Loạt bài Giáo Lý – Năm Thánh 2025
Chúa Giêsu Kitô,
Niềm Hy Vọng của Chúng Ta
IV. Sự Phục Sinh của Đức Kitô và
Những Thách Đố của Thế Giới Đương Đại
5. Linh đạo Phục Sinh và sinh thái toàn diện
Đức Thành Cha Lêô XIV – Tiếp kiến chung ,
Thứ Tư ngày 19 tháng 11 năm 2025
Tin Mừng Thánh Gioan (20,14-16)
14Nói xong, bà quay lại và thấy Đức Giê-su đứng đó, nhưng bà không biết là Đức Giê-su. 15Đức Giê-su nói với bà: “Này bà, sao bà khóc? Bà tìm ai?” Bà Ma-ri-a tưởng là người làm vườn, liền nói: “Thưa ông, nếu ông đã đem Người đi, thì xin nói cho tôi biết ông để Người ở đâu, tôi sẽ đem Người về.” 16Đức Giê-su gọi bà: “Ma-ri-a!” Bà quay lại và nói bằng tiếng Híp-ri: “Ráp-bu-ni !” (nghĩa là ‘Lạy Thầy’).
Bài giáo lý của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến, chúc anh chị em buổi sáng tốt lành và xin chào mừng tất cả!
Trong Năm Thánh được dành riêng cho niềm hy vọng, chúng ta tiếp tục suy tư về mối tương quan giữa sự Phục Sinh của Đức Kitô và những thách đố của thế giới hôm nay – tức là, những thách đố của chính chúng ta. Đôi khi, Đức Giêsu – Đấng Hằng Sống – cũng muốn hỏi mỗi người chúng ta:
“Sao con khóc? Con tìm ai?”
Quả thật, chúng ta không thể đối diện với những thử thách một mình, và nước mắt là một món quà của sự sống, khi chúng giúp thanh luyện đôi mắt và giải thoát cái nhìn của ta khỏi nỗi mù loà tinh thần.
1. Đức Giêsu – Người Làm Vườn của Tạo Thành Mới
Thánh Gioan, trong Tin Mừng của ngài, ghi lại một chi tiết mà các Tin Mừng khác không nhắc tới:
Bên ngoài ngôi mộ trống, Maria Mađalêna khóc, nhưng không nhận ra Đức Giêsu Phục Sinh, tưởng Người là người làm vườn.
Thật ra, ngay từ khi kể lại việc mai táng Đức Giêsu vào chiều thứ Sáu Tuần Thánh, Thánh Gioan đã cẩn thận ghi rõ: “Nơi Đức Giêsu chịu đóng đinh có một khu vườn, và trong vườn có một ngôi mộ mới, chưa ai chôn cất bao giờ. Vì ngôi mộ gần đó, nên người ta đặt Đức Giêsu vào đó” (x. Ga 19,40-41).
Như thế, trong sự tĩnh lặng của ngày Sabát, giữa vẻ đẹp của khu vườn, cuộc chiến bi thương giữa bóng tối và ánh sáng – khởi đầu từ phản bội, bắt bớ, bỏ rơi, kết án, sỉ nhục và giết chết Con Thiên Chúa – đã đạt đến sự viên mãn trong tình yêu.
Đức Giêsu, Đấng “đã yêu thương những kẻ thuộc về Người trong thế gian, và yêu thương họ đến cùng” (Ga 13,1), đã hoàn tất sứ mạng đầu tiên của con người: “Hãy cày cấy và gìn giữ khu vườn” (x. St 2,15). Những lời cuối cùng của Người trên Thánh Giá – “Mọi sự đã hoàn tất” (Ga 19,30) – là lời mời gọi mỗi người chúng ta khám phá lại sứ mạng ấy, vốn là ơn gọi nguyên thủy của con người: chăm sóc, gìn giữ và tái tạo sự sống.
Và rồi, “Người gục đầu xuống và trao Thần Khí” (Ga 19,30): Thần Khí sáng tạo, Thần Khí ban sự sống cho mọi loài trong vườn tạo dựng mới.
2. Maria Mađalêna – người được gọi lại để “làm vườn”
Vì thế, Maria Mađalêna không hoàn toàn lầm lẫn khi nghĩ rằng mình gặp người làm vườn.
Quả vậy, chính Đức Giêsu Phục Sinh – “Con Người Mới” – đã gọi tên chị, để chị hiểu sứ mạng mới của mình: trở nên người cộng tác với Đấng tái tạo vũ trụ, Đấng đã nói trong Sách Khải Huyền:“Này đây, Ta đổi mới mọi sự.” (Kh 21,5) Đức Thánh Cha Phanxicô, trong Thông điệp Laudato si’, đã nhắc chúng ta rằng: Nếu con người không biết gìn giữ khu vườn, họ sẽ trở thành kẻ hủy diệt nó.Do đó, niềm hy vọng Kitô giáo mời gọi ta ở lại trong khu vườn nơi Đấng Bị Đóng Đinh đã được mai táng như một hạt giống, để rồi trỗi dậy và sinh hoa trái dồi dào.
3. Từ vườn Êđen đến vườn Phục Sinh – hành trình cứu độ toàn thể tạo thành
Thiên Đàng không bị mất, nhưng được tìm lại nơi Đức Kitô Phục Sinh. Chính cái chết và sự sống lại của Đức Giêsu là nền tảng của một linh đạo sinh thái toàn diện – nơi mà ngôn ngữ đức tin hòa quyện với ánh sáng của lý trí khoa học, cùng hướng về một nền văn hoá chăm sóc sự sống.
Đức Thánh Cha dạy:
“Văn hoá sinh thái không thể chỉ giới hạn vào một chuỗi phản ứng khẩn cấp và cục bộ trước các vấn đề ô nhiễm, suy thoái môi trường và cạn kiệt tài nguyên.
Cần phải có một cách nhìn mới, một lối tư duy, chính sách, giáo dục, nếp sống và linh đạo có thể cùng nhau tạo nên sức đề kháng và canh tân” (Laudato si’, 111).
4. Hoán cải sinh thái – hành trình Phục Sinh của con tim
Vì thế, ta nói đến một cuộc hoán cải sinh thái, vốn gắn liền với sự hoán cải tinh thần mà Đức Giêsu mời gọi các môn đệ. Dấu chỉ của điều ấy chính là sự quay lại của Maria Mađalêna trong buổi sáng Phục Sinh: Chỉ khi trải qua những cuộc “quay lại” liên tiếp, chúng ta mới có thể bước qua thung lũng nước mắt để tiến vào Giêrusalem mới.
Cuộc hành trình này bắt đầu từ con tim, mang tính thiêng liêng, nhưng cũng đổi mới lịch sử, thúc đẩy chúng ta hành động công khai, khơi dậy tình liên đới bảo vệ con người và mọi loài thụ tạo, khỏi “lòng tham của sói dữ”, nhân danh và trong quyền năng của Chiên Con – Mục Tử.
5. Lắng nghe tiếng kêu của trái đất và người nghèo
Nhờ đó, con cái Hội Thánh hôm nay có thể gặp gỡ hàng triệu bạn trẻ và nhiều người thiện chí, những người đã nghe tiếng kêu của người nghèo và của trái đất, và để cho tiếng kêu ấy đánh động tâm hồn họ. Ngày nay, biết bao người đang khát khao một tương quan gần gũi hơn với thiên nhiên, tìm kiếm một hoà điệu mới có thể vượt qua chia rẽ, xây dựng hiệp nhất.
Thánh Vịnh đã nói:
“2Trời xanh tường thuật vinh quang Thiên Chúa,
không trung loan báo việc tay Người làm.
3Ngày qua mách bảo cho ngày tới,
đêm này kể lại với đêm kia.
4Chẳng một lời một lẽ, chẳng nghe thấy âm thanh,
5mà tiếng vang đã dội khắp hoàn cầu
và thông điệp loan đi tới chân trời góc biển.” (Tv 18 (19),2–5)
6. Kết luận – Tái sinh khu vườn của Thiên Chúa
Nguyện xin Chúa Thánh Thần ban cho chúng ta ơn biết lắng nghe tiếng của những ai không có tiếng nói – cả con người bị bỏ rơi lẫn thụ tạo đang bị tổn thương. Rồi chúng ta sẽ nhận ra điều mà mắt phàm chưa thấy được: Khu vườn ấy, Thiên Đàng ấy, chính là nơi mà chúng ta sẽ chỉ đạt tới khi đón nhận và hoàn thành sứ mạng của mình – chăm sóc, gìn giữ và canh tân công trình tạo dựng của Thiên Chúa, trong ánh sáng của Đấng Phục Sinh, Đấng Làm Vườn của Sự Sống Mới.
Tóm lược lời Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến,
Tiếp tục chuỗi giáo lý về chủ đề “Đức Giêsu Kitô – Niềm Hy Vọng của Chúng Ta”, hôm nay Đức Thánh Cha mời gọi chúng ta chiêm ngắm sự Phục Sinh của Đức Kitô như nguồn gốc của linh đạo sinh thái toàn diện. Nếu chúng ta để cho hành động cứu độ của Đức Kitô biến đổi các mối tương quan – với Thiên Chúa, với con người và với vạn vật – thì thế giới này sẽ được canh tân. Như Maria Mađalêna trong buổi sáng Phục Sinh đã quay lại nhìn Đức Giêsu, chúng ta cũng được mời gọi quay lại với Chúa, để hạt giống hy vọng Kitô giáo đơm hoa trong cuộc sống và định hình cách chúng ta đáp lại các thách đố thời đại.
Là môn đệ của Đức Giêsu, chúng ta được mời gọi thúc đẩy những lối sống và chính sách tôn trọng phẩm giá con người, bảo vệ công trình tạo dựng, và gieo rắc niềm hy vọng cùng niềm vui Phục Sinh giữa thế giới hôm nay.
