Đức Thành Cha Lêô XIV – Tiếp kiến chung ,
Thứ Tư ngày 14 tháng 1 năm 2026
Tin Mừng Thánh Gioan (15,15):
15“Thầy không còn gọi anh em là tôi tớ nữa, vì tôi tớ không biết việc chủ làm. Nhưng Thầy gọi anh em là bạn hữu, vì tất cả những gì Thầy nghe được nơi Cha Thầy, Thầy đã cho anh em biết”.
Bài giáo lý của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến, chào buổi sáng và kính chào tất cả anh chị em!
Chúng ta đã khởi đầu chu kỳ giáo lý về Công đồng Vaticanô II. Hôm nay, chúng ta bắt đầu đi sâu hơn vào Hiến chế Tín lý Dei Verbum về Mặc khải Thiên Chúa – một trong những văn kiện đẹp đẽ và quan trọng nhất của Công đồng. Để dẫn nhập, thật hữu ích khi nhớ lại lời của Chúa Giêsu:
“Thầy không còn gọi anh em là tôi tớ nữa, vì tôi tớ không biết việc chủ làm; nhưng Thầy gọi anh em là bạn hữu, vì tất cả những gì Thầy nghe được nơi Cha Thầy, Thầy đã cho anh em biết” (Ga 15,15).
Đây là một điểm nền tảng của đức tin Kitô giáo mà Dei Verbum nhắc lại: Đức Giêsu Kitô đã biến đổi tận căn mối tương quan giữa con người với Thiên Chúa, từ nay trở thành mối tương quan của tình bạn. Vì thế, điều kiện duy nhất của Giao ước mới chính là tình yêu.
Thánh Augustine, khi chú giải đoạn Tin Mừng này, nhấn mạnh đến viễn tượng của ân sủng – chính ân sủng làm cho chúng ta trở nên bạn hữu của Thiên Chúa trong Con của Người (Bài giảng về Tin Mừng Gioan, số 86). Một châm ngôn cổ xưa nói rằng: “Amicitia aut pares invenit, aut facit” – “Tình bạn chỉ có thể nảy sinh giữa những người ngang hàng, hoặc làm cho họ trở nên ngang hàng”. Chúng ta không ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng chính Thiên Chúa làm cho chúng ta nên giống Người trong Con của Người.
Vì thế, như toàn bộ Kinh Thánh cho thấy, trong Giao ước luôn có một khoảnh khắc của khoảng cách: Thiên Chúa vẫn là Thiên Chúa, còn chúng ta là thụ tạo. Nhưng với việc Ngôi Con nhập thể, Giao ước đạt đến mục đích tối hậu: nơi Đức Giêsu, Thiên Chúa làm cho chúng ta trở nên con cái Người và kêu gọi chúng ta nên giống Người, dù trong thân phận mong manh của mình. Sự giống Thiên Chúa của chúng ta không đạt được nhờ sự vi phạm hay tội lỗi – như con rắn đã gợi ý với Evà (x. St 3,5) – nhưng trong mối tương quan với Con Thiên Chúa làm người.
Những lời Chúa Giêsu: “Thầy gọi anh em là bạn hữu” được Dei Verbum nhắc lại khi khẳng định:
“Qua mạc khải này, Thiên Chúa vô hình (x. Cl 1,15; 1Tm 1,17), vì lòng yêu thương phong phú của Người, nói với con người như với bạn hữu (x. Xh 33,11; Ga 15,14-15) và sống giữa họ (x. Br 3,38), để mời gọi và đón nhận họ vào hiệp thông với chính Người” (số 2).
Thiên Chúa trong sách Sáng Thế đã từng trò chuyện với tổ tiên loài người; và khi cuộc đối thoại ấy bị tội lỗi làm gián đoạn, Đấng Tạo Hóa không ngừng tìm kiếm con người để tái lập Giao ước. Trong Mặc khải Kitô giáo – khi Thiên Chúa làm người trong Con của Người – cuộc đối thoại bị đứt đoạn ấy được khôi phục cách dứt khoát: Giao ước trở nên mới mẻ và vĩnh cửu, không gì có thể tách chúng ta khỏi tình yêu của Người. Mặc khải của Thiên Chúa mang bản chất đối thoại của tình bạn: cũng như trong tình bạn nhân loại, nó không chịu được sự thinh lặng, nhưng được nuôi dưỡng bằng sự trao đổi những lời chân thật.
Dei Verbum nhắc chúng ta rằng: Thiên Chúa nói với chúng ta. Cần phân biệt giữa lời nói đích thực và thứ nói suông. Lời nói suông chỉ dừng ở bề mặt, không tạo nên sự hiệp thông; còn trong các mối tương quan chân thật, lời nói không chỉ truyền đạt thông tin, mà còn mặc khải con người của chúng ta. Lời nói mang chiều kích mạc khải, tạo nên tương quan. Cũng thế, khi nói với chúng ta, Thiên Chúa tỏ mình là Đấng Đồng Hành, mời gọi chúng ta bước vào tình bạn với Người.
Từ đó, thái độ đầu tiên cần vun trồng là lắng nghe, để Lời Thiên Chúa thấm nhập tâm trí và con tim chúng ta. Đồng thời, chúng ta cũng được mời gọi thưa chuyện với Thiên Chúa, không phải để nói cho Người biết điều Người đã biết, nhưng để giúp chính mình nhận ra con người thật của mình.
Vì thế, cầu nguyện trở nên thiết yếu: nơi đó chúng ta sống và nuôi dưỡng tình bạn với Chúa. Trước hết là trong cầu nguyện phụng vụ và cộng đoàn, nơi không phải chúng ta chọn điều muốn nghe, nhưng chính Thiên Chúa nói với chúng ta qua Hội Thánh; rồi trong cầu nguyện riêng, diễn ra nơi chiều sâu của tâm hồn và trí tuệ. Thời gian dành cho cầu nguyện, suy niệm và chiêm niệm không thể thiếu trong ngày sống của người Kitô hữu. Chỉ khi nói với Thiên Chúa, chúng ta mới có thể nói về Người.
Kinh nghiệm cho thấy tình bạn có thể tan vỡ vì một biến cố nghiêm trọng, hoặc vì những lơ là hằng ngày làm mòn mối tương quan. Nếu Chúa Giêsu gọi chúng ta là bạn hữu, thì đừng để lời mời ấy bị bỏ qua. Hãy đón nhận, hãy chăm sóc mối tương quan ấy, và chúng ta sẽ khám phá rằng tình bạn với Thiên Chúa chính là ơn cứu độ của chúng ta.
Tóm tắt lời Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến,
Chúng ta mở đầu loạt giáo lý về Công đồng Vaticanô II bằng việc suy niệm Hiến chế Dei Verbum về Mặc khải Thiên Chúa. Như bài Tin Mừng hôm nay nhắc nhớ, Chúa Giêsu gọi chúng ta là bạn hữu, vì Người đã tỏ cho chúng ta biết tất cả những gì Người nghe được nơi Chúa Cha. Nhờ Mạc khải – đạt tới tột đỉnh nơi Đức Kitô, Ngôi Lời nhập thể – chúng ta được mời gọi tham dự vào chính sự sống của Thiên Chúa như những người con trong Người Con.
Tình bạn với Thiên Chúa không chỉ là ân huệ, nhưng cũng là lời mời gọi đòi hỏi sự đáp trả, như trong mọi mối tương quan đích thực. Để vun trồng tình bạn ấy, chúng ta cần dành thời gian cho Thiên Chúa trong cầu nguyện, cách riêng qua Phụng vụ – nơi cộng đoàn lắng nghe Lời Chúa dưới sự hướng dẫn của Hội Thánh – và trong cầu nguyện cá nhân.
Ước gì tất cả chúng ta quảng đại đáp lại lời mời gọi của Chúa và khám phá nơi tình bạn với Người mầu nhiệm đích thực của ơn cứu độ.
