Chu Kỳ Giáo Lý
Công đồng Vaticanô II
qua các Văn kiện
II. Hiến chế Tín lý Lumen gentium (Ánh Sáng Muôn Dân)
8. Hội Thánh lữ hành trong lịch sử
hướng về quê hương trên trời
Đức Thành Cha Lêô XIV – Tiếp kiến chung ,
Thứ Tư ngày 6 tháng 5 năm 2026
Khải Huyền (7,9-10):
Sau đó, tôi thấy: kìa một đoàn người thật đông không tài nào đếm nổi, thuộc mọi dân, mọi chi tộc, mọi nước và mọi ngôn ngữ. Họ đứng trước ngai và trước Con Chiên, mình mặc áo trắng, tay cầm nhành lá thiên tuế. Họ lớn tiếng tung hô: “Chính Thiên Chúa chúng ta, Đấng ngự trên ngai, và chính Con Chiên đã cứu độ chúng ta”.
Bài giáo lý của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến, chào anh chị em và chúc anh chị em một buổi sáng tốt lành!
Hôm nay, khi hướng sự chú ý đến một đoạn của Chương VII trong Hiến chế về Hội Thánh của Công đồng Vaticanô II, chúng ta cùng suy tư về một đặc tính cốt yếu của Hội Thánh: chiều kích cánh chung. Thật vậy, Hội Thánh lữ hành trong lịch sử trần thế này luôn hướng nhìn về cùng đích sau cùng của mình, là quê hương trên trời. Đây là một chiều kích thiết yếu, nhưng nhiều khi chúng ta lại dễ bỏ qua hoặc xem nhẹ, vì quá tập trung vào những gì thấy được trước mắt và vào những sinh hoạt cụ thể của đời sống cộng đoàn Kitô hữu.
Hội Thánh là Dân Thiên Chúa đang tiến bước trong lịch sử, với Nước Thiên Chúa là mục tiêu cho mọi hoạt động của mình (x. LG, 9). Chính Đức Giêsu đã khai mở Hội Thánh khi loan báo Nước ấy — một Nước của tình yêu, công lý và hoà bình (x. LG, 5). Vì thế, chúng ta được mời gọi nhìn nhận chiều kích cộng đoàn và vũ trụ của ơn cứu độ trong Đức Kitô, đồng thời hướng ánh nhìn về chân trời cánh chung ấy, để từ đó đo lường và đánh giá mọi sự.
Hội Thánh sống trong lịch sử để phục vụ cho việc Nước Thiên Chúa đến trong thế giới. Hội Thánh luôn loan báo lời hứa này cho mọi người; đón nhận bảo chứng của lời hứa ấy trong việc cử hành các Bí tích, đặc biệt là Thánh Thể; thực hành logic của Nước Trời và cảm nghiệm điều đó trong các mối tương quan yêu thương và phục vụ. Hơn nữa, Hội Thánh ý thức mình là nơi chốn và phương tiện giúp con người được kết hiệp “cách mật thiết hơn” với Đức Kitô (LG, 48), đồng thời cũng nhìn nhận rằng ơn cứu độ vẫn có thể được Thiên Chúa ban qua Chúa Thánh Thần ngay cả vượt ra ngoài những ranh giới hữu hình của mình.
Trong viễn tượng này, Hiến chế Lumen gentium đưa ra một khẳng định quan trọng: Hội Thánh là “bí tích phổ quát của ơn cứu độ” (LG, 48), nghĩa là dấu chỉ và khí cụ của sự sống viên mãn và bình an mà Thiên Chúa muốn ban. Điều đó có nghĩa là Hội Thánh không đồng nhất hoàn toàn với Nước Thiên Chúa, nhưng là mầm giống và khởi đầu của Nước ấy; bởi vì sự viên mãn sẽ chỉ được ban cho nhân loại và toàn thể vũ trụ vào thời sau hết. Vì thế, các tín hữu Đức Kitô bước đi trong lịch sử trần thế này — một lịch sử vừa có sự lớn lên của điều thiện, vừa đầy những bất công và đau khổ — mà không rơi vào ảo tưởng cũng không tuyệt vọng; họ sống dưới ánh sáng của lời hứa từ Đấng sẽ “làm cho mọi sự nên mới” (Kh 21,5). Hội Thánh thực thi sứ mạng của mình giữa “đã rồi” của việc Nước Thiên Chúa được khởi sự nơi Đức Giêsu, và “chưa trọn” của sự hoàn tất đã được hứa và được mong đợi. Là người gìn giữ niềm hy vọng soi sáng hành trình, Hội Thánh còn mang sứ mạng lên tiếng cách rõ ràng để loại bỏ mọi điều làm suy giảm sự sống và cản trở sự phát triển của nó, đồng thời đứng về phía người nghèo, người bị bóc lột, các nạn nhân của bạo lực và chiến tranh, cũng như tất cả những ai đang đau khổ trong thân xác và tinh thần (x. Học thuyết Xã hội của Hội Thánh, số 159).
Là dấu chỉ và bí tích của Nước Trời, Hội Thánh là Dân Thiên Chúa lữ hành trên trần gian, và chính từ lời hứa cánh chung ấy, Hội Thánh đọc và giải thích các biến chuyển của lịch sử dưới ánh sáng Tin Mừng, tố cáo sự dữ dưới mọi hình thức, và loan báo — bằng lời nói và hành động — ơn cứu độ mà Đức Kitô muốn thực hiện cho toàn thể nhân loại, cùng với Nước của Người là công lý, tình yêu và hoà bình. Vì thế, Hội Thánh không loan báo chính mình; trái lại, mọi sự trong Hội Thánh đều phải hướng về ơn cứu độ trong Đức Kitô.
Từ viễn tượng này, Hội Thánh được mời gọi khiêm tốn nhìn nhận sự mong manh và tính tạm thời của chính các cơ chế nhân loại của mình. Dù phục vụ Nước Thiên Chúa, các cơ chế ấy vẫn mang dấu ấn chóng qua của thế gian này (x. LG, 48). Không một cơ chế Giáo Hội nào có thể được coi là tuyệt đối; trái lại, vì hiện hữu trong lịch sử và thời gian, chúng luôn cần được hoán cải, canh tân các hình thức, cải tổ các cơ cấu và tái sinh các mối tương quan, để thực sự chu toàn sứ mạng của mình.
Trong chân trời của Nước Thiên Chúa, chúng ta cũng cần hiểu mối tương quan giữa các Kitô hữu đang thi hành sứ vụ hôm nay với những người đã hoàn tất cuộc đời trần thế và đang ở trong tình trạng thanh luyện hay vinh phúc. Thật vậy, Lumen gentium khẳng định rằng mọi Kitô hữu hợp thành một Hội Thánh duy nhất; có sự hiệp thông và chia sẻ các ân huệ thiêng liêng, dựa trên sự kết hiệp của mọi tín hữu với Đức Kitô; có một mối quan tâm huynh đệ giữa Hội Thánh lữ hành và Hội Thánh vinh thắng: đó chính là sự hiệp thông các thánh, được cảm nghiệm cách đặc biệt trong phụng vụ (x. LG, 49-51). Khi cầu nguyện cho các tín hữu đã qua đời và noi gương những người đã sống đời môn đệ Đức Giêsu, chúng ta cũng được nâng đỡ trên hành trình của mình và làm cho việc thờ phượng Thiên Chúa thêm vững mạnh: được đánh dấu bởi cùng một Thánh Thần và hiệp nhất trong một phụng vụ, cùng với những người đã đi trước trong đức tin, chúng ta ca tụng và tôn vinh Ba Ngôi Chí Thánh.
Chúng ta hãy biết ơn các Nghị phụ Công đồng vì đã nhắc nhở chúng ta về một khía cạnh hết sức quan trọng và tốt đẹp của đời sống Kitô hữu này, và xin cho mỗi người chúng ta biết nỗ lực vun trồng chiều kích ấy trong đời sống mình.
Tóm tắt bài giáo lý của Đức Thánh Cha:
Anh chị em thân mến, trong hành trình giáo lý về Lumen Gentium, hôm nay chúng ta suy tư về chiều kích cánh chung của Hội Thánh. Là “bí tích phổ quát của ơn cứu độ”, Hội Thánh là dấu chỉ và khí cụ của sự viên mãn các lời hứa của Thiên Chúa. Là Dân Thiên Chúa lữ hành, Hội Thánh đọc lịch sử dưới ánh sáng Tin Mừng và mạnh mẽ lên tiếng chống lại mọi sự dữ. Đồng thời, Hội Thánh ý thức mình luôn cần hoán cải để chu toàn sứ mạng. Là chi thể của cùng một Thân Thể, mỗi chúng ta cũng được mời gọi canh tân đời sống bằng cách ở lại trong sự hiệp thông với Đức Kitô và với nhau. Toàn thể Hội Thánh hiệp nhất cách sâu xa nhất trong việc ca tụng Thiên Chúa nơi phụng vụ. Tại đó, chúng ta cầu nguyện cho các tín hữu đã qua đời và xin các thánh chuyển cầu cho chúng ta, để tất cả được hưởng sự viên mãn các lời hứa của Thiên Chúa trong Nước Trời.
