1. Bài giáo lý nhập môn
Đức Thành Cha Lêô XIV – Tiếp kiến chung ,
Thứ Tư ngày 7 tháng 1 năm 2026
Thư gửi tín hữu Do Thái (13,7-9):
7Anh em hãy nhớ đến những ongười lãnh đạo đã giảng lời Chúa cho anh em. Hãy nhìn xem cuộc đời họ kết thúc thế nào mà noi theo lòng tin của họ. 8Đức Giê-su Ki-tô vẫn là một, hôm qua cũng như hôm nay, và như vậy mãi đến muôn đời. 9Đừng để cho đủ thứ học thuyết xa lạ mê hoặc anh em. Điều tốt là củng cố tâm hồn bằng ân sủng, chứ không phải bằng ođồ ăn thức uống, là những thứ chẳng sinh ích gì cho những người giữ luật
Bài giáo lý của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến, chào anh chị em buổi sáng tốt lành và xin chào mừng tất cả!
Sau Năm Thánh, trong đó chúng ta đã cùng nhau suy niệm các mầu nhiệm trong cuộc đời Đức Giêsu, hôm nay chúng ta bắt đầu một chu kỳ giáo lý mới, được dành riêng cho Công đồng Vaticanô II và việc đọc lại các Văn kiện của Công đồng. Đây là một cơ hội quý giá để tái khám phá vẻ đẹp và tầm quan trọng của biến cố lớn lao này trong đời sống Hội Thánh. Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, khi kết thúc Năm Thánh 2000, đã khẳng định:
“Tôi cảm thấy hơn bao giờ hết bổn phận phải chỉ ra Công đồng như là ân huệ lớn lao mà Hội Thánh đã lãnh nhận trong thế kỷ XX”
(Tông thư Novo millennio ineunte, 57).
Cùng với việc tưởng niệm Công đồng Nicêa, năm 2025 chúng ta cũng kỷ niệm 60 năm Công đồng Vaticanô II. Dù thời gian chưa quá xa, nhưng thế hệ các giám mục, thần học gia và tín hữu đã trực tiếp sống biến cố Vaticanô II hôm nay không còn nữa. Vì thế, trong khi cảm nhận lời mời gọi đừng để ngọn lửa ngôn sứ của Công đồng bị tắt lịm, và tiếp tục tìm kiếm những con đường để thực hiện các trực giác của Công đồng, thì điều quan trọng là phải trở lại với Công đồng một cách trực tiếp, không phải qua “lời truyền miệng” hay những cách diễn giải chủ quan, nhưng qua chính các Văn kiện và việc suy tư nghiêm túc về nội dung của chúng.
Thật vậy, đó chính là Huấn quyền vẫn còn là ngôi sao Bắc Đẩu hướng dẫn hành trình của Hội Thánh hôm nay. Như Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã dạy:
“Theo năm tháng, các văn kiện ấy không hề mất đi tính thời sự; trái lại, giáo huấn của chúng tỏ ra đặc biệt thích hợp trước những đòi hỏi mới của Hội Thánh và của xã hội toàn cầu hóa hôm nay”
(Sứ điệp đầu tiên sau Thánh lễ với các Hồng y cử tri, 20.4.2005).
Công đồng – bình minh của một thời đại mới
Khi Đức Thánh Giáo hoàng Gioan XXIII khai mạc Công đồng, ngày 11 tháng 10 năm 1962, ngài đã gọi đó là bình minh của một ngày tràn đầy ánh sáng cho toàn thể Hội Thánh. Công trình của đông đảo các Nghị phụ, đến từ các Giáo hội trên khắp các châu lục, thực sự đã mở ra con đường cho một mùa xuân mới của đời sống Hội Thánh.
Sau một thời gian dài suy tư phong phú về Kinh Thánh, thần học và phụng vụ trong suốt thế kỷ XX, Công đồng Vaticanô II đã:
tái khám phá dung mạo của Thiên Chúa như người Cha, Đấng trong Đức Kitô mời gọi chúng ta trở nên con cái của Ngài;
nhìn Hội Thánh dưới ánh sáng của Đức Kitô – Ánh Sáng muôn dân, như mầu nhiệm hiệp thông và bí tích của sự hiệp nhất giữa Thiên Chúa và dân Người;
khởi xướng một cuộc cải tổ phụng vụ quan trọng, đặt trung tâm vào mầu nhiệm cứu độ và sự tham dự tích cực, ý thức của toàn thể Dân Thiên Chúa.
Đồng thời, Công đồng cũng giúp chúng ta mở ra với thế giới, nhận ra những biến chuyển và thách đố của thời đại mới trong đối thoại và tinh thần đồng trách nhiệm, như một Hội Thánh muốn mở rộng vòng tay với nhân loại, vang vọng những niềm hy vọng và lo âu của các dân tộc, và cộng tác xây dựng một xã hội công bằng và huynh đệ hơn.
Hội Thánh – lời nói, sứ điệp và cuộc đối thoại
Nhờ Công đồng Vaticanô II,
“Hội Thánh trở thành lời nói; Hội Thánh trở thành sứ điệp; Hội Thánh trở thành cuộc đối thoại”
(Thánh Phaolô VI, Thông điệp Ecclesiam suam, 67),
dấn thân tìm kiếm chân lý qua con đường đại kết, đối thoại liên tôn, và đối thoại với tất cả những người thiện chí.
Chính tinh thần ấy – thái độ nội tâm ấy – phải thấm nhuần đời sống thiêng liêng và hoạt động mục vụ của Hội Thánh hôm nay. Bởi vì chúng ta vẫn còn được mời gọi thực hiện sâu xa hơn cuộc canh tân Hội Thánh, nhất là trong chiều kích thừa tác vụ; và trước những thách đố của thời đại, chúng ta được kêu gọi trở thành:
những người giải thích trung thành các dấu chỉ thời đại,
những người loan báo Tin Mừng với niềm vui,
những chứng nhân can đảm của công lý và hòa bình.
Đức cha Albino Luciani – vị Giáo hoàng tương lai Gioan Phaolô I – khi còn là Giám mục Vittorio Veneto, đã viết ngay từ đầu Công đồng một lời đầy tính ngôn sứ:
“Điều cần thiết không phải trước hết là xây dựng các cơ cấu, phương pháp hay tổ chức, nhưng là đạt tới một sự thánh thiện sâu xa và lan rộng hơn. […] Có thể những hoa trái tốt đẹp và dồi dào của một Công đồng sẽ chỉ được thấy sau nhiều thế kỷ, và sẽ chín muồi khi vượt qua bao khó khăn và nghịch cảnh.”
Tái khám phá Công đồng, như Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nói, giúp chúng ta
“trả lại quyền tối thượng cho Thiên Chúa và cho một Hội Thánh say mê tình yêu đối với Chúa của mình và với tất cả mọi người, những người được Ngài yêu thương”
(Bài giảng kỷ niệm 60 năm khai mạc Công đồng Vaticanô II, 11.10.2022).
Công đồng – giữa truyền thống và sứ mạng hôm nay
Anh chị em thân mến,
Những gì Thánh Phaolô VI nói với các Nghị phụ khi bế mạc Công đồng vẫn là kim chỉ nam cho chúng ta hôm nay. Ngài khẳng định rằng đã đến giờ lên đường: rời khỏi nghị trường để đi gặp gỡ nhân loại và mang Tin Mừng đến cho thế giới, với ý thức rằng mình đã sống một thời khắc ân sủng, nơi hội tụ quá khứ, hiện tại và tương lai:
Quá khứ: vì nơi đây quy tụ Hội Thánh Đức Kitô với truyền thống, lịch sử, các Công đồng, các Tiến sĩ và các Thánh của mình.
Hiện tại: vì chúng ta ra đi để đến với thế giới hôm nay – với những đau khổ, tội lỗi, nhưng cũng với những thành tựu kỳ diệu, những giá trị và nhân đức của nó.
Tương lai: vì đó là lời kêu gọi khẩn thiết của các dân tộc hướng tới công lý lớn hơn, hòa bình chân thật, và cơn khát – ý thức hay vô thức – về một sự sống cao cả hơn, chính là sự sống mà Hội Thánh Đức Kitô có thể và muốn trao ban.
Kết luận
Đối với chúng ta hôm nay cũng vậy. Khi tiến gần các Văn kiện của Công đồng Vaticanô II, tái khám phá tính ngôn sứ và sự thời sự của chúng, chúng ta:
đón nhận kho tàng truyền thống phong phú của Hội Thánh,
đồng thời đặt câu hỏi cho hiện tại,
và canh tân niềm vui ra đi gặp gỡ thế giới, để loan báo Tin Mừng Nước Thiên Chúa – Nước của tình yêu, công lý và hoà bình.
