Loạt bài Giáo Lý – Năm Thánh 2025 Chúa Giêsu Kitô, Niềm Hy Vọng của Chúng Ta
III. Cuộc Vượt Qua của Chúa Giêsu
Bài 2. Sự phản bội – “Chẳng lẽ con sao?” (Mc 14,19)
Đức Thành Cha Lêô XIV – Tiếp kiến chung , Thứ Tư ngày 13 tháng 8 năm 2025
Tin Mừng Thánh Máccô (14,17-21):
Chiều đến, Đức Giêsu và Nhóm Mười Hai cùng tới. Đang khi dùng bữa, Người nói: “Thầy bảo thật anh em, có người trong anh em sẽ nộp Thầy, mà lại là người đang cùng ăn với Thầy”. Các môn đệ đâm ra buồn rầu, và lần lượt hỏi Người: “Chẳng lẽ con sao?” Người đáp: “Chính là một trong Nhóm Mười Hai đây, mà là người chấm chung một đĩa với Thầy. Đã hẳn, Con Người ra đi theo như lời đã chép về Người. Nhưng khốn cho kẻ nào nộp Con Người: thà kẻ đó đừng sinh ra thì hơn.
Anh chị em thân mến,
Chúng ta tiếp tục hành trình trong “trường học của Tin Mừng”, bước theo những bước chân của Chúa Giêsu trong những ngày cuối cùng của đời Người. Hôm nay, chúng ta sẽ dừng lại ở một khung cảnh vừa thân mật, vừa kịch tính, nhưng cũng vô cùng chân thực: giây phút trong bữa Tiệc Vượt Qua, khi Chúa Giêsu tỏ ra rằng một trong Nhóm Mười Hai sắp phản bội Người: “Thầy bảo thật anh em, có người trong anh em sẽ nộp Thầy, mà lại là người đang cùng ăn với Thầy” (Mc 14,18).
Những lời mạnh mẽ. Chúa Giêsu không nói để kết án, nhưng để cho thấy rằng tình yêu, khi là tình yêu đích thực, thì không thể tách rời khỏi sự thật. Căn phòng lầu trên, nơi mọi sự vừa được chuẩn bị chu đáo, bỗng tràn ngập một sự thinh lặng đau đớn, chứa đầy những câu hỏi, nghi ngờ và sự dễ tổn thương. Đó cũng là một nỗi đau mà chúng ta quen thuộc, khi bóng tối của sự phản bội phủ xuống những mối quan hệ gần gũi nhất.
Thế nhưng, cách Chúa Giêsu nói về điều sắp xảy ra lại gây ngạc nhiên. Người không lớn tiếng, không chỉ tay, không nêu tên Giuđa. Người nói sao cho mỗi người có thể tự hỏi chính mình. Và đúng như vậy, Thánh Maccô thuật lại: “Các ông bắt đầu buồn rầu và lần lượt hỏi Người: ‘Chẳng lẽ con sao?’” (Mc 14,19).
Anh chị em thân mến, câu hỏi “Chẳng lẽ con sao?” có lẽ là một trong những câu chân thành nhất mà chúng ta có thể thốt ra. Đó không phải là câu hỏi của người vô tội, nhưng của người môn đệ khám phá ra sự mong manh của chính mình. Không phải tiếng kêu của kẻ có tội, nhưng là lời thì thầm của người muốn yêu mà biết rằng mình vẫn có thể gây hại. Chính trong ý thức này mà hành trình ơn cứu độ khởi sự.
Chúa Giêsu không vạch trần để làm nhục. Người nói sự thật vì Người muốn cứu. Và để được cứu, cần phải cảm nghiệm: cảm thấy mình có liên quan, cảm thấy mình được yêu thương bất chấp tất cả, cảm thấy rằng sự dữ là có thật nhưng không có tiếng nói sau cùng. Chỉ những ai đã biết sự thật của một tình yêu sâu thẳm mới có thể đón nhận vết thương của sự phản bội.
Phản ứng của các môn đệ không phải là giận dữ, nhưng là buồn sầu. Họ không phẫn nộ, nhưng đau buồn. Đó là nỗi buồn phát sinh từ khả năng thực sự có thể bị dính líu. Và chính nỗi buồn ấy, nếu được đón nhận với sự chân thành, trở thành một nơi chốn cho sự hoán cải. Tin Mừng không dạy chúng ta chối bỏ sự dữ, nhưng nhận ra nó như một cơ hội đau đớn cho sự tái sinh.
Rồi Chúa Giêsu nói thêm một câu khiến chúng ta bối rối và suy nghĩ: “Khốn cho kẻ nào nộp Con Người! Thà kẻ đó đừng sinh ra thì hơn” (Mc 14,21). Đây là những lời nghiêm khắc, chắc chắn, nhưng cần được hiểu đúng: đó không phải là một lời nguyền rủa, nhưng là một tiếng than đau đớn. Trong tiếng Hy Lạp, chữ “khốn cho” ở đây vang lên như một lời ai oán, một tiếng “than ôi”, một sự kêu lên đầy lòng thương xót chân thành và sâu xa.
Chúng ta thường quen xét đoán. Trái lại, Thiên Chúa đón lấy nỗi đau. Khi thấy sự dữ, Người không trả thù, nhưng đau buồn. Và câu “thà người đó đừng sinh ra” không phải là một sự kết án được áp đặt trước, nhưng là một sự thật mà bất cứ ai trong chúng ta cũng có thể nhận ra: nếu chúng ta chối bỏ tình yêu đã sinh thành ra mình, nếu vì phản bội mà trở nên bất trung với chính mình, thì chúng ta thực sự đánh mất ý nghĩa của việc mình đến thế gian, và tự loại mình ra khỏi ơn cứu độ.
Tuy nhiên, chính ở đó, tại điểm tối tăm nhất, ánh sáng lại không tắt. Trái lại, nó bắt đầu chiếu sáng. Bởi vì nếu chúng ta nhận ra giới hạn của mình, nếu để mình được chạm đến bởi nỗi đau của Đức Kitô, thì chúng ta có thể thực sự được tái sinh. Đức tin không miễn trừ chúng ta khỏi khả năng phạm tội, nhưng luôn mở ra cho chúng ta một lối thoát: con đường của lòng thương xót.
Chúa Giêsu không lấy làm vấp phạm vì sự mong manh của chúng ta. Người biết rõ rằng không một tình bạn nào miễn nhiễm trước nguy cơ phản bội. Nhưng Chúa Giêsu vẫn tiếp tục tin tưởng. Người vẫn ngồi vào bàn với các môn đệ. Người không ngừng bẻ bánh, ngay cả cho kẻ sẽ phản bội mình. Đây là quyền năng thinh lặng của Thiên Chúa: Người không bao giờ rời bỏ bàn tiệc của tình yêu, ngay cả khi biết mình sẽ bị bỏ lại một mình.
Anh chị em thân mến, hôm nay chúng ta cũng có thể tự hỏi mình, với tất cả sự chân thành: “Chẳng lẽ con sao?”. Không phải để thấy mình bị cáo buộc, nhưng để mở ra một khoảng trống cho sự thật trong tâm hồn. Ơn cứu độ bắt đầu từ đây: với ý thức rằng chúng ta có thể là người phá vỡ niềm tín thác nơi Thiên Chúa, nhưng cũng có thể là người gìn giữ, bảo vệ và canh tân nó.
Sau cùng, đó chính là niềm hy vọng: biết rằng cho dù chúng ta thất bại, Thiên Chúa sẽ không bao giờ thất bại; cho dù chúng ta phản bội, Người cũng không ngừng yêu thương. Và nếu chúng ta để mình được chạm đến bởi tình yêu ấy – khiêm nhường, mang thương tích nhưng luôn trung tín – thì chúng ta có thể thực sự tái sinh, và bắt đầu sống không còn như kẻ phản bội, nhưng như những người con luôn được yêu thương.
Tóm tắt lời của Đức Thánh Cha:
Anh chị em thân mến, trong loạt bài giáo lý về chủ đề Năm Thánh “Đức Kitô, Niềm Hy Vọng của Chúng Ta”, chúng ta tiếp tục suy niệm về cuộc thương khó, cái chết và sự phục sinh của Chúa Giêsu, bằng cách chiêm ngắm việc Người tỏ ra trong Bữa Tiệc Ly rằng một trong các môn đệ sẽ phản bội Người.
Dù lời của Chúa có vẻ nghiêm khắc, nhưng không nhằm kết án hay làm nhục kẻ phản bội, mà là sự thật được nói ra với một tình yêu, lòng trắc ẩn và nỗi đau sâu thẳm. Khi chúng ta chân thành suy xét đời mình, câu hỏi của các Tông đồ cũng trở thành câu hỏi của chính chúng ta: “Chẳng lẽ con sao?”. Việc đặt câu hỏi này mở ra một khoảng trống cho sự thật trong tâm hồn. Điều này quan trọng, bởi vì sự mở lòng đón nhận ơn cứu độ bắt đầu từ việc ý thức rằng chúng ta có thể đánh mất niềm tín thác nơi Chúa qua tội lỗi của mình.
Dù chúng ta yếu đuối, niềm hy vọng của chúng ta vẫn ở chỗ: ngay cả khi chúng ta thất trung với Người, Người sẽ không bao giờ thất trung với chúng ta; nếu chúng ta phản bội Người, Người cũng sẽ không bao giờ phản bội chúng ta. Vậy, chúng ta hãy để cho tình yêu tha thứ của Người chạm đến, để chúng ta thực sự được tái sinh như những người con yêu dấu của Người.
