh luy\u1ebfn \u00e1i trong thi\u1ebft k\u1ebf n\u00e0y (hi\u1ec7n \u0111ang l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00e2y tranh c\u00e3i nh\u1ea5t trong ba v\u1ea5n \u0111\u1ec1), C. S. Lewis nh\u1eadn x\u00e9t:<\/p>\n<p>&#8220;Kh\u00e1i ni\u1ec7m Kit\u00f4 gi\u00e1o v\u1ec1 h\u00f4n nh\u00e2n d\u1ef1a tr\u00ean l\u1eddi l\u1ebd c\u1ee7a Ch\u00faa Kit\u00f4, \u0110\u1ea5ng ph\u00e1n r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 v\u1ee3 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 m\u1ed9t sinh v\u1eadt duy nh\u1ea5t \u2013 Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u00e1t bi\u1ec3u m\u1ed9t t\u00ecnh c\u1ea3m m\u00e0 tuy\u00ean b\u1ed1 m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n, gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta qu\u1ea3 quy\u1ebft m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n khi h\u1ecd n\u00f3i r\u1eb1ng chi\u1ebfc kho\u00e1 v\u00e0 chi\u1ebfc ch\u00eca kho\u00e1 c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 ch\u1ebf, ho\u1eb7c chi\u1ebfc \u0111\u00e0n vi\u00f4l\u00f4ng v\u00e0 cung k\u00e9o n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u1ea1c c\u1ee5. \u0110\u1ea5ng ph\u00e1t minh ra c\u1ed7 m\u00e1y nh\u00e2n b\u1ea3n n\u00f3i v\u1edbi ch\u00fang ta r\u1eb1ng hai n\u1eeda c\u1ee7a n\u00f3, nam v\u00e0 n\u1eef, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o d\u1ef1ng \u0111\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi nhau t\u1eebng \u0111\u00f4i, kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 tr\u00ean b\u00ecnh di\u1ec7n t\u00ecnh d\u1ee5c, m\u00e0 l\u00e0 k\u1ebft h\u1ee3p ho\u00e0n to\u00e0n(5)&#8221;.<\/p>\n<p>Thi\u1ebft k\u1ebf t\u1ea1o d\u1ef1ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng hai n\u1eeda kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t t\u1ed5ng th\u1ec3, v\u00e0 t\u1ed5ng th\u1ec3 nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1ed5 t\u00fac nam-n\u1eef v\u0129nh vi\u1ec5n v\u00e0 \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ea1o n\u00ean s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p h\u00f4n nh\u00e2n. Theo ti\u00eau chu\u1ea9n n\u00e0y, m\u1ed9t s\u1ed1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i b\u1ecb coi l\u00e0 b\u1ea5t c\u1eadp. \u0110\u1ed3ng t\u00ednh luy\u1ebfn \u00e1i vi ph\u1ea1m thi\u1ebft k\u1ebf t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n gi\u1edbi t\u00ednh; gian d\u00e2m (li\u00ean h\u1ec7 t\u00ecnh d\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c ngo\u00e0i h\u00f4n nh\u00e2n) dung t\u00fang \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n g\u1ee3i d\u1ee5c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m giao \u01b0\u1edbc; \u0111a th\u00ea v\u00e0 ngo\u1ea1i t\u00ecnh vi ph\u1ea1m m\u1ee5c \u0111\u00edch \u0111\u01a1n h\u00f4n; v\u00e0 ly h\u00f4n ph\u00e1 h\u1ee7y s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p v\u0129nh vi\u1ec5n m\u00e0 h\u00f4n nh\u00e2n c\u00f3 ngh\u0129a v\u1ee5 ph\u1ea3i cung \u1ee9ng. Kinh th\u00e1nh r\u1ea5t \u00edt cho ph\u00e9p c\u00e1c sai l\u1ec7ch, v\u00e0 n\u1ebfu c\u00f3, nh\u1eefng sai l\u1ec7ch n\u00e0y c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 v\u1eafn v\u1ecfi. Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111a th\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1edfi m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1ed5 ph\u1ee5 trong C\u1ef1u \u01af\u1edbc (ch\u1eb3ng h\u1ea1n \u00c1praham, Giac\u1ed1p, \u0110av\u00edt v\u00e0 Sal\u00f4m\u00f4n), nh\u01b0ng h\u1eadu qu\u1ea3 nghi\u00eam tr\u1ecdng th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra sau \u0111\u00f3, v\u00e0 trong khi n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c dung th\u1ee9 trong th\u1eddi C\u1ef1u \u01af\u1edbc, s\u1ef1 kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00faa Kit\u00f4 v\u00e0 Th\u00e1nh Phaol\u00f4 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf (Mc 10: 8; 1 Tm 3: 2). T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady, Ch\u00faa Gi\u00easu kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng ly d\u1ecb, m\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c ban ph\u00e9p theo lu\u1eadt M\u00f4s\u00ea, l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ef1a ch\u1ecdn bi th\u1ea3m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ph\u1ed1i ng\u1eabu ph\u1ea1m t\u1ed9i ngo\u1ea1i t\u00ecnh (Mt 5: 31-32). Th\u00e0nh t\u1ed1 sinh h\u1ecdc li\u00ean quan \u0111\u1ebfn con c\u00e1i kh\u00f4ng c\u1ee9ng ng\u1eafc, theo ngh\u0129a vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a trong Kinh th\u00e1nh v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh th\u1eeba nh\u1eadn vi\u1ec7c nh\u1eadn con nu\u00f4i ho\u1eb7c l\u00e0m cha m\u1eb9 k\u1ebf (M\u00f4s\u00ea trong Xh 1: 15-22; Samuen trong 1 Sm 1, 2: 1-11; v\u00e0 Esther trong Et 2:15). L\u00e0m cha m\u1eb9 m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecb l\u00ean \u00e1n, v\u00ec ho\u00e0n c\u1ea3nh n\u00e0y, n\u1eb1m ngo\u00e0i s\u1ef1 ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a m\u1eb9 ho\u1eb7c c\u1ee7a cha, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3. V\u00e0 d\u00f9 n\u00f3 cung c\u1ea5p \u00edt h\u01a1n l\u00fd t\u01b0\u1edfng hai cha m\u1eb9, n\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i trong ph\u1ea1m vi kh\u00e1i ni\u1ec7m gia \u0111\u00ecnh. \u0110i\u1ec1u ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0, h\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 con c\u00e1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u nhi\u1ec7m \u00fd (options), kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1eaft bu\u1ed9c (mandates). Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec trong Kinh th\u00e1nh cho th\u1ea5y m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i k\u1ebft h\u00f4n ho\u1eb7c, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 k\u1ebft h\u00f4n ph\u1ea3i sinh con. B\u1ea5t c\u1ee9 con s\u1ed1 l\u00fd do n\u00e0o &#8211; nh\u01b0 khuy\u1ebft t\u1eadt th\u1ec3 ch\u1ea5t, ho\u00e0n c\u1ea3nh s\u1ed1ng ho\u1eb7c s\u1edf th\u00edch c\u00e1 nh\u00e2n \u2013 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c nh\u1eadn t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u1ed9c th\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, ho\u1eb7c t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u00f4ng c\u00f3 con c\u1ee7a m\u1ed9t c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng. Nh\u01b0ng khi xem x\u00e9t kh\u00e1i ni\u1ec7m trong Kinh th\u00e1nh v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh, ch\u00fang ta k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng h\u00f4n nh\u00e2n b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u01a1n h\u00f4n v\u00e0 d\u1ecb t\u00ednh luy\u1ebfn \u00e1i v\u00e0 c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh k\u00e9o d\u00e0i v\u0129nh vi\u1ec5n, v\u1edbi vi\u1ec7c h\u1ea1n h\u1eefu cho ph\u00e9p ch\u1ea5m d\u1ee9t n\u00f3. Con c\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng c\u00e1ch l\u00fd t\u01b0\u1edfng b\u1edfi c\u1ea3 cha m\u1eb9 ru\u1ed9t, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng b\u1edfi m\u1ed9t cha ho\u1eb7c m\u1ed9t m\u1eb9, cha m\u1eb9 k\u1ebf ho\u1eb7c cha m\u1eb9 nu\u00f4i. \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng c\u01a1 ch\u1ebf c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c quy \u0111\u1ecbnh trong s\u00e1ch S\u00e1ng th\u1ebf, L\u1ec1 Lu\u1eadt, Tin m\u1eebng v\u00e0 C\u00e1c Th\u01b0. C\u00e1c c\u01a1 ch\u1ebf n\u00e0y quan tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i vi\u1ec7c vi ph\u1ea1m ch\u00fang nh\u1eb9 nh\u1ea5t c\u0169ng b\u1ecb qu\u1edf tr\u00e1ch m\u1ed9t c\u00e1ch s\u1eafc c\u1ea1nh b\u1edfi Kinh th\u00e1nh; m\u00e0 m\u1ea1nh nh\u1ea5t, l\u00e0 nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 nghi\u00eam tr\u1ecdng. Lu\u1eadt Do Th\u00e1i quy \u0111\u1ecbnh nhi\u1ec7m v\u1ee5 gi\u1eefa c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean trong gia \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 minh nhi\u00ean chi ti\u1ebft h\u00f3a c\u00e1c h\u1eadu qu\u1ea3 n\u00e0y (\u0110nl c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng 21-23, \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t trong nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh); b\u1ecf b\u00ea cha m\u1eb9 v\u1ed1n b\u1ecb Ch\u00faa Kit\u00f4 l\u00ean \u00e1n (Mc 7:11) v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1nh Phaol\u00f4 coi nh\u01b0 t\u1ed9i ch\u1ed1i b\u1ecf \u0111\u1ee9c tin (1 Tm 5:16); t\u00f4n vinh cha m\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau c\u1ea7u trong c\u1ea3 hai Giao \u01af\u1edbc (Xh. 20:12; Mt15: 4); v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u00fang \u0111\u1eafn trong gia h\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ti\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ec3 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o trong Gi\u00e1o H\u1ed9i (1 Tm 3: 4-5). Kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f3ng \u0111\u1ea1i t\u1ea7m quan tr\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh th\u00e1nh d\u00e0nh cho c\u00e1c li\u00ean h\u1ec7 gia \u0111\u00ecnh. Nh\u01b0ng vinh d\u1ef1 chung d\u00e0nh cho c\u00e1c li\u00ean h\u1ec7 n\u00e0y c\u0169ng r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, b\u1edfi v\u00ec vinh d\u1ef1 n\u00e0y gi\u00fap gi\u1ea3i th\u00edch t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a ch\u1ee7 \u0111\u1ec1. Gia \u0111\u00ecnh v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa qui \u0111\u1ecbnh v\u00e0 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a, \u0111\u00f3ng \u1ea5n t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a n\u00f3 trong v\u00e0 v\u00ec ch\u00ednh n\u00f3. Nh\u01b0ng n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng mang t\u00ednh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng n\u1eefa, v\u00ec n\u00f3 n\u00f3i l\u00ean b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi d\u00e2n Ng\u01b0\u1eddi. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00e0ng n\u00e2ng cao gia \u0111\u00ecnh h\u01a1n n\u1eefa, t\u1eeb m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb quan y\u1ebfu v\u00e0 c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ee9c n\u0103ng l\u00ean m\u1ed9t minh h\u1ecda th\u1ea7n thi\u00eang. V\u00f4 s\u1ed1 \u0111o\u1ea1n v\u0103n ti\u00ean tri v\u00e0 gi\u00e1o hu\u1ea5n, ch\u1eb3ng h\u1ea1n, coi h\u00f4n nh\u00e2n nh\u01b0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa v\u1edbi d\u00e2n c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. C\u1ea3 Israel l\u1eabn Gi\u00e1o H\u1ed9i \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edfng vinh d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ee9a h\u00f4n, ho\u1eb7c c\u00f4 d\u00e2u c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi (Is 50: 1; Eph. 5: 23-33; Kh 21: 9). V\u00e0 trong khi s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p h\u00f4n nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 li\u00ean h\u1ec7 gia \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean nh\u1ea5t t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho c\u00e1c nguy\u00ean l\u00fd th\u1ea7n thi\u00eang, c\u00e1c li\u00ean h\u1ec7 gia \u0111\u00ecnh kh\u00e1c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n b\u1ea3n t\u00ednh v\u00e0 cam k\u1ebft c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang ta. Li\u00ean h\u1ec7 cha-con \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng khi Ch\u00faa Cha \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0ng d\u1eabn nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi chu c\u1ea5p nh\u00e2n t\u1eeb (Mt 7:11); ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m s\u00f3c bi\u1ebft h\u1ebft m\u1ecdi chuy\u1ec7n (Mt 5:32); ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecdng k\u1ef7 lu\u1eadt (Dt 12: 7-8); v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cha y\u00eau d\u1ea5u, \u0111\u1ea7y c\u1ea3m th\u01b0\u01a1ng (Tv 103: 13); trong khi, c\u00e1c \u0111\u1ee9c t\u00ednh d\u01b0\u1ee1ng d\u1ee5c c\u1ee7a m\u1ed9t b\u00e0 m\u1eb9 bao h\u00e0m s\u1ef1 d\u1ecbu d\u00e0ng \u0111\u1ea7y quan t\u00e2m c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa (Is 49:15). Hi\u1ec3u gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa; th\u1eadt v\u1eady, Ch\u00faa Gi\u00easu d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 ng\u1ee5 \u00fd \u0111i\u1ec1u n\u00e0y khi Ng\u01b0\u1eddi t\u1eadn d\u1ee5ng t\u00ecnh ph\u1ee5 t\u1eed tr\u1ea7n gian \u0111\u1ec3 gia t\u0103ng c\u00e1i hi\u1ec3u c\u1ee7a th\u00ednh gi\u1ea3 Ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 Cha tr\u00ean tr\u1eddi c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi (Mt 7: 7-11). Nh\u01b0 th\u1ebf, r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 kh\u00e1ch quan v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh, m\u00e0 Kinh Th\u00e1nh coi l\u00e0 quan tr\u1ecdng t\u1eeb trong n\u1ed9i t\u1ea1i v\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho Thi\u00ean Ch\u00faa. Kh\u00f4ng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Kinh th\u00e1nh nghi\u00eam t\u00fac n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn r\u1eb1ng gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u quan h\u1ec7.<\/p>\n<p><b>Gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m quan y\u1ebfu <\/b><\/p>\n<p>\u201cTuy\u1ec7t th\u00f4ng\u201d l\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111au \u0111\u1edbn cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u0111\u01b0\u1ee3c B\u00e1ch Khoa Britannica \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a l\u00e0 \u201cm\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c khi\u1ec3n tr\u00e1ch c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i qua \u0111\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb lo\u1ea1i tr\u1eeb kh\u1ecfi s\u1ef1 hi\u1ec7p th\u00f4ng v\u1edbi c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu, kh\u1ecfi c\u00e1c nghi l\u1ec5 ho\u1eb7c b\u00ed t\u00edch c\u1ee7a Gi\u00e1o H\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1c quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a t\u01b0 c\u00e1ch th\u00e0nh vi\u00ean Gi\u00e1o H\u1ed9i\u201d (6). L\u01b0u \u00fd m\u1ee9c \u0111\u1ed9 nghi\u00eam tr\u1ecdng c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a n\u00f3, Jonathan Edwards nh\u1eadn x\u00e9t r\u1eb1ng v\u1ea1 tuy\u1ec7t th\u00f4ng \u201ckh\u00f4ng ph\u1ea3i do con ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebft k\u1ebf \u0111\u1ec3 h\u1ee7y ho\u1ea1i con ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 l\u00e0 \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa h\u1ecd, v\u00e0 do \u0111\u00f3 c\u00f3 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a m\u1ed9t h\u00ecnh ph\u1ea1t khi\u1ec3n tr\u00e1ch, \u00edt nh\u1ea5t bao l\u00e2u n\u00f3 do con ng\u01b0\u1eddi \u00e1p \u0111\u1eb7t; tuy nhi\u00ean, trong ch\u00ednh n\u00f3, n\u00f3 v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t tai h\u1ecda l\u1edbn lao v\u00e0 kh\u1ee7ng khi\u1ebfp, v\u00e0 l\u00e0 h\u00ecnh ph\u1ea1t n\u1eb7ng n\u1ec1 nh\u1ea5t m\u00e0 Ch\u00faa Kit\u00f4 \u0111\u00e3 qui \u0111\u1ecbnh trong Gi\u00e1o H\u1ed9i h\u1eefu h\u00ecnh. M\u1eb7c d\u00f9 trong n\u00f3, Gi\u00e1o H\u1ed9i ch\u1ec9 t\u00ecm ki\u1ebfm thi\u1ec7n \u00edch c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u1ef1 ph\u1ee5c h\u1ed3i kh\u1ecfi t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a h\u1ecd, sau m\u1ed9t cu\u1ed9c x\u00e9t x\u1eed \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, xem ra kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do g\u00ec \u0111\u1ec3 hy v\u1ecdng s\u1ef1 ph\u1ee5c h\u1ed3i c\u1ee7a h\u1ecd b\u1eb1ng c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng th\u1ebf nh\u1eb9 nh\u00e0ng h\u01a1n, nh\u01b0ng t\u00f9y th\u00e1nh \u00fd t\u1ed1i cao c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, li\u1ec7u n\u00f3 c\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m b\u1ebd m\u1eb7t h\u1ecd \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0103n n\u0103n, hay \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ee7y di\u1ec7t h\u1ecd m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u1ee7ng khi\u1ebfp v\u00e0 v\u0129nh vi\u1ec5n; nh\u01b0 lu\u00f4n \u0111\u00e3 x\u1ea9y ra n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y hay ng\u01b0\u1eddi n\u1ecd\u201d (7). Th\u00e0nh th\u1eed, khi tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi th\u1ee9 hai c\u1ee7a ch\u00fang ta &#8211; \u0110\u1ecbnh ngh\u0129a gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 quan y\u1ebfu nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00edn l\u00fd \/ lu\u00e2n l\u00fd trong Gi\u00e1o H\u1ed9i kh\u00f4ng? -ch\u00fang ta n\u00ean nh\u1edb r\u1eb1ng v\u1ea1 tuy\u1ec7t t\u00f4ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn trong T\u00e2n \u01af\u1edbc \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng vi\u1ec7c vi ph\u1ea1m giao \u01b0\u1edbc gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a t\u00edn h\u1eefu v\u00e0 \u0111\u00e1p \u1ee9ng m\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Gi\u00e1o H\u1ed9i. Th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u00e3 c\u1ea3nh gi\u00e1c khi \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 cho nghe c\u00e1c m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 lo\u1ea1n lu\u00e2n c\u00f4ng khai c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Corint\u00f4 v\u1edbi m\u1eb9 k\u1ebf v\u00e0 ph\u1eabn n\u1ed9 v\u1ec1 th\u00e1i \u0111\u1ed9 h\u1eefng h\u1edd (casual) c\u1ee7a Gi\u00e1o H\u1ed9i. V\u00ec v\u1eady, trong 1 Cr 5, ng\u00e0i qu\u1edf tr\u00e1ch c\u00e1c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u1ee7a ng\u00e0i v\u00ec \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c gian d\u00e2m \u201ckh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau t\u00ean nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i gi\u00e1o\u201d (c\u00e2u 1); v\u00ec \u0111\u00e3 kho\u00e1i ch\u00ed tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 l\u00e0m ng\u01a1 c\u1ee7a m\u00ecnh (c\u00e2u 2); v\u00e0 v\u00ec d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec t\u1edbi l\u00fd l\u1ebd c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c trong s\u1ea1ch Kit\u00f4 gi\u00e1o: c\u01a1 th\u1ec3 c\u1ee7a ch\u00fang ta kh\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00fang ta, nh\u01b0ng \u0111\u00fang h\u01a1n l\u00e0 \u0111\u1ec1n th\u1edd c\u1ee7a Ch\u00faa Th\u00e1nh Th\u1ea7n (c\u00e2u 19-20). Khi ra l\u1ec7nh cho h\u1ecd lo\u1ea1i tr\u1eeb k\u1ebb gian d\u00e2m kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0103n n\u0103n, Th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u01b0a ra hai l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi t\u1ed5ng qu\u00e1t: H\u00e1 anh em kh\u00f4ng bi\u1ebft sao? C\u00f2n n\u1ebfu anh em bi\u1ebft, sao anh em kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec?<\/p>\n<p>Ng\u00e0y nay, c\u00f3 l\u1ebd ch\u00fang ta ph\u1ea3i s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 kh\u00e1c c\u1ee7a Th\u00e1nh Phaol\u00f4! Theo m\u1ed9t cu\u1ed9c th\u0103m d\u00f2 n\u0103m 2003 do George Barna th\u1ef1c hi\u1ec7n, b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ch\u00edn ph\u1ea7n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3 l\u1eddi t\u1ef1 nh\u1eadn m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u201ct\u00e1i sinh\u201d, coi vi\u1ec7c s\u1ed1ng chung v\u1edbi nhau ngo\u00e0i h\u00f4n nh\u00e2n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, ba m\u01b0\u01a1i ba ph\u1ea7n tr\u0103m \u1ee7ng h\u1ed9 ph\u00e1 thai, ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m ph\u1ea7n tr\u0103m c\u1ea3m th\u1ea5y t\u00ecnh d\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc h\u00f4n nh\u00e2n r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 hai m\u01b0\u01a1i t\u00e1m ph\u1ea7n tr\u0103m th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00ec v\u1edbi n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a khi\u00eau d\u00e2m. \u0110\u00e1p l\u1ea1i, Barna nh\u1eadn x\u00e9t, \u201cth\u1eadm ch\u00ed h\u1ea7u h\u1ebft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi \u0111\u1ee9c tin Kit\u00f4 gi\u00e1o d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u0169ng kh\u00f4ng tu\u00e2n theo c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n lu\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh. S\u1ef1 vi\u1ec7c d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 tr\u1edf n\u00ean t\u1ed3i t\u1ec7 h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc khi ch\u00fang tr\u1edf n\u00ean t\u1ed1t h\u01a1n &#8211; v\u00e0 xem ra ch\u00fang s\u1ebd kh\u00f4ng tr\u1edf n\u00ean t\u1ed1t h\u01a1n tr\u1eeb khi c\u00f3 s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o lu\u00e2n l\u00fd m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0 h\u1ea5p d\u1eabn \u0111\u1ec3 th\u00e1ch th\u1ee9c v\u00e0 chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng suy ngh\u0129 v\u00e0 h\u00e0nh vi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta. \u1ede th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o nh\u01b0 v\u1eady \u0111ang khi\u1ebfm di\u1ec7n (8).<\/p>\n<p>Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p khi\u1ebfm di\u1ec7n s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o nh\u01b0 v\u1eady, vi\u1ec7c h\u00e0m h\u1ed3 gi\u1eefa \u0111\u00fang v\u00e0 sai, c\u1ed9ng v\u1edbi m\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 h\u1eefng h\u1edd \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh, c\u00f3 \u0111\u1ea5t ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ea5t m\u1ea1nh. \u0110i\u1ec1u c\u1ea7n l\u00e0 s\u1ef1 r\u00f5 r\u00e0ng. D\u00f9 sao, n\u1ebfu c\u00e2u h\u1ecfi trong t\u1ef1a \u0111\u1ec1 cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a Francis Schaeffer, &#8220;V\u1eady Th\u00ec Ch\u00fang Ta N\u00ean S\u1ed1ng Ra Sao? &#8220;, kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi n\u00e0o r\u00f5 r\u00e0ng t\u1eeb b\u1ee5c gi\u1ea3ng, th\u00ec kh\u00f4ng ai ph\u1ea3i ng\u1ea1c nhi\u00ean khi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00fang \u201ctheo \u00fd m\u00ecnh\u201d (Tl 17: 6). Th\u00e1nh Phaol\u00f4 ch\u1eafc ch\u1eafn ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y khi ng\u00e0i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu C\u00f4rint\u00f4 tr\u00e1nh xa b\u1ea5t c\u1ee9 Kit\u00f4 h\u1eefu n\u00e0o c\u00f3 h\u00e0nh vi gian d\u00e2m (1 Cr 5:11) v\u00e0 khi ng\u00e0i n\u00f3i v\u1edbi t\u00edn h\u1eefu \u00caph\u00eas\u00f4 s\u1ed1ng theo c\u00e1ch khi\u1ebfn s\u1ef1 v\u00f4 lu\u00e2n t\u00ecnh d\u1ee5c s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau t\u00ean \u1edf n\u01a1i h\u1ecd ( Eph. 5: 2). Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, vi\u1ec7c ng\u00e0i so s\u00e1nh cu\u1ed9c k\u1ebft h\u1ee3p h\u00f4n nh\u00e2n v\u1edbi cu\u1ed9c k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a Ch\u00faa Kit\u00f4 v\u00e0 H\u1ed9i th\u00e1nh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi (Eph. 5:32), nh\u1eefng m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a ng\u00e0i v\u1ec1 c\u00e1c vai tr\u00f2 h\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 cha m\u1eb9 c\u00f9ng con c\u00e1i (Eph. 5: 22-6: 4), v\u00e0 vi\u1ec7c ng\u00e0i nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng l\u00f2ng trung th\u00e0nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gia \u0111\u00ecnh tr\u1ef1c ti\u1ebfp li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c tuy\u00ean x\u01b0ng \u0111\u1ee9c tin (1 Tm 5: 8) v\u00e0 t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a h\u1ecd (1 Tm 3: 5), v\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u00e0ng r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n n\u1eefa l\u00e0 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m quan y\u1ebfu qua \u0111\u00f3, ba \u0111i\u1ec3m \u0111\u01a1n gi\u1ea3n c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ee5c gi\u1ea3ng n\u00eau ra, m\u1ed9t c\u00e1ch l\u1edbn ti\u1ebfng v\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean: \u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh\u201d. \u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e1c vai tr\u00f2 v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m li\u00ean h\u1ec7\u201d. \u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao gia \u0111\u00ecnh quan tr\u1ecdng\u201d.<\/p>\n<p><b>Gia \u0111\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m quan y\u1ebfu \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed5 v\u0169 trong v\u0103n ho\u00e1 <\/b><\/p>\n<p>C\u00e2u h\u1ecfi th\u1ee9 ba c\u1ee7a ch\u00fang ta &#8211; Ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00eau g\u1ecdi c\u1ed5 v\u0169 v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a Kinh th\u00e1nh v\u1ec1 \u201cgia \u0111\u00ecnh\u201d b\u00ean ngo\u00e0i Gi\u00e1o H\u1ed9i kh\u00f4ng? &#8211; C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi kh\u00f3 nh\u1ea5t. M\u1ed9t m\u1eb7t, CS Lewis c\u1ea3nh gi\u00e1c ch\u1ed1ng l\u1ea1i vi\u1ec7c \u00e1p \u0111\u1eb7t c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n h\u00f4n nh\u00e2n Kit\u00f4 gi\u00e1o l\u00ean x\u00e3 h\u1ed9i th\u1ebf t\u1ee5c: \u201cC\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i n\u00ean th\u1eb3ng th\u1eafn th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng ph\u1ea7n l\u1edbn ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Anh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Kit\u00f4 h\u1eefu v\u00e0 do \u0111\u00f3, kh\u00f4ng th\u1ec3 hy v\u1ecdng h\u1ecd s\u1ed1ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng Kit\u00f4 h\u1eefu\u201d (9). C\u0169ng th\u1ebf, ch\u00ednh Th\u00e1nh Phaol\u00f4 n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 c\u00e1ch ph\u00e1n x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u00ecnh d\u1ee5c (1 Cr 5:12), tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c c\u1ed5 v\u0169 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m b\u1ed5 \u00edch d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00e1c xa v\u1edbi vi\u1ec7c ph\u00e1n x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e1c b\u1ecf kh\u00e1i ni\u1ec7m n\u00e0y. \u1ede \u0111\u00e2y, l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 \u00e2n s\u1ee7ng chung c\u1ee7a Chuck Colson d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c: \u201cL\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c nh\u00e2n \u00e2n s\u1ee7ng chung c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00eau g\u1ecdi g\u00f3p tay duy tr\u00ec v\u00e0 \u0111\u1ed5i m\u1edbi c\u00f4ng tr\u00ecnh s\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1 cao c\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf t\u1ea1o d\u1ef1ng l\u00e0 gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i, theo \u0111u\u1ed5i khoa h\u1ecdc v\u00e0 h\u1ecdc thu\u1eadt, t\u1ea1o ra c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 m\u1ef9 thu\u1eadt, v\u00e0 h\u00e0n g\u1eafn v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ee1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111au kh\u1ed5 do h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a cu\u1ed9c Sa Ng\u00e3\u201d (10). N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng c\u00e1c vai tr\u00f2 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh th\u00e1nh ti\u1ebfn d\u1eabn ph\u1ee5c v\u1ee5 t\u1ed1t nh\u1ea5t cho c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tin l\u1eabn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tin, th\u00ec \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a Kinh th\u00e1nh v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed5 v\u0169 trong n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1. M\u1ed9t s\u1ed1 nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ebf t\u1ee5c ch\u1ee9ng th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan c\u1ee7a \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a Kinh Th\u00e1nh v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch m\u00e0 c\u00e1ch ri\u00eang, tr\u1ebb em g\u1eb7t h\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c khi \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u00e2n th\u1ee7.<\/p>\n<p><i><b>C\u1eb7p k\u1ebft h\u00f4n \u0111\u00e1ng k\u1ec3<\/b><\/i><\/p>\n<p>Sau khi nghi\u00ean c\u1ee9u 174 h\u1ecdc sinh ti\u1ec3u h\u1ecdc, 58 trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng b\u1edfi c\u00e1c c\u1eb7p d\u1ecb t\u00ednh \u201cs\u1ed1ng chung v\u1edbi nhau\u201d (ch\u01b0a k\u1ebft h\u00f4n), 58 b\u1edfi c\u00e1c c\u1eb7p \u0111\u1ed3ng t\u00ednh v\u00e0 58 b\u1edfi c\u00e1c c\u1eb7p k\u1ebft h\u00f4n d\u1ecb t\u00ednh, Sotorios Sarantakos, m\u1ed9t nh\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi \u00dac, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra k\u1ebft lu\u1eadn sau \u0111\u00e2y: \u201ctrong cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y, c\u00e1c c\u1eb7p k\u1ebft h\u00f4n d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 cung c\u1ea5p m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng t\u1ed1t nh\u1ea5t cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a \u0111\u1ee9a tr\u1ebb\u201d (11). \u0110o l\u01b0\u1eddng th\u00e0nh t\u00edch c\u1ee7a tr\u1ebb em trong m\u1ed9t s\u1ed1 l\u0129nh v\u1ef1c &#8211; ng\u00f4n ng\u1eef, to\u00e1n h\u1ecdc, th\u1ec3 thao, giao du, th\u00e1i \u0111\u1ed9 h\u1ecdc t\u1eadp, quan h\u1ec7 ph\u1ee5 huynh v\u00e0 nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng, vai tr\u00f2 ph\u00e1i t\u00ednh, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, h\u1ed7 tr\u1ee3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc v\u00e0 nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a cha m\u1eb9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u00e0nh t\u00edch c\u1ee7a con &#8211; con c\u00e1i c\u1ee7a c\u00e1c c\u1eb7p k\u1ebft h\u00f4n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t th\u00e0nh t\u00edch t\u1ed1t nh\u1ea5t (12).<\/p>\n<p><i><b>C\u00e1c \u00f4ng b\u1ed1 \u0111\u00e1ng k\u1ec3<\/b><\/i><\/p>\n<p>Khi ph\u00e2n t\u00edch h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eb1m kh\u1ea3o s\u00e1t t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a nh\u1eefng \u00f4ng b\u1ed1 ru\u1ed9t \u0111\u1ed1i v\u1edbi con c\u00e1i, Ronald Rohner v\u00e0 Robert Veneziano \u0111\u00e3 k\u1ebft lu\u1eadn, \u201cNh\u00ecn chung, t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi cha d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u0169ng c\u00f3 li\u00ean quan nhi\u1ec1u nh\u01b0 t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u00fac l\u1ee3i v\u00e0 s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a con c\u00e1i\u201d (13). C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t k\u1ebft lu\u1eadn t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 khi c\u00f4ng b\u1ed1 c\u00e1c ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd d\u01b0\u1edbi ti\u00eau \u0111\u1ec1, \u201cNh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb n\u00e0o c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cha t\u00edch c\u1ef1c g\u1eb7p \u00edt v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 t\u00e2m l\u00fd v\u00e0 t\u00e1c phong h\u01a1n\u201d trong s\u1ed1 ra th\u00e1ng 2 n\u0103m 2008 c\u1ee7a <i>Acta Paediatrica<\/i>. Sau khi kh\u1ea3o s\u00e1t c\u00e1c t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh v\u1ec1 22, 300 b\u1ed9 d\u1eef li\u1ec7u t\u1eeb 16 cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eb1m so s\u00e1nh nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng b\u1edfi v\u00e0 kh\u00f4ng b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cha, h\u1ecd nh\u1eadn x\u00e9t, \u201cnh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb n\u00e0o s\u1ed1ng v\u1edbi c\u1ea3 m\u1eb9 l\u1eabn cha c\u0169ng c\u00f3 \u00edt v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 t\u00e1c phong h\u01a1n nh\u1eefng \u0111\u1ee9a ch\u1ec9 s\u1ed1ng v\u1edbi m\u1eb9. Cu\u1ed9c duy\u1ec7t x\u00e9t \u0111\u00e3 kh\u1ea3o s\u00e1t 24 b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1eeb n\u0103m 1987 \u0111\u1ebfn n\u0103m 2007, bao g\u1ed3m 22, 300 b\u1ed9 d\u1eef li\u1ec7u c\u00e1 th\u1ec3 t\u1eeb 16 cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u. 18 trong s\u1ed1 24 b\u00e0i b\u00e1o n\u00e0y c\u0169ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn t\u01b0 th\u1ebf kinh t\u1ebf x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u\u201d (14). Nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n kh\u00f4ng h\u1eb3n \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch d\u1eabn b\u1edfi Trung t\u00e2m L\u00e0m Cha To\u00e0n Qu\u1ed1c (15) v\u00e0 Trung t\u00e2m Nghi\u00ean c\u1ee9u Tr\u1ebb em c\u1ee7a \u0110\u1ea1i H\u1ecdc New York (16) k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cha \u0111\u00f3ng g\u00f3p m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a con c\u00e1i h\u1ecd theo nh\u1eefng c\u00e1ch kh\u00f4ng th\u1ec3 sao ch\u00e9p ho\u1eb7c thay th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p><i><b>C\u00e1c b\u00e0 m\u1eb9 \u0111\u00e1ng k\u1ec3<\/b><\/i><\/p>\n<p>Cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u x\u00e1c nh\u1eadn vai tr\u00f2 \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi cha trong vi\u1ec7c nu\u00f4i d\u1ea1y con c\u00e1i th\u1ebf n\u00e0o, th\u00ec hi\u1ec3n nhi\u00ean n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u00e0m m\u1eb9 nh\u01b0 th\u1ebf. Th\u00ed d\u1ee5, <i>M\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi Nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7c Ch\u0103m s\u00f3c Tr\u1ebb th\u01a1 T\u1eeb S\u1edbm<\/i> \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u0103m s\u00f3c c\u00e1c tr\u1ebb s\u01a1 sinh v\u00e0 tr\u1ebb em m\u1eabu gi\u00e1o b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1eb9 ru\u1ed9t c\u00e1c em, ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi m\u1ed1i li\u00ean k\u1ebft t\u1eeb s\u1edbm v\u1edbi m\u1eb9 ru\u1ed9t c\u1ee7a ch\u00fang, c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00e1c phong \u1edf tu\u1ed5i l\u1edbn h\u01a1n (17). Ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng m\u1ea5t m\u00e1t v\u1ec1 c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 t\u00e1c phong khi kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9, phong c\u00e1ch l\u00e0m cha m\u1eb9 c\u1ee7a b\u00e0 c\u00f3 t\u00ednh b\u1ed5 sung, nh\u01b0ng kh\u00e1c v\u1edbi phong c\u00e1ch c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cha, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y khi\u1ebfn <i>Trung t\u00e2m Nghi\u00ean c\u1ee9u Tr\u1ebb em c\u1ee7a \u0110\u1ea1i H\u1ecdc New York <\/i>nh\u1eadn x\u00e9t, \u201cT\u00f3m l\u1ea1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 quan \u0111i\u1ec3m coi ng\u01b0\u1eddi cha thi\u1ebft y\u1ebfu th\u1ea5y s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p ph\u1ee5 huynh c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cha m\u1eb9 v\u00e0 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi gi\u1edbi t\u00ednh c\u1ee7a h\u1ecd, trong \u0111\u00f3, c\u00e1c b\u00e0 m\u1eb9 th\u01b0\u1eddng nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn s\u1ef1 n\u1ed1i k\u1ebft, t\u00ednh li\u00ean quan, s\u1ef1 an to\u00e0n v\u00e0 ch\u0103m s\u00f3c, trong khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cha nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn quy\u1ec1n t\u1ef1 ch\u1ee7, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, ch\u1ea5p nh\u1eadn r\u1ee7i ro v\u00e0 tu\u00e2n theo c\u00e1c quy t\u1eafc\u201d (18). T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 khi\u1ebfn David Popenoe k\u1ebft lu\u1eadn, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u1ea3 hai cha m\u1eb9, \u201cCh\u00fang ta n\u00ean ph\u1ee7 nh\u1eadn quan \u0111i\u1ec3m cho r\u1eb1ng &#8216;c\u00e1c b\u00e0 m\u1eb9 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o n\u00ean c\u00e1c \u00f4ng b\u1ed1 t\u1ed1t&#8217;, c\u0169ng nh\u01b0 ch\u00fang ta n\u00ean ph\u1ee7 nh\u1eadn quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo ch\u1ee7 ngh\u0129a n\u1eef quy\u1ec1n c\u1ef1c \u0111oan cho r\u1eb1ng \u2018c\u00e1c \u00f4ng b\u1ed1 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o n\u00ean c\u00e1c b\u00e0 m\u1eb9 t\u1ed1t&#8217; &#8211; Hai gi\u1edbi t\u00ednh kh\u00e1c nhau t\u1eadn c\u1ed1t l\u00f5i, v\u00e0 m\u1ed7i gi\u1edbi t\u00ednh \u0111\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft &#8211; v\u1ec1 m\u1eb7t v\u0103n ho\u00e1 v\u00e0 sinh h\u1ecdc \u2013 \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1ed1i \u01b0u c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi&#8221; (19).<\/p>\n<p><i><b>Sinh h\u1ecdc \u0111\u00e1ng k\u1ec3<\/b><\/i><\/p>\n<p>Khi kh\u1ea3o s\u00e1t m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa cha m\u1eb9 ru\u1ed9t v\u00e0 con c\u00e1i c\u1ee7a h\u1ecd, k\u1ebft qu\u1ea3 c\u0169ng r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean l\u00e0: n\u01a1i n\u00e0o quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u01b0\u1ee1ng d\u1ee5c con c\u00e1i, th\u00ec sinh h\u1ecdc l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng k\u1ec3. C\u01a1 quan <i>Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c Xu h\u01b0\u1edbng Tr\u1ebb em<\/i>, ch\u1eb3ng h\u1ea1n, trong m\u1ed9t b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft, \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh \u201cM\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn nghi\u00ean c\u1ee9u s\u00e2u r\u1ed9ng cho ch\u00fang ta bi\u1ebft: tr\u1ebb em c\u00f3 l\u1ee3i nh\u1ea5t khi ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1edbn l\u00ean v\u1edbi c\u1ea3 cha m\u1eb9 ru\u1ed9t trong m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u00f4n nh\u00e2n \u00edt xung \u0111\u1ed9t&#8230; Do \u0111\u00f3, kh\u00f4ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a hai cha m\u1eb9, nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh, m\u00e0 l\u00e0 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a hai cha m\u1eb9 ru\u1ed9t d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 h\u1ed7 tr\u1ee3 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a tr\u1ebb em\u201d (20). T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf, m\u1ed9t b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a <i>Trung t\u00e2m Lu\u1eadt ph\u00e1p v\u00e0 Ch\u00ednh s\u00e1ch X\u00e3 h\u1ed9i<\/i> cho r\u1eb1ng \u201ctr\u1ebb em th\u00e0nh c\u00f4ng h\u01a1n khi \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng b\u1edfi hai cha m\u1eb9 k\u1ebft h\u00f4n, ru\u1ed9t th\u1ecbt, c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 \u00edt xung \u0111\u1ed9t\u201d (21). Judy Jones, gi\u00e1m \u0111\u1ed1c t\u1ed5 ch\u1ee9c phi l\u1ee3i nhu\u1eadn <i>Gi\u00fap Ng\u0103n ch\u1eb7n H\u1ed9i ch\u1ee9ng Tha ho\u00e1 Cha m\u1eb9<\/i>, nh\u1ea5t tr\u00ed r\u1eb1ng: \u201cTr\u1ebb em n\u00e0o b\u1ecb t\u01b0\u1edbc quy\u1ec1n ti\u1ebfp x\u00fac th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean v\u1edbi c\u1ea3 m\u1eb9 l\u1eabn cha c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f3 nguy c\u01a1 cao h\u01a1n s\u1ebd l\u1ea1m d\u1ee5ng ma t\u00fay, b\u1ecf h\u1ecdc, mang thai \u1edf tu\u1ed5i v\u1ecb th\u00e0nh ni\u00ean v\u00e0 nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 t\u00e1c phong v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac kh\u00e1c\u201d. K\u1ebft lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh n\u00e9 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta r\u00fat ra t\u1eeb nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c David Blankenhorn, ch\u1ee7 t\u1ecbch c\u1ee7a <i>Vi\u1ec7n c\u00e1c Gi\u00e1 tr\u1ecb M\u1ef9 <\/i>c\u00f3 tr\u1ee5 s\u1edf t\u1ea1i New York v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 cho l\u00e0 \u201cD\u00e2n ch\u1ee7 C\u1ea5p ti\u1ebfn\u201d, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 ch\u1ec9 tr\u00edch vi\u1ec7c v\u1ed9i v\u00e0ng \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a l\u1ea1i h\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a ch\u00fang ta. Khi \u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh:<\/p>\n<p>&#8220;H\u00f4n nh\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t qu\u00e0 t\u1eb7ng m\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i ban cho th\u1ebf h\u1ec7 ti\u1ebfp theo c\u1ee7a n\u00f3. H\u00f4n nh\u00e2n (v\u00e0 ch\u1ec9 h\u00f4n nh\u00e2n) h\u1ee3p nh\u1ea5t ba chi\u1ec1u k\u00edch c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a vi\u1ec7c l\u00e0m cha m\u1eb9 &#8211; sinh h\u1ecdc, x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 ph\u00e1p l\u00fd &#8211; th\u00e0nh m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c ph\u00f2 con tr\u1ebb: c\u1eb7p k\u1ebft h\u00f4n. H\u00f4n nh\u00e2n n\u00f3i v\u1edbi \u0111\u1ee9a tr\u1ebb: Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 m\u00e0 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p t\u00ecnh d\u1ee5c \u0111\u00e3 l\u00e0m n\u00ean con c\u0169ng s\u1ebd \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 nu\u00f4i n\u1ea5ng con. H\u00f4n nh\u00e2n n\u00f3i v\u1edbi to\u00e0n x\u00e3 h\u1ed9i: V\u1edbi m\u1ed7i \u0111\u1ee9a tr\u1ebb sinh ra, c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 v\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cha \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba nh\u1eadn, c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ph\u1ea3i gi\u1ea3i tr\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ee9a tr\u1ebb v\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhau\u201d (22).<\/p>\n<p>N\u1ebfu \u0111\u01a1n v\u1ecb gia \u0111\u00ecnh truy\u1ec1n th\u1ed1ng cung c\u1ea5p khu\u00f4n kh\u1ed5 t\u1ed1t nh\u1ea5t cho vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 tinh th\u1ea7n, th\u00ec nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb \u1ed5n \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0\u1ee1ng d\u1ee5c b\u00ean trong khu\u00f4n kh\u1ed5 \u0111\u00f3 s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u00f3 x\u00e1c su\u1ea5t nh\u1ea5t cung c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t khu\u00f4n kh\u1ed5 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 cho th\u1ebf h\u1ec7 ti\u1ebfp theo. Hi\u1ec7u qu\u1ea3 d\u00e2y chuy\u1ec1n (ripple effect) kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng gi\u00fap t\u1ea1o ra s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u0103n h\u00f3a, l\u00e0m ch\u1ee9ng cho m\u1ed9t thi\u1ebft k\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch trong S\u00e1ch S\u00e1ng Th\u1ebf v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c nh\u1eadn v\u00e0o n\u0103m 2010 v\u00e0 xa h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa. Kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1u g\u00ec trong s\u1ed1 n\u00e0y ph\u1ee7 nh\u1eadn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t \u0111\u1eb9p m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn v\u00e0 tr\u1ebb em g\u1eb7t h\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c trong c\u00e1c m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u00edt truy\u1ec1n th\u1ed1ng h\u01a1n. \u1ede \u0111\u00e2y, ch\u00fang ta \u0111\u1ed3ng \u00fd ph\u1ea7n n\u00e0o v\u1edbi Mrs Doubtfire, trong \u0111i\u1ec1u n\u00e0y: b\u1ea5t c\u1ee9 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p n\u00e0o c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft th\u1ef1c s\u1ef1 quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn nhau \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ee3i cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi li\u00ean h\u1ec7. V\u00ec v\u1eady, cu\u1ed9c tranh c\u00e3i v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t ho\u1eb7c th\u1ebf n\u00e0y \/ ho\u1eb7c th\u1ebf n\u1ecd (either\/or). V\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 li\u1ec7u c\u00e1c k\u1ebft h\u1ee3p phi truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u00f3 mang l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch g\u00ec kh\u00f4ng \u2013 c\u00f3, ch\u00fang c\u00f3 mang l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch; ch\u00fang s\u1ebd mang l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch. Nh\u01b0ng nh\u00f3m n\u00e0o mang l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch t\u1ed1i \u0111a? \u0110i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e3 <i>v\u1eadn h\u00e0nh <\/i>th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00e1 h\u1ee7y, nh\u01b0ng n\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 <i>l\u00fd t\u01b0\u1edfng<\/i>. V\u00e0 khi th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 hi\u1ec7u n\u0103ng v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c h\u01a1n l\u00fd t\u01b0\u1edfng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed1 g\u1eafng v\u01b0\u01a1n t\u1edbi. Gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c quan ni\u1ec7m b\u1edfi \u0110\u1ea5ng T\u1ea1o Ho\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u t\u1ea1o th\u1ebf c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i di\u1ec7n h\u1eefu h\u00ecnh, tr\u1ea7n th\u1ebf cho b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh, khi k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi nhau, cung c\u1ea5p m\u1ed9t b\u1ee9c tranh gh\u00e9p trong \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi quan s\u00e1t ghi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 nam v\u00e0 n\u1eef, d\u1ecbu d\u00e0ng v\u00e0 uy quy\u1ec1n, h\u1ed3n nhi\u00ean, hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o kh\u00f4n t\u1ea3. Thi\u00ean Ch\u00faa v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n vinh v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i di\u1ec7n khi c\u00e1c n\u1ed1i k\u1ebft gia \u0111\u00ecnh v\u1eefng \u1ed5n. Nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 v\u1eefng \u1ed5n, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ch\u00fang ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a v\u00e0 hi\u1ec3u r\u00f5, v\u00ec v\u1eady, c\u00f3 l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi ph\u1ea3i gi\u1ea3ng d\u1ea1y ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n, to\u00e0n di\u1ec7n h\u01a1n trong c\u00e1c Gi\u00e1o H\u1ed9i c\u1ee7a ch\u00fang ta. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady, vi\u1ec7c trung th\u00e0nh v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y trong Kinh th\u00e1nh v\u1ec1 \u0111\u1ee9c khi\u1ebft t\u1ecbnh, m\u1ed9t v\u1ee3 m\u1ed9t ch\u1ed3ng v\u00e0 c\u00e1c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gia \u0111\u00ecnh \u0111ang khi\u1ebfm di\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch bi th\u1ea3m, v\u00e0 cho \u0111\u1ebfn khi ch\u00fang ta ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ee7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 m\u1ea5t n\u1ed1i k\u1ebft gi\u1eefa nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta s\u1ed1ng, ch\u00fang ta kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 mong \u0111\u1ee3i n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 s\u1ebd coi tr\u1ecdng ch\u00fang ta khi ch\u00fang ta c\u1ed5 v\u0169 c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n m\u00e0 ch\u00ednh ch\u00fang ta kh\u00f4ng \u00e1p d\u1ee5ng cho ch\u00ednh m\u00ecnh. L\u00fac \u1ea5y, \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a gia \u0111\u00ecnh, khi \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u v\u00e0 \u0111em ra s\u1ed1ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed5 v\u0169 m\u1ed9t c\u00e1ch to\u00e0n v\u1eb9n n\u01a1i m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi \u0111ang v\u1eadt l\u1ed9n v\u1edbi nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u00e2n m\u1eadt, nhu c\u1ea7u t\u00ecnh c\u1ea3m v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee9c t\u1ea1p trong t\u00ecnh d\u1ee5c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi m\u00e0 ch\u00fang ta cung c\u1ea5p ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd khi\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ng\u1ee1 ng\u00e0ng, ch\u1ec9 c\u1ea7n t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec1u g\u00ec s\u1ebd x\u1ea9y ra b\u1ea5t c\u1ee9 khi n\u00e0o m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt c\u00f4ng c\u1ed9ng th\u00fa nh\u1eadn m\u00ecnh hi\u1ec3u h\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh theo l\u1ed1i truy\u1ec1n th\u1ed1ng! Nh\u01b0ng ch\u00fang c\u0169ng s\u1ebd n\u00e2ng cao \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi khao kh\u00e1t t\u00ecnh y\u00eau v\u00e0 an to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm ra c\u00e1c c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>Gi\u00e1m m\u1ee5c gi\u00e1o ph\u00e1i Gi\u00e1m ch\u1ee9c William Frey \u0111\u00e3 \u00e1m ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u tr\u00ean khi ng\u00e0i nh\u1eafc l\u1ea1i t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Gi\u00e1o H\u1ed9i ti\u00ean kh\u1edfi \u0111\u1ed1i v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i La Hy, m\u1ed9t t\u00e1c \u0111\u1ed9ng ph\u1ea7n n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra b\u1edfi vi\u1ec7c n\u00f3 hi\u1ec3u v\u00e0 c\u1ed5 v\u0169 c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb gia \u0111\u00ecnh: \u201cM\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m h\u1ea5p d\u1eabn nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Kit\u00f4 gi\u00e1o ti\u00ean kh\u1edfi l\u00e0 n\u1ec1n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c t\u00ecnh d\u1ee5c tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 cam k\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb gia \u0111\u00ecnh. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y&#8230; \u0111\u00e3 thu h\u00fat nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn v\u1edbi h\u1ecd, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb v\u1ee1 m\u1ed9ng b\u1edfi nh\u1eefng b\u1eeba b\u00e3i th\u00e1i qu\u00e1 c\u1ee7a \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 \u0111ang suy t\u00e0n. Ng\u00e0y nay, h\u00e1 kh\u00f4ng tuy\u1ec7t di\u1ec7u cho Gi\u00e1o h\u1ed9i c\u1ee7a ch\u00fang ta hay sao khi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng can \u0111\u1ea3m ph\u1ea3n v\u0103n ho\u00e1 nh\u01b0 v\u1eady? \u201d (23). Th\u1eadt tuy\u1ec7t di\u1ec7u, \u0111\u00fang th\u1ebf. V\u00e0, quan tr\u1ecdng h\u01a1n, n\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0 chuy\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c.<br \/>\n_____________________________________________________________________<\/p>\n<p><b>Ghi ch\u00fa<\/b><\/p>\n<p>1. \u201cMrs. Doubtfire Script Transcription, \u201d http:\/\/www.script-o-rama.com\/movie_scripts\/m\/mrsdoubtfire-script-transcript.html.<br \/>\n2. Nh\u01b0 \u0111\u00e3 tr\u00edch trong \u201cDeconstruction and Reconstruction: The Family Experience, \u201d Florida State University Museum of Fine Arts, http:\/\/www.mofa.fsu.edu\/pages\/learning\/resources\/familyexperience.pdf.<br \/>\n3. Tr\u00edch d\u1eabn trong University of Massachusetts Press, http:\/\/www.umass.edu\/umpress\/author\/k.html.<br \/>\n4. Carol Lynn Pearson and Newell Dayley, \u201cWhat Makes a Family? \u201d Ensign (March 1978), 48 (http:\/\/lds.org\/ldsorg\/v\/index.jsp? vgnextoid=2354fccf2b7db010VgVCM1000004d82620aRCRD&amp;locale=0&amp;sourceId=8189d0640b96b010VgnVCM1000004d82620a____&amp;hideNav=1).<br \/>\n5. C. S. Lewis, <i>Mere Christianity <\/i>(San Francisco: Harper Collins, 2002), 61.<br \/>\n6. http:\/\/www.britannica.com\/EBchecked\/topic\/197846\/excommunication.<br \/>\n7. Jonathan Edwards, \u201cThe Nature and End of Excommunication, \u201d http:\/\/www.jonathanedwards.org\/Excommunication.html.<br \/>\n8. \u201cMorality Continues to Decay, \u201d The Barna Group (November 3, 2003), http:\/\/www.barna.org\/barna-update\/article\/5-barna-update\/129.<br \/>\n9. Lewis, 112.<br \/>\n10. Charles Colson and Nancy Pearcey, <i>How Now Shall We Live? <\/i>(Wheaton, IL: Tyndale House, 1999), xii.<br \/>\n11. Sortirios Sarantakos, \u201cChildren in Three Contexts: Family, Education, and Social Development, \u201d <i>Children Australia <\/i>21, 3 (1996): 23; tr\u00edch d\u1eabn trong <i>Getting I Straight: What the Research Shows about Homosexuality<\/i>, ed. Peter Spriggs and Timothy Dailey (Washington, D.C.: Family Research Council, 2004), 109-10.<br \/>\n12. Ibid.<br \/>\n13. Ronald Rohner and Robert Veneziano, \u201cThe Importance of Father Love: History and Contemporary Evidence, \u201d <i>Review of General Psychology <\/i>5, 4 (2001): 382-405; tr\u00edch d\u1eabn trong Glenn T. Stanton and Kjersten Oligney, \u201cRefuting Points No One is Making, \u201d http:\/\/www.citizenlink.org\/pdfs\/fosi\/marriage\/AAP_Analysis.pdf.<br \/>\n14. \u201cChildren Who Have an Active Father Figure Have Fewer Psychological And Behavioral Problems, \u201d <i>Science Daily<\/i>, February 15, 2008, http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2008\/02\/080212095450.htm.<br \/>\n15. Blair and Craig Brooke-Weiss, \u201cFather Love: Keeping Families Connected, \u201d http:\/\/www.fatherlove.com\/articles\/riskfactors.html.<br \/>\n16. http:\/\/www.education.com\/magazine\/article\/Ref_Many_Meanings_Family\/.<br \/>\n17. Jay Belsky et al., \u201cAre There Long-Term Effects of Early Child Care? \u201d <i>Child Development <\/i>78, 2 (2007): 681-701.<br \/>\n18. http:\/\/www.education.com\/magazine\/article\/Ref_Many_Meanings_Family\/.<br \/>\n19. Tr\u00edch d\u1eabn trong Stanton and Oligney.<br \/>\n20. Kristin Anderson Moore et al., \u201cMarriage from a Child\u2019s Perspective: How Does Family Affect Children, and What Can We Do about It? \u201d <i>Child Trends Research Brief <\/i>(June 2002), tr\u00edch d\u1eabn trong Stanton and Oligney, 12.<br \/>\n21. Mary Park, \u201cAre Married Parents Really Better for Children? \u201d <i>Center for Law and Social Policy brief <\/i>(May 2003), cited in Stanton and Oligney, 12.<br \/>\n22. Judy Jones, \u201cChildren Missing Contact with Both Biological Parents at Risk, \u201d 24\/7 Press Release (June 22, 2005), http:\/\/www.24-7pressrelease.com\/view_press_release.php? rID=6509.<br \/>\n23. \u201cProtecting Marriage to Protect Children, \u201d op-ed, <i>Los Angeles Times<\/i>, September 19, 2008.<br \/>\n24. Richard Ostling, \u201cWhat Does God Really Think about Sex? \u201d <i>Time<\/i>, June 24, 1991.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf n\u00e0o l\u00e2u \u0111\u1eddi b\u1eb1ng gia \u0111\u00ecnh. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o Kinh Th\u00e1nh, con ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u00fac n\u00e0o th\u00ec gia \u0111\u00ecnh xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u00fac \u1ea5y. B\u1edfi trong d\u1ef1 t\u00ednh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, gia \u0111\u00ecnh xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac v\u1edbi vi\u1ec7c s\u00e1ng t\u1ea1o ra con ng\u01b0\u1eddi: \u201cNg\u01b0\u1eddi d\u1ef1ng n\u00ean h\u1ecd c\u00f3 nam c\u00f3 n\u1eef\u2026 v\u00e0 ph\u00e1n v\u1edbi h\u1ecd: h\u00e3y sinh s\u00f4i n\u1ea9y n\u1edf cho tr\u00e0n m\u1eb7t \u0111\u1ea5t\u201d (St 1:27-28).<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8229,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"2","parallax":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"bottom","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_reading_time":"0","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","number_popup_post":"1","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":""},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"series":[],"class_list":["post-8211","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-doi-song-gia-dinh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8211"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8211\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8229"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8211"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdvsdt.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=8211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}