Loạt bài Giáo Lý – Năm Thánh 2025
Chúa Giêsu Kitô,
Niềm Hy Vọng của Chúng Ta
III. Cuộc Vượt Qua của Chúa Giêsu
Bài 8. Xuống ngục tổ tông.
Trong Chúa Thánh Thần “Người cũng xuống rao giảng cho các vong linh bị cầm tù” (1Pr 3,19)
Đức Thành Cha Lêô XIV – Tiếp kiến chung ,
Thứ Tư ngày 24 tháng 9 năm 2025
Bài trích thư thứ nhấf của Thánh Phêrô Tông đồ (1Pr 3,18-19):
18Chính Đức Ki-tô đã chịu chết một lần vì tội lỗi – Đấng Công Chính đã chết cho kẻ bất lương – hầu dẫn đưa chúng ta đến cùng Thiên Chúa. Thân xác Người đã bị giết chết, nhưng nhờ Thần Khí, Người đã được phục sinh . 19Người đã đến rao giảng cho các vong linh bị giam cầm.
Anh chị em thân mến, chúc anh chị em buổi sáng tốt lành!
Hôm nay, một lần nữa, chúng ta chiêm ngắm mầu nhiệm Thứ Bảy Tuần Thánh. Đó là ngày của Mầu nhiệm Vượt Qua, khi mọi sự dường như bất động và thinh lặng, trong khi thực tại một hành động cứu độ vô hình đang diễn ra: Đức Kitô xuống cõi kẻ chết để mang Tin Mừng Phục Sinh đến cho tất cả những ai còn ở trong tối tăm và bóng tử thần.
Biến cố này, được phụng vụ và truyền thống trao truyền, là cử chỉ sâu xa và triệt để nhất của tình yêu Thiên Chúa dành cho nhân loại. Quả thế, không chỉ nói hay tin rằng Đức Giêsu đã chết vì chúng ta là đủ; nhưng còn phải nhận ra rằng lòng trung tín của tình yêu Người đã đi tìm chúng ta tận nơi chúng ta lạc mất, nơi chỉ có quyền năng của một ánh sáng có thể xuyên thấu cõi u tối mới chạm tới.
Trong quan niệm Kinh Thánh, âm phủ (cõi kẻ chết) không hẳn là một “nơi chốn”, nhưng là một tình trạng hiện sinh: tình trạng trong đó sự sống hao mòn, còn nỗi đau, cô đơn, mặc cảm tội lỗi và sự chia cách khỏi Thiên Chúa và tha nhân ngự trị. Đức Kitô đến với chúng ta ngay cả trong vực sâu ấy, băng qua những cánh cửa của miền u tối. Nói cách khác, Người bước vào chính “nhà của sự chết” để làm cho nó trống rỗng, giải phóng những ai ở đó, nắm tay họ mà đưa ra từng người một. Đó là sự khiêm hạ của một Thiên Chúa không dừng lại trước tội lỗi chúng ta, không sợ hãi trước sự khước từ đến tận cùng của con người.
Tông đồ Phêrô, trong đoạn ngắn của thư thứ nhất mà chúng ta vừa nghe, cho biết: Đức Giêsu, nhờ Thần Khí ban sự sống, đã đến rao giảng ơn cứu độ cho “các vong linh bị giam cầm” (1 Pr 3,19). Đây là một trong những hình ảnh cảm động nhất, không có trong các Tin Mừng quy điển, nhưng được diễn tả trong một bản văn ngụy thư mang tên Tin Mừng Nicôđêmô. Theo truyền thống này, Con Thiên Chúa đã đi vào tận bóng tối sâu thẳm nhất để chạm tới người sau chót, đem ánh sáng của Người xuống tận nơi ấy. Trong cử chỉ đó, bộc lộ trọn vẹn sức mạnh và sự dịu hiền của sứ điệp Vượt Qua: cái chết không bao giờ là lời cuối cùng.
Anh chị em thân mến, cuộc “hạ xuống” của Đức Kitô không chỉ thuộc về quá khứ, mà đụng chạm đến đời sống mỗi người hôm nay. Âm phủ không chỉ là tình trạng của người đã chết, mà còn là tình cảnh của những ai đang nếm cái chết do sự dữ và tội lỗi. Đó cũng là địa ngục hằng ngày của cô độc, xấu hổ, bị bỏ rơi và những vật lộn của cuộc đời. Đức Kitô bước vào mọi thực tại tăm tối ấy để làm chứng cho tình yêu của Chúa Cha: không phải để kết án, nhưng để giải thoát; không phải để trách móc, nhưng để cứu độ. Người thi hành điều đó trong âm thầm, rón rén như người vào phòng bệnh, mang theo an ủi và trợ giúp.
Các Giáo Phụ, với những trang viết tuyệt mỹ, đã mô tả khoảnh khắc ấy như một cuộc gặp gỡ: Đức Kitô gặp Ađam. Một cuộc gặp gỡ biểu tượng cho mọi cuộc gặp gỡ có thể có giữa Thiên Chúa và con người. Chúa đi xuống nơi con người ẩn náu vì sợ hãi, gọi đích danh, nắm tay, nâng dậy và đưa trở về với ánh sáng. Người làm điều ấy với toàn quyền uy, nhưng cũng với sự dịu dàng vô biên, như người cha với đứa con sợ rằng mình không còn được yêu thương.
Trong các bức họa Phục Sinh của truyền thống Đông phương, Đức Kitô phá bung cửa cõi âm, vươn tay nắm cổ tay Ađam và Evà. Người không chỉ cứu riêng mình, không trỗi dậy một mình, nhưng mang theo toàn thể nhân loại. Đó là vinh quang đích thực của Đấng Phục Sinh: quyền năng của tình yêu, là liên đới của một Thiên Chúa không muốn cứu mình mà không có chúng ta, nhưng chỉ cứu cùng với chúng ta; một Thiên Chúa không trỗi dậy nếu không ôm lấy nỗi khốn cùng của ta và nâng ta lên một đời sống mới.
Vì thế, Thứ Bảy Tuần Thánh là ngày trời thăm đất cách sâu thẳm nhất. Đó là lúc mọi ngõ ngách của lịch sử loài người được ánh sáng Phục Sinh chạm tới. Và nếu Đức Kitô đã có thể xuống tận cùng như thế, thì không có gì nằm ngoài ơn cứu chuộc của Người: không phải là đêm tối của ta, không phải là lỗi lầm xưa cũ nhất, không phải là những mối dây ràng buộc đã gãy vụn. Không có quá khứ nào hư nát đến độ không thể được lòng thương xót chạm tới.
Anh chị em thân mến, việc “đi xuống” đối với Thiên Chúa không phải là thất bại, nhưng là thành tựu của tình yêu Người; không phải là thua cuộc, nhưng là con đường qua đó Người cho thấy không nơi nào quá xa, không con tim nào quá khép kín, không nấm mồ nào quá niêm phong đối với tình yêu của Người. Điều ấy an ủi và nâng đỡ chúng ta. Và nếu đôi khi ta tưởng như chạm đáy, hãy nhớ: chính từ đó Thiên Chúa có thể khởi sự một cuộc tạo dựng mới – một tạo dựng của những con người được nâng dậy, những con tim được tha thứ, những giọt lệ được lau khô. Thứ Bảy Tuần Thánh là vòng tay thinh lặng bằng đó Đức Kitô dâng toàn thể tạo thành lên Chúa Cha, để hoàn nguyên theo kế hoạch cứu độ của Người.
Tóm lược Bài giáo lý
Anh chị em thân mến, tiếp tục hành trình giáo lý Năm Thánh “Đức Giêsu Kitô, niềm hy vọng của chúng ta”, hôm nay chúng ta chiêm ngắm mầu nhiệm Thứ Bảy Tuần Thánh: ngày Đức Giêsu xuống cõi kẻ chết để loan báo Tin Mừng Phục Sinh cho những ai còn ở trong tối tăm. Cuộc “hạ xuống” này không hề là thất bại, nhưng tỏ lộ tình yêu triệt để của Thiên Chúa và khẳng định rằng cái chết không là lời cuối. Tình yêu Người là nguồn sáng mãnh liệt, xuyên qua mọi u tối, chạm đến cả những người tưởng như lạc mất hoàn toàn. Đây không chỉ là biến cố quá khứ, nhưng liên quan đến mỗi chúng ta hôm nay: Đức Kitô bước vào những vật lộn và tội sâu kín của ta bằng lòng xót thương. Xin cho chúng ta biết mở lòng để Người bước vào những vùng tối của đời mình, tái tạo sự sống mới nơi mỗi người; và như thế, chúng ta trở nên ngọn đèn hy vọng, chiếu tỏa sứ điệp cứu độ cho muôn dân.
