Chu Kỳ Giáo Lý
Công đồng Vaticanô II
qua các Văn kiện
IV. Hiến chế Gaudium et Spes
(Hiến chế Mục vụ Niềm vui và Hy vọng)
5. Sứ mạng của Hội Thánh trong thế giới đương đại (GS 40–45)
Đức Thành Cha Lêô XIV – Tiếp kiến chung ,
Thứ Tư ngày 7 tháng 10 năm 2026
Lời Chúa (Mt 5,13–16)
13“Chính anh em là muối cho đời. Nhưng muối mà nhạt đi, thì lấy gì muối nó cho mặn lại? Nó đã thành vô dụng, thì chỉ còn việc quăng ra ngoài cho người ta chà đạp thôi.
14“Chính anh em là ánh sáng cho trần gian. Một thành xây trên núi không tài nào che giấu được. 15Cũng chẳng có ai thắp đèn rồi lại để dưới cái thùng, nhưng đặt trên đế, và đèn soi chiếu cho mọi người trong nhà. 16Cũng vậy, ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những công việc tốt đẹp anh em làm, mà tôn vinh Cha của anh em, Đấng ngự trên trời.
Bài giáo lý của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến, chào anh chị em và chào mừng anh chị em!
Tiếp tục suy tư về Hiến chế Gaudium et Spes (GS) của Công đồng, hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu chương thứ tư của phần thứ nhất, nói về sứ mạng của Hội Thánh trong thế giới đương đại.
Trước hết, Công đồng nhắc lại rằng Hội Thánh không ở “bên trên” hay “bên cạnh” thế giới, nhưng có thể nói là được tháp nhập vào thế giới. Thánh Augustinô đã viết: “Mundus reconciliatus Ecclesia” (Bài giảng 96): Hội Thánh là thế giới đã được hoà giải với Thiên Chúa; chúng ta là những người lữ hành trên trần gian, cùng chia sẻ sự mong manh và vẻ đẹp của thế giới này (x. GS, 40).
Cũng như Con Thiên Chúa đã nhập thể để ban sự sống cho thế giới và hoà giải thế giới với Chúa Cha, Hội Thánh cũng hiện diện trong thế giới như một dấu chỉ của việc Thiên Chúa nhập thể, nhằm biểu lộ kế hoạch của Người là làm cho tất cả chúng ta trở thành con cái của Người trong một đại gia đình nhân loại. Vì thế, Hội Thánh tiến bước trong lịch sử giữa các dân tộc và các nền văn hoá, và “việc dấn thân vào đời sống con người giúp Hội Thánh ngày càng hiểu rõ hơn rằng sứ mạng của mình có chiều kích lịch sử và bao hàm trách nhiệm đối với cách thức xây dựng các mối tương quan xã hội” (Thông điệp Magnifica Humanitas, 19).
Sứ mạng đầu tiên của Hội Thánh là giúp con người quan tâm đến những câu hỏi sâu xa của cuộc sống: những câu hỏi về nguồn gốc và vận mệnh của chúng ta, cũng như về ý nghĩa của tình yêu và đau khổ (x. GS, 41). Lối tư duy tìm kiếm lợi nhuận bằng mọi giá và việc thao túng thông tin có nguy cơ gây sức ép quá mức, khiến con người phải khuôn mình theo một lối sống lấy việc tiêu thụ của cải vật chất làm trung tâm; nhưng trái tim chúng ta được tạo dựng để hướng lên cao.
Các Nghị phụ Công đồng nhắc chúng ta rằng sứ mạng của Hội Thánh còn được thực hiện qua việc góp phần xây dựng đô thị trần thế. Tuy nhiên, phương thức và mục tiêu của Hội Thánh không chủ yếu thuộc bình diện chính trị, nhưng là làm chứng cho đức tin và đức ái, đồng thời dấn thân cho công lý, hoà bình và tình huynh đệ. Khi thờ phượng Đức Kitô, Đấng Công Chính đã chết vì những người bất chính, người tín hữu không thể chấp nhận việc áp bức những người yếu thế và nghèo khổ, cũng như những cơ cấu bất công kéo dài tình trạng lệ thuộc và bất công. Giáo huấn xã hội của Hội Thánh hướng dẫn hành động của các Kitô hữu, những người cộng tác với tất cả mọi người thiện chí để thúc đẩy công ích. Vì thế, Hội Thánh “không có ước muốn nào tha thiết hơn là, khi mưu cầu thiện ích cho mọi người, được tự do phát triển dưới bất cứ thể chế chính trị nào nhìn nhận các quyền căn bản của con người và gia đình, cũng như những đòi hỏi của công ích” (GS, 42).
Để thực hiện hữu hiệu sứ mạng loan báo Tin Mừng, mỗi người đã lãnh nhận bí tích Rửa Tội cần dấn thân cộng tác với ân sủng của Chúa Thánh Thần, để đức tin của mình trở nên sống động và được diễn tả qua cách sống nhất quán. Thật vậy, như các Nghị phụ Công đồng nhắc lại, sự bất nhất giữa đức tin được tuyên xưng và đời sống hằng ngày “phải được kể vào số những sai lầm nghiêm trọng nhất của thời đại chúng ta” (GS, 43).
Hiến chế Gaudium et Spes đặc biệt đề cập đến sứ mạng của các tín hữu giáo dân (x. nt.). Nhờ bí tích Rửa Tội, họ được mời gọi làm cho thế giới thấm nhuần tinh thần Kitô giáo và nhãn quan Tin Mừng. Những môi trường chính yếu của hoạt động này — một hoạt động có thể được gọi cách xác đáng là mang tính tư tế — chắc chắn là gia đình và nơi làm việc, nhưng hoạt động ấy còn mở rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống.
Sau cùng, Hội Thánh luôn quan tâm đến những gì đang diễn ra và phát triển trong xã hội (x. GS, 44). Toàn thể Dân Thiên Chúa, đặc biệt là các mục tử và các nhà thần học, có nhiệm vụ phân định những gì đáng được quan tâm trong các nền văn hoá của thời đại chúng ta, luôn lấy Lời Chúa và Thánh Truyền của Hội Thánh làm những tiêu chuẩn tối cao cho việc phân định. Điều này đòi hỏi một tinh thần quân bình, không bị chi phối bởi các trào lưu văn hoá, có khả năng nhìn thế giới cách tích cực, đồng thời kiên vững trong việc gìn giữ và trình bày trọn vẹn sứ điệp Tin Mừng. Thật vậy, “chắc chắn không thể làm cho Kitô giáo trở nên hấp dẫn bằng cách làm loãng nội dung hoặc giảm nhẹ những đòi hỏi của Kitô giáo” (Diễn văn trước Hội nghị toàn thể của Bộ Loan báo Tin Mừng – Phân bộ phụ trách các vấn đề nền tảng về việc loan báo Tin Mừng trong thế giới, ngày 28/5/2026).
Các bạn thân mến, khi tiến bước trong lịch sử, “Hội Thánh chỉ có một ý hướng duy nhất: làm cho Nước Thiên Chúa trị đến và thực hiện ơn cứu độ cho toàn thể nhân loại” (GS, 45). Hội Thánh hướng tới mục đích này trước hết bằng sự thánh thiện của mỗi người và tình yêu huynh đệ. Thánh Phaolô VI đã viết: “Nếu không có dấu ấn thánh thiện này, lời chúng ta nói sẽ khó chạm đến trái tim con người thời nay. Lời ấy có nguy cơ trở nên vô ích và không sinh hoa trái” (Tông huấn Evangelii Nuntiandi, 76). Vì thế, chúng ta hãy mở lòng đón nhận hoạt động của Chúa Thánh Thần, để Người giúp chúng ta sống thánh thiện và yêu thương, hầu thế giới có thể tin và hy vọng.
Tóm tắt lời Đức Thánh Cha:
Anh chị em thân mến, sáng nay chúng ta trở lại với việc suy tư về Hiến chế Gaudium et Spes, tìm hiểu sứ mạng của Hội Thánh trong thế giới đương đại. Cũng như Con Thiên Chúa đã nhập thể để thực hiện sứ mạng cứu chuộc, Hội Thánh hiện diện trong thế giới như một dấu chỉ sống động của kế hoạch Thiên Chúa nhằm hoà giải thế giới với Người. Khi phân định các dấu chỉ thời đại dưới ánh sáng Tin Mừng, Hội Thánh thực hiện nhiệm vụ này bằng cách giúp con người trả lời những câu hỏi sâu xa của cuộc sống và đóng góp cho xã hội qua chứng tá đức tin và đức ái. Để thi hành hữu hiệu sứ mạng ấy, Hội Thánh cần mỗi người đã lãnh nhận bí tích Rửa Tội cộng tác với ân sủng của Chúa Thánh Thần và theo đuổi sự thánh thiện. Đặc biệt, các tín hữu giáo dân được mời gọi làm cho nền văn hoá nơi mình sống thấm nhuần tinh thần Kitô giáo. Trong ơn gọi xây dựng Nước Thiên Chúa, ước gì chúng ta canh tân những nỗ lực nên thánh, thực thi công lý và sống tình yêu huynh đệ, nhờ đó trở thành những dấu chỉ hy vọng cho mọi người.
