Chu Kỳ Giáo Lý
Công đồng Vaticanô II
qua các Văn kiện
II. Hiến chế Tín lý Lumen gentium (Ánh Sáng Muôn Dân)
3. Hội Thánh – Dân Thiên Chúa
Đức Thành Cha Lêô XIV – Tiếp kiến chung ,
Thứ Tư ngày 11 tháng 3 năm 2026
Trích sách ngôn sứ Giêrêmia (Gr 31,3):
Đây sẽ là giao ước Ta sẽ lập với nhà Israel sau những ngày đó – sấm ngôn của ĐỨC CHÚA. Ta sẽ ghi vào lòng dạ chúng, sẽ khắc vào tâm khảm chúng Lề Luật của Ta. Ta sẽ là Thiên Chúa của chúng, còn chúng sẽ là dân của Ta.
Bài giáo lý của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến, chào anh chị em và chúc anh chị em một buổi sáng tốt lành!
Tiếp tục suy tư về Hiến chế Tín lý Lumen gentium (LG), hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu chương thứ hai, nói về Dân Thiên Chúa.
Thiên Chúa, Đấng đã tạo dựng thế giới và nhân loại, và muốn cứu độ mọi người, thực hiện công trình cứu độ của Người trong lịch sử bằng cách chọn một dân tộc cụ thể và cư ngụ giữa họ. Vì thế, Người đã gọi ông Ápraham và hứa ban cho ông một dòng dõi đông đảo như sao trên trời và như cát ngoài bờ biển (x. St 22,17-18). Từ con cháu của Ápraham, sau khi giải thoát họ khỏi cảnh nô lệ, Thiên Chúa thiết lập giao ước với họ, đồng hành, chăm sóc họ, và quy tụ họ mỗi khi họ lạc xa Người.
Vì thế, căn tính của dân này được hình thành bởi hành động của Thiên Chúa và bởi đức tin vào Người. Họ được kêu gọi trở nên ánh sáng cho các dân tộc, như một ngọn hải đăng thu hút mọi dân nước, toàn thể nhân loại, hướng về mình (x. Is 2,1-5).
Công đồng khẳng định rằng:
“Tất cả những điều ấy được thực hiện như sự chuẩn bị và hình bóng cho giao ước mới và hoàn hảo sẽ được thiết lập trong Đức Kitô, cũng như cho mạc khải trọn vẹn hơn sẽ được ban qua chính Ngôi Lời Thiên Chúa làm người” (LG 9).
Thật vậy, chính Đức Kitô, khi ban Mình và Máu Người, đã quy tụ dân này trong chính Người một cách dứt khoát. Giờ đây đó là một dân được hình thành từ mọi quốc gia; họ được hiệp nhất bởi đức tin vào Người, bởi sự gắn bó với Người, bởi việc sống cùng một sự sống với Người, và được Thánh Thần của Đấng Phục Sinh làm cho sống động.
Đó chính là Hội Thánh: Dân Thiên Chúa, những người nhận được sự sống từ Thân Thể Đức Kitô[1] và chính họ cũng là Thân Thể Đức Kitô[2]. Đây không phải là một dân tộc như mọi dân tộc khác, nhưng là Dân Thiên Chúa, được Người quy tụ và bao gồm những người nam nữ từ mọi dân tộc trên thế giới.
Nguyên lý hiệp nhất của dân này không phải là ngôn ngữ, văn hoá hay chủng tộc, nhưng là đức tin vào Đức Kitô. Vì thế, Hội Thánh – theo một cách diễn tả tuyệt đẹp của Công đồng – là cộng đoàn “tất cả những ai trong đức tin hướng nhìn lên Đức Giêsu” (LG 9).
Đây là một dân mang tính Mêsia, bởi vì Đức Kitô, Đấng Mêsia, là Đầu của dân ấy. Những ai thuộc về dân này không tự hào về công trạng hay danh vị của mình, nhưng chỉ về ân ban được trở nên con cái Thiên Chúa trong Đức Kitô và nhờ Người.
Vì thế, trên mọi nhiệm vụ hay chức vụ, điều quan trọng nhất trong Hội Thánh là được kết hợp với Đức Kitô, được trở nên con cái Thiên Chúa nhờ ân sủng. Đó cũng là danh dự duy nhất mà người Kitô hữu cần tìm kiếm.
Chúng ta ở trong Hội Thánh để không ngừng lãnh nhận sự sống từ Chúa Cha, và để sống như con cái của Người và như anh chị em với nhau. Do đó, luật chi phối các mối tương quan trong Hội Thánh là tình yêu, như chúng ta đón nhận và trải nghiệm nơi Đức Giêsu; và đích điểm của Hội Thánh là Nước Thiên Chúa, nơi Hội Thánh tiến bước cùng với toàn thể nhân loại.
Được hiệp nhất trong Đức Kitô, Chúa và Đấng Cứu Độ của mọi người, Hội Thánh không bao giờ có thể khép kín nơi chính mình, nhưng luôn mở ra cho mọi người và vì mọi người. Nếu các tín hữu thuộc về Hội Thánh, Công đồng nhắc nhở rằng:
“Tất cả mọi người đều được kêu gọi gia nhập Dân Thiên Chúa mới. Vì thế, dân này – tuy vẫn duy nhất – phải lan rộng khắp thế giới và tồn tại qua mọi thời đại, để ý định của Thiên Chúa được thực hiện: Người đã dựng nên nhân loại như một gia đình duy nhất và muốn quy tụ tất cả con cái tản mác của Người lại” (LG 13).
Do đó, ngay cả những người chưa đón nhận Tin Mừng cũng, theo một cách nào đó, được hướng về Dân Thiên Chúa. Hội Thánh, cộng tác vào sứ mạng của Đức Kitô, được mời gọi loan báo Tin Mừng khắp nơi và cho mọi người (x. LG 17), để mỗi người có thể gặp gỡ Đức Kitô.
Điều này có nghĩa là trong Hội Thánh có chỗ – và phải có chỗ – cho mọi người, và mỗi Kitô hữu đều được mời gọi loan báo Tin Mừng và làm chứng cho Tin Mừng trong mọi môi trường mình sống và làm việc.
Như thế, dân này biểu lộ tính công giáo của mình: Hội Thánh đón nhận sự phong phú của các nền văn hóa khác nhau, đồng thời mang đến cho chúng sự mới mẻ của Tin Mừng, để thanh luyện và nâng cao chúng (x. LG 13).
Về điểm này, một nhà thần học lớn đã mô tả Hội Thánh như sau:
“Chiếc Con Tàu Cứu Độ duy nhất phải đón nhận mọi sự đa dạng của nhân loại trong lòng mình. Phòng tiệc duy nhất, nhưng lương thực được phân phát lại đến từ toàn thể tạo thành. Tấm áo liền mảnh của Đức Kitô, nhưng đồng thời – và cũng là chính điều ấy – tấm áo nhiều màu của Giuse.” [3]
Thật là một dấu chỉ lớn lao của niềm hy vọng, đặc biệt trong thời đại của chúng ta – thời đại đang bị xâu xé bởi nhiều xung đột và chiến tranh – khi biết rằng Hội Thánh là một dân trong đó những người nam nữ thuộc nhiều quốc gia, ngôn ngữ và nền văn hóa khác nhau cùng sống với nhau trong đức tin.
Đó là một dấu chỉ đặt ngay giữa lòng nhân loại, một lời nhắc nhở và cũng là lời tiên báo về sự hiệp nhất và hòa bình mà Thiên Chúa Cha kêu gọi tất cả con cái Người hướng tới.
[1] X. J. Ratzinger, Dân Mới của Thiên Chúa, Brescia 1992, tr. 97.
[2] X. Y. M.-J. Congar, Một Dân Tộc Mêsia, Brescia 1976, tr. 75.
[3] X. H. de Lubac, Công Giáo: Những Khía Cạnh Xã Hội của Tín Điều, Milano 1992, tr. 222.
Tóm lược lời của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến, trong loạt bài giáo lý tiếp tục về Hiến Chế Tín Lý Lumen gentium, chúng ta suy niệm về công trình cứu độ của Thiên Chúa trong lịch sử qua việc Người tuyển chọn một dân riêng cho mình. Thiên Chúa lập giao ước với Ápraham và kêu gọi dân của Người trở nên ánh sáng cho muôn dân. Như thế, Người báo trước giao ước mới và hoàn hảo nơi Đức Giêsu Kitô.
Nhờ cuộc Khổ Nạn và Phục Sinh của Người, Đức Giêsu quy tụ mọi dân tộc — nam cũng như nữ, thuộc nhiều quốc gia, ngôn ngữ và văn hoá khác nhau — vào Hiền Thê của Người là Hội Thánh. Hội Thánh là Dân Mới của Thiên Chúa, được hiệp nhất nhờ đức tin và được tình yêu của Đức Kitô thúc đẩy để loan báo Tin Mừng cho toàn thế giới.
Chúng ta cũng vậy, với tư cách là những chi thể của Hội Thánh, được mời gọi trở nên dấu chỉ hy vọng và loan truyền sứ điệp của Chúa Cha, Đấng mong muốn quy tụ tất cả con cái Người về với chính Người.
